Nâng hạng chứng khoán có tạo cú hích cho dòng vốn dài hạn?

Tính đến thời điểm này, chỉ còn khoảng 01 tuần nữa là đến ngày thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo tiêu chí của FTSE Russell, có thể thấy dòng vốn đã bắt đầu gia tăng trên thị trường nhưng chưa thực sự mạnh mẽ. Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, các chuyên gia cho rằng, việc nâng hạng mới chỉ là bước đầu tiên, còn những yếu tố như nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế, lạm phát và tỷ giá được kiểm soát tốt, môi trường đầu tư minh bạch, thị trường chứng khoán cần tiếp tục cải thiện nhiều yếu tố, trong đó có việc đẩy mạnh chất lượng các doanh nghiệp niêm yết… mới là những yếu tố giúp thu hút được dòng vốn mạnh mẽ và lâu dài vào thị trường.

BTV Mùi Khánh Ly: Nền kinh tế đang trải qua tháng cuối của quý III/2026, các dữ liệu cho thấy nền kinh tế đang tiếp tục đà tăng trưởng như mục tiêu đã đặt. Vậy ông đánh giá như thế nào về chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế hiện nay?

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS): Theo đánh giá của chúng tôi, các con số vĩ mô mới nhất đang tạo nên một bức tranh tích cực. GDP 6 tháng của năm 2026 đạt 8,18%, riêng quý II năm nay đã vượt 8,39% - mức đỉnh trong khoảng 15 - 16 năm qua. Việc IMF nâng dự báo tăng trưởng cả năm của Việt Nam lên 8,2% cũng là một minh chứng rõ nét. Và điểm tôi muốn nhấn mạnh ở đây chính là chiều sâu và tính bền vững của tăng trưởng. Chúng ta thấy đà bứt phá lan tỏa rất đồng đều khi hơn một nửa số địa phương tăng trưởng trên 8%. Dòng vốn FDI đăng ký vượt 34 tỷ USD, tăng tới 61%, cùng với sự phục hồi ấn tượng của sản xuất chế tạo, xuất khẩu và du lịch với gần 16 triệu lượt khách quốc tế. Thành tố tạo nên sự vững chắc này chính là nền tảng vĩ mô ổn định, quyết tâm cải cách thể chế của Chính phủ khi gỡ vướng cho hàng nghìn dự án tồn đọng, cùng hiệu quả từ việc tinh gọn bộ máy.

Tuy nhiên, tôi cũng nhìn nhận rất thẳng thắn rằng chúng ta vẫn còn phụ thuộc nhiều vào vốn và xuất khẩu, đóng góp của năng suất tổng hợp chưa cao, và khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây là lực lượng nòng cốt của nền kinh tế vẫn đang đối mặt với không ít rào cản về vốn, công nghệ và thị trường.

BTV Mùi Khánh Ly: Trên thế giới ở thời điểm hiện tại, các thị trường toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mới với chu kỳ lãi suất cao hơn để kiểm soát lạm phát, chi phí nguồn vốn trở nên đắt đỏ… cùng những yếu tố bất định khác. Theo ông chu kỳ này ngắn hay dài?

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS): Tôi cho rằng chu kỳ lần này hoàn toàn khác biệt so với giai đoạn 2022 - 2023. Khi đó, việc tăng lãi suất diễn ra một chiều nhằm dập tắt cú sốc lạm phát sau COVID-19. Còn ở thời điểm hiện tại, thị trường đang chứng kiến sự giằng co hai chiều rất gắt gao. Các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Fed, liên tục phải cân nhắc giữa rủi ro lạm phát vẫn dai dẳng và nguy cơ suy giảm tăng trưởng.

