Nắng nóng đầu mùa gây khó chịu, người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe

Nằm trong đợt nắng nóng diện rộng trên cả nước, những ngày qua, khu vực Bắc Bộ và Thủ đô Hà Nội đã chính thức ghi nhận những mức nhiệt cao nhất từ đầu năm. Hình thái thời tiết thay đổi đã tác động trực tiếp đến sức khỏe và đời sống của người dân.

"Sức nóng" gia tăng trên diện rộng

Ghi nhận trong ngày 10/4, dưới tác động của vùng áp thấp nóng phía tây mở rộng kết hợp với hiệu ứng phơn Tây Nam hoạt động mạnh, nắng nóng đã bao trùm khắp các tỉnh miền bắc. Tại phía Tây Bắc Bộ, nắng nóng gay gắt xảy ra với mức nhiệt phổ biến từ 36-38 độ C, có nơi trên 38 độ C.

Riêng tại Thủ đô Hà Nội và các tỉnh phía Đông Bắc Bộ, trời ít mây, cường độ bức xạ mặt trời tăng mạnh khiến nhiệt độ tăng nhanh ngay từ sáng sớm. Mức nhiệt trên diện rộng phổ biến từ 35-37 độ C. Đáng chú ý, tâm điểm nóng nhất cả nước vẫn duy trì tại khu vực từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế, đặc biệt là vùng núi phía tây với các điểm nóng trên 40 độ C, đạt ngưỡng rủi ro thiên tai cấp 2.

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đợt nắng nóng này có tính chất kéo dài và nền nhiệt trong tháng 4/2026 được dự báo cao hơn từ 1,5-2,5 độ C so với trung bình nhiều năm. Sự thay đổi từ trạng thái nồm ẩm sang nắng nóng khô hanh đột ngột khiến cơ thể con người chưa kịp thích nghi với cường độ tia UV và nền nhiệt cao.

Áp lực lên sức khỏe cộng đồng và đời sống đô thị

Tại Hà Nội, dù chưa phải cao điểm gay gắt như giữa hè, nhưng sự thay đổi nhiệt độ đột ngột đã tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh. Trên các công trường xây dựng hay các tuyến phố, người lao động trực tiếp dưới nắng nóng đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ về sức khỏe.

Đáng chú ý, mức nhiệt cảm nhận thực tế trên mặt đường nhựa, bê-tông vào giữa trưa có thể chênh lệch từ 2-4 độ C so với nhiệt độ dự báo, gây ra tình trạng mất nước và sốc nhiệt nếu tiếp xúc lâu.

Chia sẻ về thực tế này, chị Nguyễn Thanh Hiền, chủ một quán cà phê trên phố Hàng Khay cho biết: "Thời tiết nắng nóng oi bức khiến lượng khách vào quán bắt đầu giảm, phần lớn mọi người chỉ muốn ra ngoài khi thời tiết dễ chịu hơn. Về sức khỏe, cái nóng đầu mùa dễ gây tình trạng sốc nhiệt, cả người lớn lẫn trẻ nhỏ đều cảm thấy mệt mỏi và hầu như chỉ muốn ở trong môi trường có điều hòa".

Đặc biệt, đối với những người có tiền sử bệnh lý về hô hấp, thời tiết này là một thử thách không nhỏ. "Với những người bị bệnh xoang như tôi, nắng nóng kèm khói bụi khiến cảm giác khó thở gia tăng và thường xuyên phải sử dụng thuốc xịt mũi để hỗ trợ" - chị Hiền chia sẻ thêm.

Thực tế, sự khô nóng làm độ ẩm không khí xuống thấp, cộng với việc lạm dụng điều hòa khiến niêm mạc mũi bị khô, mất đi lớp nhầy bảo vệ tự nhiên. Khi di chuyển đột ngột giữa môi trường nắng nóng và phòng lạnh, mạch máu niêm mạc mũi co giãn không kịp thời, dẫn đến phù nề và tắc nghẽn xoang. 

