Nà Hang (Tuyên Quang): Chuyển đổi số từ cơ sở, từng bước nâng chất lượng phục vụ người dân

Trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định chuyển đổi số là một trong những đột phá phát triển, câu chuyện ở cấp xã – nơi gần dân nhất – đang là nơi thể hiện rõ hiệu quả của nội dung này. Tại xã Nà Hang (tỉnh Tuyên Quang), những kết quả bước đầu cho thấy chuyển đổi số không còn dừng ở khẩu hiệu, mà đã dần hiện hữu trong hoạt động của chính quyền và đời sống người dân.

Từ điều hành công vụ đến phục vụ người dân

Trao đổi với phóng viên VTV Times, đồng chí Bùi Thị Xuyên, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nà Hang cho biết, một trong những điểm đáng chú ý tại địa phương là mức độ ứng dụng công nghệ trong hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở. Theo đồng chí Bùi Thị Xuyên, 100% cán bộ, công chức tại xã đã sử dụng hệ thống thư điện tử công vụ, phần mềm quản lý văn bản và chữ ký số trong xử lý công việc; tỷ lệ gửi, nhận văn bản điện tử đạt 100% (trừ văn bản mật). "Đây không chỉ là thay đổi về công cụ, mà là sự dịch chuyển trong phương thức làm việc – từ xử lý thủ công sang môi trường số, góp phần rút ngắn thời gian, giảm chi phí hành chính."

Cùng với đó, hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến được kết nối liên thông từ Trung ương đến cấp xã, giúp địa phương tham gia hàng chục cuộc họp trực tuyến trong thời gian ngắn . Điều này cho thấy khoảng cách về không gian, địa lý – vốn là hạn chế của vùng cao – đang dần được thu hẹp nhờ công nghệ.

Trong công tác phục vụ người dân, chuyển đổi số tại Nà Hang thể hiện rõ nhất qua lĩnh vực giải quyết thủ tục hành chính. Theo số liệu từ UBND xã, 100% hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 98%, tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt 100%, mức độ hài lòng của người dân gần như tuyệt đối . Những con số này phản ánh một thực tế, người dân đã bắt đầu tham gia vào môi trường số, không chỉ dừng lại ở phía cơ quan quản lý.

Việc triển khai đồng bộ các dịch vụ công thiết yếu trên nền tảng số, từ đăng ký cư trú, cấp căn cước công dân đến khai sinh, khai tử, kết hôn… với tỷ lệ xử lý trực tuyến đạt 100% cho thấy chuyển đổi số đang đi vào những nhu cầu thiết yếu nhất của đời sống.

"Một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả chuyển đổi số là hạ tầng. Tại Nà Hang, hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin đã được đầu tư tương đối đồng bộ với 31 trạm BTS phủ sóng 4G toàn xã, trong đó có trạm thí điểm 5G; 100% thôn có internet cáp quang; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng điện thoại thông minh đạt trên 84% . Đây là điều kiện cần để người dân tiếp cận các dịch vụ số." – Chủ tịch UBND xã Nà Hang Bùi Thị Xuyên cho biết.

Trên nền tảng đó, các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa – thông tin đều có những bước chuyển. 100% trường học tổ chức tập huấn kỹ năng số cho giáo viên; học bạ điện tử, sổ liên lạc điện tử được triển khai đồng bộ; các ứng dụng trực tuyến được sử dụng trong giảng dạy . Trong y tế, việc sử dụng căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID thay thế thẻ bảo hiểm y tế giấy đã trở thành phổ biến .

Trong lĩnh vực thông tin cơ sở, hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông với 59 cụm loa phủ khắp các thôn giúp thông tin đến người dân nhanh chóng, kịp thời . Đáng chú ý, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong đọc chương trình phát thanh cho thấy địa phương đã bước đầu tiếp cận các công nghệ mới, mở ra hướng đổi mới phương thức truyền thông cơ sở.

Từ kết quả bước đầu đến yêu cầu bền vững

Chuyển đổi số tại Nà Hang không chỉ dừng ở công tác chính quyền mà đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực kinh tế và xã hội.

Trong lĩnh vực kinh tế số, mô hình "chợ 4.0" với 100% hộ kinh doanh chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt là một bước tiến đáng ghi nhận. Các sản phẩm OCOP của địa phương đã được đăng ký nhãn hiệu và đưa lên các sàn thương mại điện tử, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, 100% doanh nghiệp trên địa bàn đã sử dụng hóa đơn điện tử, góp phần minh bạch hóa hoạt động kinh doanh.

Ở khía cạnh xã hội số, việc xây dựng các kênh tương tác như Zalo, Facebook để cung cấp thông tin và tiếp nhận phản ánh của người dân đã tạo thêm cầu nối giữa chính quyền và cộng đồng. Một số hộ gia đình bước đầu khai thác nền tảng số như YouTube, TikTok để phát triển kinh tế, cho thấy chuyển đổi số đang dần lan tỏa vào đời sống.

Những chuyển động này phản ánh một xu hướng rõ nét, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà là sự thay đổi trong cách tổ chức đời sống kinh tế – xã hội ở cơ sở.

Đại diện chính quyền xã Nà Hang cho biết, dù đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng chuyển đổi số tại đây vẫn đối mặt với không ít thách thức. Hạ tầng công nghệ thông tin ở một số bộ phận còn thiếu đồng bộ, thiết bị xuống cấp; nhân lực trực tiếp thực hiện nhiệm vụ còn mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều việc. Đây là những "điểm nghẽn" phổ biến ở cấp cơ sở.

Cùng với đó, kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Ngay trong nội bộ, năng lực ứng dụng công nghệ của cán bộ, công chức chưa đồng đều, việc khai thác các hệ thống, phần mềm còn chưa thực sự hiệu quả.

Thực tế cũng cho thấy, dù tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đạt mức cao, vẫn còn tình trạng hồ sơ quá hạn ở một số thời điểm. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện quy trình, nâng cao chất lượng vận hành hệ thống, thay vì chỉ dừng lại ở các chỉ số định lượng.

Nhìn từ Nà Hang, có thể thấy chuyển đổi số ở cấp xã đã có những bước đi cụ thể, với sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị và sự tham gia ngày càng rõ nét của người dân. Những kết quả đạt được cho thấy nếu có quyết tâm chính trị, cách làm phù hợp và sự đầu tư cần thiết, chuyển đổi số hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả ngay từ cơ sở.

Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đặc biệt là thu hẹp khoảng cách số trong cộng đồng. Khi người dân không chỉ "biết" mà còn "dùng được" các nền tảng số, khi chính quyền không chỉ "triển khai" mà "phục vụ tốt hơn", khi đó chuyển đổi số mới thực sự trở thành động lực phát triển.

Dẫu vậy, câu chuyện từ một xã vùng cao như Nà Hang cho thấy, chuyển đổi số không phải là mục tiêu xa vời mà đang được hiện thực hóa từng bước, từ những việc cụ thể, thiết thực, gắn với đời sống hằng ngày của người dân. Và chính từ cấp cơ sở, những chuyển động ấy sẽ góp phần định hình nên diện mạo chuyển đổi số của cả hệ thống.