Nghề đan bèo tây ở vùng cao Nghệ An… “xuất ngoại”

Tạo việc làm cho phụ nữ lớn tuổi lúc nông nhàn

Đầu tháng 10/2026, căn nhà nhỏ của bà Vi Thị Lương (bản Yên Na, xã Yên Na, tỉnh Nghệ An) rộn ràng hơn khi xe tải của doanh nghiệp thu mua về tận bản chi trả tiền công.

Cầm trên tay hơn 4 triệu đồng vừa nhận sau một tháng đan bèo tây tại nhà, bà Lương không giấu được niềm vui. Đây là khoản thu nhập lớn mà một người phụ nữ ở Yên Na như bà Lương đã qua tuổi lao động nặng, có thể tự tay làm ra từ công việc tranh thủ lúc nông nhàn.

Không chỉ bà Lương, gần 100 người dân bản Yên Na cũng đã có việc làm ổn định ngay tại nhà, tăng thêm thu nhập nhờ tận dụng mọi thời gian rỗi trong ngày và khôi phục nghề đan lát truyền thống.

Bèo tây (hay còn gọi là lục bình) là loài thực vật thủy sinh có thân dài khoảng 60–90 cm. Sau khi thu hoạch, bèo được cắt bỏ gốc, lá rồi phơi khô nhiều ngày để tạo thành sợi nguyên liệu. Từ những sợi bèo này, người thợ có thể đan thành các sản phẩm như giỏ đựng đồ, túi xách, thảm, khay, bình hoa… phục vụ xuất khẩu.

Anh Trần Thanh Tùng, nghệ nhân được doanh nghiệp ở Ninh Bình cử đến truyền nghề tại xã Yên Na, cho biết, các sản phẩm từ chất liệu tự nhiên như bèo tây rất được thị trường Mỹ, Nhật Bản và châu Âu ưa chuộng nhờ độ bền, tính thẩm mỹ và thân thiện môi trường.

Doanh nghiệp cung cấp nguyên liệu đã xử lý, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Người dân chỉ cần đan theo mẫu, làm được bao nhiêu sẽ được trả công tương ứng, không bị áp lực về số lượng. Sau khi hoàn thiện, sản phẩm được chuyển về nhà máy để sấy, phủ sơn và trang trí trước khi xuất khẩu.

Nhờ có nền tảng nghề đan lát truyền thống, người dân Yên Na tiếp thu kỹ thuật rất nhanh, chỉ sau vài giờ hướng dẫn đã có thể tự làm sản phẩm. Nghề đan bèo tây mang lại thu nhập khoảng 3–5 triệu đồng/tháng, mức hỗ trợ đáng kể đối với người dân vùng cao.

Sinh kế mới cho người dân vùng cao xứ Nghệ

Ông Nguyễn Văn Hòe, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Na, cho biết, ưu điểm của nghề đan bèo tây là có thể làm việc ngay tại nhà, tận dụng thời gian rảnh rỗi ngoài giờ lên nương rẫy.

"Nguyên liệu được cung cấp, có người hướng dẫn kỹ thuật, sản phẩm làm ra được bao tiêu. Nhờ đó, nhiều phụ nữ, người cao tuổi ở xã vùng cao Yên Na đã có thêm khoản thu nhập ổn định", ông Hoè nói.

Bước đầu, doanh nghiệp đưa nghệ nhân có kinh nghiệm để hướng dẫn nhân dân học nghề. Nhờ có nghệ nhân của doanh nghiệp trực tiếp hướng dẫn, nhiều người dân đã nhanh chóng nắm bắt kỹ thuật, thành thạo các công đoạn hoàn thiện sản phẩm.

Một lợi thế lớn của người dân Yên Na là đã quen với nghề đan lát truyền thống trên các chất liệu tre, mây nên việc chuyển sang đan sợi bèo tây khô không gặp nhiều khó khăn.

Sản phẩm đầu tiên, những nghệ nhân hướng dẫn bà con là giỏ đựng đồ. Khi mọi người đã quen tay, các nghệ nhân tiếp tục chỉ cách đan thảm, bình hoa, khay giấy và nhiều vật dụng khác.

Những sản phẩm hoàn thiện sẽ được chuyển về công ty tại Ninh Bình để sấy, phủ sơn và trang trí trước khi xuất khẩu. Nhờ vậy, từng sợi bèo khô ở Yên Na được "khoác áo mới" và đi xa, mang theo công sức của người thợ vùng cao.

Từ chỗ chỉ có vài hộ tham gia, đến nay nghề đan bèo tây đã lan ra 6/7 bản của xã Yên Na. Nếu trước đây phải mất vài tháng mới gom đủ một chuyến hàng, nay khoảng 6 ngày lại có một chuyến xe tải đến các điểm thu mua, với khoảng 7.000 sản phẩm của người dân Yên Na.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mô hình đan bèo tây còn góp phần khơi dậy và phát huy nghề đan lát truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, vốn có nguy cơ mai một. "Chúng tôi kỳ vọng nghề đan bèo tây sẽ trở thành sinh kế lâu dài, giúp người dân tận dụng thời gian nông nhàn, nâng cao thu nhập và từng bước thoát nghèo bền vững", ông Hòe nói.