Mỹ: Thách thức trong cuộc chiến chống lạm phát

Fed giữ nguyên lãi suất, ưu tiên kiểm soát lạm phát

Cuộc họp chính sách tháng 7 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa kết thúc vào rạng sáng nay theo giờ Việt Nam. Khép lại cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày, Fed đã quyết định giữ nguyên lãi suất, nhưng khẳng định quyết tâm đưa lạm phát trở về mục tiêu.

Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - cơ quan hoạch định chính sách của Fed quyết định giữ nguyên lãi suất điều hành trong khoảng 3,5% - 3,75%, đánh dấu cuộc họp thứ năm liên tiếp không thay đổi chính sách tiền tệ. Trong thông cáo sau cuộc họp, Fed tiếp tục đánh giá kinh tế Mỹ duy trì đà tăng trưởng vững, thị trường lao động ổn định, song lạm phát vẫn ở trên mức mục tiêu 2%. Cơ quan này cũng nhấn mạnh bất ổn liên quan đến xung đột Trung Đông, giá năng lượng và các yếu tố bên ngoài vẫn đang tạo sức ép đối với triển vọng lạm phát. Theo Chủ tịch Fed Kevin Warsh, việc giữ nguyên lãi suất không đồng nghĩa với việc nới lỏng lập trường chống lạm phát. Ông khẳng định, ưu tiên của Fed vẫn là khôi phục ổn định giá cả và cơ quan này sẽ hành động khi cần thiết để hoàn thành mục tiêu đó.

Ông Kevin Warsh - Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cho biết: "Sau hơn 5 năm lạm phát ở mức cao, nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp và nhà đầu tư đã hình thành một nhận thức sai lầm rằng Fed đang chấp nhận một mức lạm phát cao hơn 2%. Tôi xin khẳng định lại: Fed không có một mục tiêu lạm phát "mềm", cũng không có một mục tiêu ngầm nào khác. Mục tiêu của chúng tôi chỉ có một: đó là đưa lạm phát về mức 2%".

Ông Olu Sonola - Trưởng Bộ phận Nghiên cứu Kinh tế Mỹ, Fitch Ratings chia sẻ: "Tôi cho rằng động lực chính đằng sau các thông điệp cứng rắn của Chủ tịch Fed đơn giản là dữ liệu thực tế. Nếu nhìn vào dữ liệu, rõ ràng là áp lực lạm phát đang xuất hiện trên mọi khía cạnh - từ Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI), Chỉ số Giá hàng nhập khẩu, cho đến Chỉ số Giá sản xuất (PPI) - tất cả đều đang nhích tăng. Nếu tập trung vào mục tiêu của Fed là chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), các chỉ số cũng đã tăng lên. Chừng nào chưa thấy con đường rõ ràng để đạt mốc lạm phát 2%, Fed vẫn phải hết sức cảnh giác và nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì những thông điệp cứng rắn".

Những điểm đáng chú ý từ cuộc họp Fed

Bên cạnh những thông điệp cứng rắn của Chủ tịch Kevin Warsh, một điểm nhấn đáng chú ý khác tại cuộc họp lần này, là sự chia rẽ trong kết quả bỏ phiếu của Fed. Đã có 9 thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu giữ nguyên lãi suất, trong khi 3 người ủng hộ việc tăng lãi suất 0,25 điểm %. Theo CNBC, đây là lần đầu tiên kể từ tháng 9/2016 có 3 phiếu phản đối theo cùng một hướng trong quyết định chính sách tiền tệ của Fed. Điều này phản ánh niềm tin ngày càng lớn của một bộ phận quan chức Fed rằng chính sách hiện nay chưa đủ chặt để đưa lạm phát trở lại mục tiêu.

Trước những ý kiến trái chiều, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho biết, ông mong muốn các thành viên tranh luận thẳng thắn về chính sách tiền tệ. Theo ông, những "cuộc tranh luận trong gia đình" sẽ giúp Fed tập trung vào các vấn đề quan trọng và cuối cùng vẫn đạt được sự đồng thuận lớn về mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Những phản ứng từ phố Wall

Những diễn biến này từ cuộc họp của Fed đã được thị trường đón nhận với phản ứng không mấy tích cực. Chốt phiên giao dịch đêm qua theo giờ Việt Nam, chỉ số Dow Jones giảm hơn 1.100 điểm, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4 năm ngoái. Các chỉ số S&P 500 và Nasdaq cũng ghi nhận mức giảm mạnh, trong đó Nasdaq chính thức bước vào vùng điều chỉnh. Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tăng mạnh.

Trước khi Fed công bố kết quả cuộc họp, mặc dù phần lớn nhà đầu tư dự báo cơ quan này vẫn giữ nguyên lãi suất, chứng khoán Mỹ đã giảm điểm do chịu áp lực từ giá dầu tăng mạnh và tâm lý thận trọng đối với nhóm cổ phiếu bán dẫn.

Vào giữa phiên, khi quyết định giữ nguyên lãi suất mới được công bố, các nhà đầu tư phần nào được giải toả, thể hiện qua việc 2 trong 3 chỉ số chính đảo chiều sang tăng. Tuy nhiên, phản ứng tích cực này không kéo dài. Ba chỉ số chính đã một lần nữa quay đầu giảm điểm và còn mạnh hơn lúc đầu phiên, do thông điệp cứng rắn của Chủ tịch Fed, đối với mục tiêu đưa lạm phát về 2%. Ba phiếu bỏ cho việc tăng lãi suất trong cuộc họp vừa diễn ra cũng cho thấy một bộ phận lãnh đạo của Fed còn đánh giá áp lực lạm phát đã đủ lớn để cần hành động ngay.

