Mỹ xoay trục ưu tiên trong Chiến lược Quốc phòng Quốc gia 2026

Chiến lược Quốc phòng Quốc gia 2026 đánh dấu sự điều chỉnh đáng kể trong tư duy chiến lược so với văn kiện năm 2022 ban hành dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden. Đây là bản NDS đầu tiên của Mỹ kể từ năm 2022, phản ánh rõ cách tiếp cận "Nước Mỹ trên hết", với trọng tâm là phòng thủ lãnh thổ, giảm cam kết quân sự ở nước ngoài và yêu cầu đồng minh gánh vác trách nhiệm lớn hơn.

Ưu tiên số 1: Phòng thủ Tây Bán cầu

Nếu như NDS 2022 nhấn mạnh hợp tác và xây dựng năng lực an ninh với các quốc gia Tây Bán cầu nhằm ngăn chặn các mối đe dọa từ xa, thì NDS 2026 sử dụng ngôn từ cứng rắn hơn. Văn kiện mới khẳng định Mỹ sẽ "chủ động và không do dự" bảo vệ lợi ích trên toàn Tây Bán cầu, bảo đảm quyền tiếp cận quân sự và thương mại của Mỹ đối với các khu vực chiến lược như Kênh đào Panama, Vịnh Mỹ và Greenland.

Chiến lược coi an ninh biên giới là ưu tiên an ninh quốc gia hàng đầu, chỉ đạo Lầu Năm Góc (nay được gọi là Bộ Chiến tranh) phối hợp chặt chẽ với Bộ An ninh Nội địa để ngăn chặn nhập cư trái phép và các hình thức xâm nhập khác, đồng thời sẵn sàng hành động đơn phương chống các tổ chức bị Mỹ coi là "khủng bố ma túy".

Về Nga và an ninh châu Âu

Đối với Nga, NDS 2022 từng khẳng định cam kết nền tảng của Mỹ đối với an ninh tập thể của NATO, coi Nga là mối đe dọa quân sự trực tiếp cần được răn đe lâu dài. Ngược lại, chiến lược 2026 mô tả Nga là "mối đe dọa dai dẳng nhưng có thể kiểm soát được" đối với sườn phía Đông NATO.

Văn kiện mới cho rằng châu Âu vượt trội Nga về quy mô kinh tế và tiềm lực quân sự tiềm tàng, vì vậy các đồng minh NATO đủ khả năng đảm nhiệm vai trò chủ đạo trong phòng thủ thông thường của châu Âu, trong đó có việc hỗ trợ Ukraine. Mỹ vẫn tham gia, nhưng với vai trò quan trọng song hạn chế hơn. Đối với các đồng minh, Washington đưa ra yêu cầu về việc "chia sẻ gánh nặng" khi đề xuất mức chi tiêu quốc phòng lên tới 5% GDP.

Về Trung Quốc và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Một điểm thay đổi đáng chú ý là việc chiến lược 2026 không còn gọi Trung Quốc là "thách thức định hình" hàng đầu, như trong NDS 2022. Dưới thời cựu Tổng thống Biden, Trung Quốc được coi là mối đe dọa toàn diện và nghiêm trọng nhất đối với an ninh Mỹ, đặc biệt liên quan đến vấn đề Đài Loan và Biển Đông. Mặc dù tiếp tục coi Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chính, nhưng Mỹ cho biết sẽ duy trì cách tiếp cận thực dụng và giữ vững kênh liên lạc quân sự.

Chiến lược mới vẫn nhấn mạnh việc duy trì "cán cân sức mạnh quân sự thuận lợi" tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, song khẳng định mục tiêu của Mỹ không phải là thống trị hay làm suy yếu Trung Quốc, mà là ngăn bất kỳ quốc gia nào, có thể thống trị Mỹ và các đồng minh. Văn kiện tránh đề cập trực tiếp đến vấn đề Đài Loan và không coi xung đột Mỹ - Trung là điều không thể tránh khỏi.

Về Triều Tiên và Trung Đông

Với bán đảo Triều Tiên, NDS 2026 cho rằng Hàn Quốc - với tiềm lực quân sự mạnh và ý chí chính trị rõ ràng - đủ khả năng giữ vai trò chính trong răn đe Triều Tiên, trong khi Mỹ cung cấp sự hỗ trợ cần thiết nhưng giới hạn hơn.

Tại Trung Đông, chiến lược mới nhấn mạnh việc trao quyền cho các đồng minh và đối tác khu vực trong việc đối phó Iran và các lực lượng ủy nhiệm, đồng thời tái khẳng định ủng hộ mạnh mẽ Israel và thúc đẩy hợp tác Israel - các nước Arab vùng Vịnh trên nền tảng Thỏa thuận Abraham.