Mỹ tăng cường triển khai quân tới Trung Đông trong khi Iran đe dọa các điểm du lịch toàn cầu

Leo thang quân sự và cảnh báo an ninh toàn cầu

Ngày 21/3, Mỹ thông báo triển khai thêm khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ cùng 3 tàu chiến tới Trung Đông trong bối cảnh xung đột với Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt sau 3 tuần giao tranh ác liệt. Động thái này diễn ra song song với đề xuất ngân sách bổ sung 200 tỷ USD cho chiến dịch quân sự, trong khi nợ công của Mỹ đã chạm mức kỷ lục 39.000 tỷ USD.

Cùng thời điểm, Iran tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Israel và hạ tầng năng lượng tại các quốc gia Arab vùng Vịnh, đồng thời đưa ra cảnh báo mới về việc có thể khiến các đối thủ "không còn an toàn" tại các công viên, khu vui chơi và điểm du lịch trên toàn thế giới.

Theo thông tin từ CNN, Iran ngày 20/3 đã đưa ra cảnh báo rằng "các công viên, khu giải trí và điểm du lịch" trên toàn thế giới có thể không còn an toàn đối với các đối thủ của nước này. Tuyên bố này được xem là dấu hiệu mở rộng phạm vi đe dọa ra ngoài Trung Đông, làm gia tăng lo ngại về an ninh toàn cầu.

Trong khi đó, Israel tiếp tục không kích thủ đô Tehran đúng dịp năm mới Ba Tư (Nowruz). Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nước này sẽ tạm dừng tấn công mỏ khí đốt South Pars theo đề nghị của Tổng thống Mỹ Donald Trump, song Iran đã đáp trả bằng cách gia tăng các đòn tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng khu vực, khiến giá dầu và khí đốt tiếp tục tăng mạnh.

Tổng thống Trump đồng thời bổ sung mục tiêu thứ 5 trong chiến dịch quân sự, bên cạnh các mục tiêu đã công bố trước đó như ngăn chặn chương trình hạt nhân và phá hủy năng lực quân sự của Iran. Mục tiêu mới là bảo vệ các đồng minh Trung Đông của Mỹ, đặc biệt là các quốc gia vùng Vịnh.

Tuy nhiên, phát biểu của ông Trump về khả năng "thu hẹp" chiến dịch quân sự lại phần nào mâu thuẫn với việc gia tăng lực lượng và nguồn lực tài chính, cho thấy chiến lược của Washington vẫn chưa rõ ràng. Vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược - cũng tiếp tục gây tranh cãi khi Mỹ vừa khẳng định có thể tự đảm bảo an ninh, vừa kêu gọi sự tham gia của các quốc gia khác.

Trong một diễn biến liên quan, Anh đã cho phép Mỹ sử dụng căn cứ để đối phó các cuộc tấn công của Iran tại eo biển Hormuz. Văn phòng Thủ tướng Anh tại số 10 phố Downing cho biết các bộ trưởng đã họp vào chiều 20/3 và xác nhận rằng "thỏa thuận cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh trong khuôn khổ phòng vệ tập thể của khu vực bao gồm các hoạt động phòng thủ của Mỹ nhằm làm suy giảm các bệ phóng tên lửa và năng lực được sử dụng để tấn công tàu thuyền tại eo biển Hormuz".

Tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump chỉ trích các đối tác NATO là "hèn nhát" vì không trực tiếp tham gia các chiến dịch bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz. Theo thỏa thuận này, lực lượng vũ trang Mỹ có thể sử dụng các căn cứ để tấn công các tên lửa và cơ sở tên lửa của Iran.

Ảnh hưởng về kinh tế, nhân đạo và trật tự khu vực

Xung đột kéo dài đã gây ra những hệ lụy nghiêm trọng trên nhiều lĩnh vực. Theo thống kê, hơn 1.300 người tại Iran và hơn 1.000 người tại Lebanon đã thiệt mạng, cùng với hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Phía Israel ghi nhận 15 người tử vong, trong khi 13 binh sĩ Mỹ cũng thiệt mạng tại khu vực.

Các tổ chức quốc tế cảnh báo cuộc chiến đang tạo ra "khủng hoảng ba chiều" gồm an ninh, kinh tế và nhân đạo. Việc gián đoạn nguồn cung năng lượng, lương thực và phân bón có thể khiến hàng trăm triệu người trên thế giới đối mặt với nguy cơ thiếu đói nghiêm trọng.

Thị trường tài chính toàn cầu cũng chịu tác động rõ rệt khi giá dầu Brent tăng lên hơn 112 USD/thùng, kéo theo sự sụt giảm của các chỉ số chứng khoán lớn tại Mỹ. Lợi suất trái phiếu tăng cao làm gia tăng chi phí vay vốn, gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh đó, việc Mỹ điều chuyển hệ thống phòng thủ tên lửa từ châu Âu sang Trung Đông làm dấy lên lo ngại về khoảng trống an ninh tại khu vực này, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng với Nga vẫn chưa hạ nhiệt.

Trên bình diện địa chính trị, các quốc gia vùng Vịnh đang đứng trước những lựa chọn khó khăn khi vừa chịu tác động từ các cuộc tấn công, vừa tìm cách duy trì quan hệ với Mỹ. Một số nước tiếp tục củng cố hợp tác an ninh với Washington, trong khi tránh bị cuốn trực tiếp vào xung đột. Cuộc chiến hiện nay không chỉ là đối đầu quân sự mà còn là phép thử đối với trật tự khu vực và toàn cầu. Đồng thời, các diễn biến cũng làm nổi bật sự phụ thuộc của thế giới vào các tuyến vận tải năng lượng truyền thống, qua đó thúc đẩy xu hướng chuyển dịch sang năng lượng tái tạo.

Trong bối cảnh các bên tiếp tục gia tăng hoạt động quân sự và chưa có dấu hiệu đạt được giải pháp ngoại giao, nguy cơ xung đột kéo dài và lan rộng vẫn hiện hữu, đe dọa nghiêm trọng đến ổn định và phát triển của kinh tế toàn cầu.