Phản ứng trên thị trường trái phiếu cũng phản ánh lo ngại Fed vẫn chưa làm đủ để kiềm chế lạm phát. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm và 30 năm đồng thời tăng mạnh. Trong đó, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã chạm mức cao nhất từ năm 2007. Với những diễn biến này, dù lãi suất chưa thực sự tăng nhưng chi phí vốn dài hạn trong nền kinh tế Mỹ đã tăng và các điều kiện tài chính cũng dần bị thắt chặt.

Thời gian tới, nhà đầu tư sẽ theo dõi chặt các dữ liệu kinh tế Mỹ trong các tháng 8 và 9 để dự báo hướng đi chính sách của Fed. Nhưng họ cũng có xu hướng đặt cược vào khả năng lãi suất có thể còn tăng. Theo công cụ FedWatch của CME group, xác suất này đang là 57% và xảy ra trong cuộc họp tháng 9.

Mỹ: Thách thức trong cuộc chiến chống lạm phát

Có thể thấy, thị trường đang nghiêng nhiều hơn về khả năng Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong thời gian tới để kiềm chế lạm phát. Đây cũng là công cụ mà ngân hàng Trung ương này từng sử dụng trong suốt giai đoạn 2022-2024, khi nhu cầu tiêu dùng bùng nổ sau đại dịch khiến lạm phát tăng cao. Tuy nhiên, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, nếu Fed thực sự phải hành động, thì bài toán kiềm chế lạm phát hiện nay sẽ phức tạp hơn rất nhiều so với giai đoạn trước.

Theo giới phân tích, khác với giai đoạn sau đại dịch, lạm phát tại Mỹ hiện không còn chủ yếu đến từ nhu cầu, mà ngày càng chịu tác động từ các cú sốc nguồn cung. Xung đột tại Trung Đông đẩy giá dầu và chi phí vận tải tăng cao. Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) làm bùng nổ nhu cầu điện năng, chip và hạ tầng dữ liệu, kéo theo chi phí đầu vào của doanh nghiệp đi lên. Các biện pháp thuế quan mới cũng có thể tạo thêm áp lực lên giá hàng nhập khẩu.

Ông Olu Sonola - Trưởng Bộ phận Nghiên cứu Kinh tế Mỹ, Fitch Ratings nêu ý kiến: "Tình hình hiện nay đã khác, bởi đợt lạm phát lần này phần lớn được thúc đẩy bởi giá năng lượng. Đây là một cú sốc rất khó dự đoán vì giá dầu liên tục biến động lên xuống. Một vấn đề khác là thuế quan. Nếu trong thời gian tới, Mỹ tiếp tục áp đặt thêm các mức thuế mới và điều đó lại tạo ra một làn sóng tăng giá mới đối với hàng nhập khẩu, lạm phát sẽ tăng trở lại".

Đây là bài toán khó đối với Fed. Bởi việc tăng lãi suất có thể kiềm chế nhu cầu, nhưng lại không có nhiều tác dụng trong việc hạ giá dầu, khơi thông chuỗi cung ứng hay xóa bỏ thuế quan, những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của ngân hàng Trung ương này.

Ông Jared Bernstein - Cựu Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Mỹ nhận định: "Bức tranh kinh tế hiện rất phức tạp. Về mặt kinh tế học vĩ mô, một cú sốc nguồn cung sẽ đẩy lạm phát tăng lên rất mạnh. Nếu muốn hạ nhiệt lạm phát bắt nguồn từ phía nguồn cung, Fed sẽ phải chấp nhận đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên mức rất cao. Do vậy, các công cụ của Fed không thể dập tắt phần lạm phát này một cách hiệu quả".

Một yếu tố đáng lo ngại là nếu Fed tăng lãi suất, tiêu dùng và đầu tư có thể suy yếu, trong khi giá năng lượng hay chi phí nhập khẩu chưa chắc đã giảm theo. Khi đó, nền kinh tế Mỹ có nguy cơ đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm nhưng lạm phát vẫn ở mức cao - hay còn gọi là đình lạm.

Tuy nhiên, Fed cũng không thể đứng ngoài cuộc, bởi một khi kỳ vọng lạm phát đã hình thành, doanh nghiệp sẽ chủ động tăng giá, người lao động đòi hỏi mức lương cao hơn và vòng xoáy lạm phát có thể tự duy trì ngay cả khi các cú sốc ban đầu đã qua.

Bà Betsy Duke - Cựu Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đưa ra ý kiến: "Về lý thuyết kinh tế, người ta luôn bảo phải bỏ qua các cú sốc một lần. Nhưng thực tế đã có quá nhiều cú sốc một lần nối tiếp nhau: hết sốc nguồn cung từ việc mở cửa sau đại dịch, đến thuế quan, xung đột địa chính trị... Đến một lúc nào đó, các cú sốc này chồng chất lên nhau và khiến công chúng bắt đầu tin rằng lạm phát sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao".

Trong bối cảnh tiến thoái lưỡng nan đó, điều thị trường chờ đợi lúc này không chỉ là những quyết định giữ hay tăng lãi suất đơn lẻ. Thách thức lớn hơn đối với Fed là làm sao cân bằng giữa mục tiêu kiềm chế lạm phát và duy trì tăng trưởng, khi cuộc chiến chống lạm phát đã thay đổi về bản chất và hiệu quả từ các công cụ chính sách tiền tệ bị hạn chế.