Do đó, tôi đánh giá đây là chu kỳ phụ thuộc rất nhiều vào dữ liệu kinh tế thực tế, nó sẽ kéo dài hơn và biến động khó lường hơn thay vì đi theo một đường thẳng tăng rồi giảm. Mặt bằng lãi suất toàn cầu sẽ neo ở mức cao trong một thời gian dài hơn so với kỳ vọng. Điều này đặt ra bài toán cho các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam: phải chủ động hơn nữa trong quản trị tỷ giá, điều hòa dòng vốn và thích ứng với một môi trường mà ở đó "dòng vốn giá rẻ" không còn là điều nghiễm nhiên.

BTV Mùi Khánh Ly: Trong bối cảnh thị trường toàn cầu có những khó khăn và bất định như vậy có làm ảnh hưởng đến chất lượng tăng trưởng kinh tế ở trong nước không, thưa ông?

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS): Theo tôi, việc này sẽ có ảnh hưởng, nhưng tôi đánh giá tác động này mang tính hai mặt. Ở mặt thách thức, mặt bằng lãi suất trong nước không còn thấp, hệ số cho vay trên huy động của hệ thống ngân hàng ở mức cao khiến chi phí vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành cần vốn dài hạn như bất động sản hay hạ tầng sẽ trở nên đắt đỏ hơn, ảnh hưởng đến tiến độ và biên lợi nhuận. Tuy nhiên, tôi thấy Chính phủ đã có những phản ứng chính sách rất kịp thời và chủ động. Về cung vốn, chúng ta đang hoàn thiện khung pháp lý cho cơ chế giao dịch không cần ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và điều hành tỷ giá linh hoạt. Về đầu tư công, việc xử lý dứt điểm hơn 2.600 dự án tồn đọng tính đến hết tháng 8 đã giải phóng nguồn lực rất lớn để bù đắp cho tín dụng ngân hàng.

Tôi cho rằng việc Chính phủ phối hợp linh hoạt giữa chính sách tiền tệ và tài khóa, ưu tiên ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát nhưng vẫn đảm bảo thanh khoản cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thiết yếu, chấp nhận một mặt bằng lãi suất hợp lý để giữ vững ổn định vĩ mô, chính là hướng đi phù hợp được các dòng vốn ngoại, đặc biệt là vốn chủ động đánh giá rất cao.

BTV Mùi Khánh Ly: Vậy theo ông, cần có những giải pháp như thế nào để nâng cao chất lượng tăng trưởng cho nền kinh tế?

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS): Theo tôi, chúng ta cần tạo ra bước chuyển thực chất ở ba điểm nghẽn chính.

Thứ nhất là "sức khỏe" của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Không thể chỉ dựa mãi vào tín dụng ngân hàng truyền thống, mà phải mở rộng các kênh vốn thay thế: phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch hơn, thúc đẩy doanh nghiệp niêm yết trên Upcom và tiếp cận quỹ đầu tư mạo hiểm.

Thứ hai là bài toán chi phí vốn. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất khó giảm sâu do áp lực bên ngoài, giải pháp không phải là hạ lãi suất đại trà. Tôi cho rằng cần nắn dòng tín dụng có chọn lọc vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao như công nghệ cao, chế biến chế tạo, năng lượng tái tạo, đồng thời kích hoạt mạnh mẽ cơ chế bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ ba, động lực trung hạn then chốt chính là nâng cao năng suất thông qua chuyển đổi số, quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính để hạ chi phí tuân thủ, và đẩy nhanh giải ngân đầu tư công vào các hạ tầng chiến lược như cao tốc, cảng biển, hạ tầng số.

Và cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh một thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh sẽ là "mạch máu" dẫn vốn trung dài hạn bền vững, giải tỏa gánh nặng cho hệ thống ngân hàng. Đây cũng chính là lý do vì sao câu chuyện nâng hạng thị trường lần này có ý nghĩa không chỉ với riêng ngành chứng khoán mà với cả chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

BTV Mùi Khánh Ly: Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán sẽ được nâng hạng vào tuần tới như công bố của FTSE trước đó, cộng với những yếu tố về tăng trưởng kinh tế hiện tại, theo ông, dòng vốn vào thị trường lần này sẽ tạo ra cú hích mạnh cho thị trường chứng khoán Việt Nam không, thưa ông?

