Ngành Tài chính: Linh hoạt công cụ thuế để giữ nhịp tăng trưởng

Vượt thách thức, giữ vững đà tăng trưởng dương

Tại buổi họp báo thường kỳ chiều ngày 09/04/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đã phác họa một bức tranh kinh tế quý I với nhiều sắc thái đan xen. Dữ liệu công bố cho thấy, tăng trưởng GDP ước đạt 7,83%. Dù con số này chưa chạm tới kịch bản lạc quan 9,1% được đề ra tại Nghị quyết 01/NQ-CP, nhưng đặt trong bối cảnh tình huống khẩn cấp quốc tế, đây vẫn là một điểm sáng đáng ghi nhận khi cao hơn đáng kể so với mức 7,07% của cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, nền kinh tế đang chứng kiến sự phân hóa đầy tích cực giữa các địa phương. Trong khi bức tranh chung còn chịu áp lực, đã có tới 23/34 tỉnh, thành phố ghi nhận mức tăng trưởng GRDP trên 8%. Đặc biệt, nhóm "tứ mã" gồm Hà Tĩnh, Ninh Bình, Hải Phòng và Hưng Yên đã xuất sắc bứt phá với mức tăng trưởng hai con số, trở thành những đầu tàu kéo giữ nhịp độ cho toàn nền kinh tế.

Sự ổn định vĩ mô được củng cố vững chắc nhờ kết quả thu ngân sách khả quan. Lũy kế quý I, thu ngân sách nhà nước đạt 829,4 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 33% dự toán năm. Trong đó, thu nội địa tăng trưởng ấn tượng 12,5%, bù đắp cho sự sụt giảm từ nguồn thu dầu thô do biến động giá thế giới.

Ở chiều ngược lại, chi ngân sách ghi nhận mức tăng đột biến 23,1%, đạt 530,1 nghìn tỷ đồng. Điểm nhấn lớn nhất nằm ở chi đầu tư phát triển với mức tăng mạnh 44,6%. Con số này phản ánh một thông điệp quyết liệt từ Chính phủ là đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công để tăng trưởng. Với 110,3 nghìn tỷ đồng đã được đưa vào nền kinh tế trong 3 tháng đầu năm, các đại dự án hạ tầng đang dần hình thành, tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng dài hạn.

Điều hòa thị trường xăng dầu

Một trong những nội dung trọng tâm được dư luận và báo giới quan tâm tại buổi họp báo là cách thức ứng phó của Bộ Tài chính trước biến động của thị trường năng lượng. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, các diễn biến địa chính trị phức tạp đã đưa nền kinh tế vào trạng thái cần xử lý như một "tình huống cấp bách tầm quốc gia".

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động phức tạp, Bộ Tài chính đã chủ động trình Chính phủ hàng loạt cơ chế tài khóa linh hoạt, mang tính đột phá. Trọng tâm của các giải pháp này là sự kết hợp giữa can thiệp trực tiếp từ ngân sách và điều tiết gián tiếp thông qua hệ thống thuế, nhằm tạo ra một "bộ đệm" an toàn cho nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.

Cụ thể, một trong những đề xuất quan trọng nhất là cơ chế ứng vốn ngân sách cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Trong những thời điểm dư địa của Quỹ cạn kiệt do giá dầu thế giới leo thang, việc sử dụng nguồn lực ngân sách để can thiệp kịp thời được xem là giải pháp cấp bách. Cơ chế này không chỉ giúp kiểm soát đà tăng giá nhiên liệu mà còn trực tiếp ngăn chặn các cú sốc chi phí, bảo vệ biên lợi nhuận cho các doanh nghiệp sản xuất và giữ vững sức mua cho túi tiền của người dân.

Song song với việc bơm lực từ ngân sách, Bộ Tài chính cũng triển khai kịch bản "phản ứng nhanh" thông qua việc linh hoạt điều chỉnh các sắc thuế chiến lược. Các công cụ thuế Bảo vệ môi trường, thuế Nhập khẩu và thuế Giá trị gia tăng (GTGT) đối với mặt hàng xăng dầu được tính toán kỹ lưỡng để sẵn sàng cắt giảm khi cần thiết. Việc chủ động hạ nhiệt các loại thuế này đóng vai trò then chốt trong việc giảm áp lực lạm phát đầu vào, giúp ổn định mặt bằng giá cả trong nước.

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa ứng vốn ngân sách và điều tiết thuế cho thấy tư duy điều hành quyết liệt, bám sát thực tiễn của ngành Tài chính. Đây chính là chìa khóa để duy trì ổn định vĩ mô, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, từ đó tạo đà bứt phá để nền kinh tế sớm quay lại quỹ đạo tăng trưởng cao như kỳ vọng.

Lộ trình cho kịch bản tăng trưởng đột phá

Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng tinh thần khởi nghiệp vẫn duy trì sức nóng. Với hơn 91 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong quý I, cán cân doanh nghiệp tham gia thị trường vẫn nghiêng về phía tích cực. Tổng số vốn bổ sung vào nền kinh tế đạt gần 568 nghìn tỷ đồng (tăng 14%) cho thấy các nhà đầu tư vẫn đặt niềm tin lớn vào triển vọng trung hạn của Việt Nam.

Theo các chuyên gia kinh tế, việc vốn đăng ký tăng thêm đạt mức cao trong quý I là minh chứng cho thấy doanh nghiệp đang chuẩn bị cho một đợt bứt phá quy mô lớn. Khi các chính sách thuế và phí của Bộ Tài chính thẩm thấu sâu hơn vào thị trường, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong các quý tiếp theo.

Kết thúc buổi họp báo, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi khẳng định, Bộ Tài chính đang khẩn trương phối hợp với các cơ quan liên quan để hoàn thiện kịch bản điều hành tăng trưởng mới. Đây sẽ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm và chính sách tiền tệ linh hoạt.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số là quyết tâm chính trị nhằm tận dụng tối đa thời điểm vàng của cải cách. Với việc duy trì ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và khơi thông các nguồn lực từ ngân sách, ngành Tài chính đang nỗ lực hết mình để biến những thách thức toàn cầu thành động lực cho một cuộc bứt phá ngoạn mục của kinh tế Việt Nam trong năm 2026./.