Trong khi nhiều người tìm đến các không gian máy lạnh để tránh nóng, thì trên khắp các tuyến phố, những người lao động trực tiếp vẫn đang miệt mài với công việc dưới điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Tại khu vực quận Hoàn Kiếm, những công nhân môi trường đô thị đang phải đối mặt với "áp lực kép" từ nền nhiệt mặt đường nhựa chênh lệch 2-4 độ C so với dự báo và khối lượng công việc tăng cao.

Chị Phạm Thanh Hiền, công nhân Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) - Chi nhánh Hoàn Kiếm, chia sẻ về những nhọc nhằn dưới nắng: "Làm việc ngoài trời dưới thời tiết này rất mất sức, nhất là khung giờ nắng nóng cao điểm từ 11 giờ 30 phút đến 17 giờ chiều. Khó khăn hơn khi hiện nay đang là mùa lá rụng, khối lượng rác tăng nhiều. Bình thường cứ 20 phút chúng tôi phải quét lại một lần, nhưng giờ phải quét liên tục mới giữ được đường phố sạch thoáng".

Để bảo đảm sức khỏe cho người lao động, các đơn vị cũng đã chủ động triển khai các biện pháp hỗ trợ. Chị Hiền cho biết thêm, công ty đã trang bị áo bảo hộ gắn quạt làm mát giúp giảm bớt một phần sự oi bức khi làm việc trực tiếp ngoài trời. Đây là những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc bảo vệ an toàn vệ sinh lao động trước các hình thái thời tiết cực đoan.

Thích ứng trước những biến động khí hậu cực đoan

Nhìn rộng hơn về diễn biến khí hậu, ông Mai Văn Khiêm lưu ý, xác suất xuất hiện hiện tượng El Niño vào cuối năm 2026 hiện đạt mức 70-80%. Điều này báo hiệu một năm thời tiết có nhiều biến động khó lường, nắng nóng có khả năng xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn so với năm trước.

Sự thay đổi từ trạng thái nồm ẩm sang nắng nóng diện rộng ngay từ tháng 4 là một tín hiệu cho thấy quy luật thời tiết đang dần khắc nghiệt hơn. Do đó, việc nâng cao năng lực dự báo, sự chủ động của các cơ quan chức năng trong việc điều tiết năng lượng và ý thức tự bảo vệ của mỗi người dân là yếu tố then chốt.

Đợt nắng nóng đầu mùa này dù dự báo sẽ chỉ kéo dài khoảng một tuần trước khi có sự thay đổi hình thái thời tiết, nhưng đây là bài kiểm tra quan trọng cho công tác thích ứng với biến đổi khí hậu của Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung. Sự chủ động trong mọi tình huống không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần duy trì nhịp độ lao động, ổn định đời sống kinh tế - xã hội trong những ngày hè sắp tới.

Chủ động phương án bảo đảm an sinh

Trước diễn biến nắng nóng gia tăng, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân, đặc biệt là người già, trẻ em và những người có bệnh lý nền về hô hấp, tim mạch cần đặc biệt lưu ý chế độ sinh hoạt. Việc bù đủ nước, tăng cường vitamin và hạn chế ra đường vào khung giờ cao điểm là cần thiết. Đối với người bị viêm xoang, việc vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý và đeo khẩu trang đạt chuẩn khi lưu thông trên đường sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ bụi mịn và vi khuẩn trong không khí đô thị vốn đang ở ngưỡng khô nóng.

Song song với chăm sóc sức khỏe, công tác đảm bảo an toàn lưới điện và phòng chống cháy nổ được đặt lên hàng đầu. Ngành điện lực khuyến cáo người dân và các đơn vị kinh doanh sử dụng thiết bị làm mát hợp lý, cài đặt nhiệt độ điều hòa ở mức 26-27 độ C. Việc đồng loạt sử dụng thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm không chỉ gây áp lực cho hệ thống lưới điện mà còn tiềm ẩn nguy cơ chập cháy tại các khu dân cư đông đúc và nhà cao tầng.