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS): Tôi đánh giá đây là một sự kiện mang tính bước ngoặt, nhưng chúng ta cần nhìn nhận đúng bản chất để tránh kỳ vọng quá mức trong ngắn hạn. Theo lộ trình, việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số FTSE bắt đầu từ ngày 21/9 với tỷ trọng ban đầu 10% và hoàn tất 100% sau một năm. Dòng vốn ngoại ròng ước tính đạt 6 - 8 tỷ USD, kịch bản lạc quan vượt 10 tỷ USD, nhưng đây là số vốn giải ngân rải rác theo thời gian. Tôi muốn lưu ý rằng dòng vốn thụ động theo chỉ số quy mô không lớn bằng dòng vốn chủ động của các quỹ toàn cầu, đây vốn là những nhà đầu tư chỉ giải ngân dựa trên chất lượng tăng trưởng thực sự của nền kinh tế và doanh nghiệp.

Để tạo cú hích bền vững, tôi cho rằng chúng ta cần làm tốt ba việc. Đầu tiên là tiếp tục cải thiện thanh khoản và đưa thêm hàng hóa chất lượng lên sàn; thứ hai là nâng chuẩn minh bạch thông tin và quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế; thứ ba là hoàn thiện hạ tầng giao dịch và phát triển các sản phẩm tài chính mới. Đây cũng là bước đệm thiết yếu để chúng ta hướng tới mục tiêu xa hơn là được MSCI xem xét nâng hạng lên thị trường mới nổi.

BTV Mùi Khánh Ly: Trong bối cảnh đó, các thành viên trên thị trường nên có những chiến lược như thế nào đón dòng vốn này, cũng như góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng cho thị trường chứng khoán, qua đó thu hút dòng vốn đến sớm và mạnh mẽ hơn?

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS): Về phía Công ty Chứng khoán An Bình, chúng tôi xác định đây là cơ hội chiến lược và đã chủ động chuẩn bị từ sớm trên ba trụ cột. Thứ nhất là năng lực tài chính, chúng tôi đã hoàn tất tăng vốn điều lệ năm nay và có lộ trình tăng vốn tiếp theo nhằm đảm bảo nguồn lực tham gia tư vấn phát hành, thu xếp vốn lớn cũng như mở rộng hạn mức margin. Thứ hai là công nghệ và các giải pháp, chúng tôi đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu dữ liệu và quản trị rủi ro, giúp rút ngắn thời gian ra báo cáo, nâng cao chất lượng khuyến nghị cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài lẫn nhà đầu tư cá nhân trong nước. Đồng thời, chúng tôi phát triển các giải pháp quản lý gia sản và tư vấn tài chính cá nhân để đa dạng hóa nguồn thu. 

Thứ ba là mở rộng hợp tác, chúng tôi tăng cường và mở rộng hợp tác chiến lược với các ngân hàng, công ty quản lý Quỹ hàng đầu thị trường, có nền tảng tài chính và năng lực vững mạnh nhằm cung cấp dịch vụ tài chính trọn gói cho doanh nghiệp từ niêm yết, phát hành trái phiếu đến tư vấn M&A. Chúng tôi đặt tầm nhìn đến năm 2032 đạt ROE bình quân trên 15%, chuyển dịch cơ cấu doanh thu sang mảng tư vấn và quản lý tài sản. 

Tôi tin rằng khi các công ty chứng khoán nâng được năng lực lên chuẩn khu vực, đó chính là đóng góp thiết thực nhất cho chất lượng tăng trưởng của thị trường. Chúng tôi dự báo, xu hướng trung hạn vẫn rất tích cực nhờ vĩ mô vững chắc và dòng vốn ngoại sẽ giải ngân dần. Nhà đầu tư nên nhìn vào chất lượng tăng trưởng thực của doanh nghiệp thay vì chỉ chạy theo sự kiện ngắn hạn.

BTV Mùi Khánh Ly: Xin cảm ơn ông về những thông tin vừa rồi!