Nghệ thuật xuống phố

Xu hướng này sẽ tiếp tục được đẩy mạnh trong năm 2026 khi thành phố triển khai gần 100 buổi biểu diễn miễn phí tại các địa điểm công cộng.

Những sân khấu giữa lòng đô thị

Một buổi sáng cuối tuần tại Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh, nhiều du khách nước ngoài chăm chú theo dõi các nghệ sĩ hóa thân thành những nhân vật quen thuộc của sân khấu hát bội. Không ít người lần đầu tiếp xúc với loại hình diễn xướng truyền thống này tỏ ra thích thú khi được nghe giới thiệu về ý nghĩa của từng lớp hóa trang, từng động tác biểu diễn. Sau phần trình diễn, khán giả còn có cơ hội giao lưu với nghệ sĩ, thử vẽ mặt nạ theo các dạng nhân vật đặc trưng của hát bội. Những trải nghiệm như vậy đang giúp các loại hình văn hóa truyền thống vốn được xem là khá kén người xem trở nên gần gũi hơn với công chúng.

Đây chỉ là một trong nhiều hoạt động nằm trong đề án đưa các loại hình biểu diễn đến với cộng đồng mà TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh triển khai. Trong năm 2026, các đơn vị nghệ thuật của thành phố sẽ tổ chức gần 100 buổi diễn miễn phí với nhiều loại hình khác nhau như kịch nói, ca nhạc đương đại, âm nhạc dân gian, cải lương, đờn ca tài tử, hát bội...

Nhiều năm qua, khu vực trước Nhà hát Thành phố đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của những người yêu âm nhạc. Vào mỗi sáng Chủ nhật, các buổi hòa tấu được tổ chức đều đặn với nhiều thể loại từ nhạc cụ truyền thống, jazz, flamenco đến hòa tấu kèn đồng. Không ít khán giả lựa chọn dừng chân thưởng thức trước khi tiếp tục hành trình khám phá. Tương tự, trước sảnh Bưu điện Thành phố, các tiết mục âm nhạc truyền thống vào sáng thứ Bảy hằng tuần cũng tạo nên điểm nhấn độc đáo trong quần thể văn hóa gồm Đường sách Nguyễn Văn Bình, Nhà thờ Đức Bà và Bưu điện Thành phố.

Đường đi bộ Nguyễn Huệ từ lâu đã trở thành địa điểm được ưu tiên tổ chức những sự kiện văn hóa quy mô lớn. Từ Lễ hội Áo dài, Đường hoa Nguyễn Huệ đến Festival Nghệ thuật hay Lễ hội Âm nhạc Quốc tế HOZO..., nơi đây luôn thu hút đông đảo công chúng tham gia.

Đưa văn hóa đến gần công chúng

Việc đưa các hoạt động biểu diễn ra không gian mở không đơn thuần là thay đổi địa điểm tổ chức mà còn góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghệ sĩ và khán giả. Thay vì chờ công chúng tìm đến nhà hát, sân khấu được đặt trong những không gian sinh hoạt quen thuộc. Một gia đình đi dạo cuối tuần có thể bất ngờ bắt gặp một trích đoạn cải lương. Một nhóm bạn trẻ ghé đường sách có thể dừng lại xem hát bội. Một du khách quốc tế cũng có thể hiểu thêm về văn hóa Việt Nam qua những làn điệu dân ca hay đờn ca tài tử.

Thực tế cho thấy các hoạt động biểu diễn ngoài trời thời gian qua luôn nhận được phản hồi tích cực từ công chúng. Nhiều đêm diễn thu hút hàng nghìn khán giả. Không ít doanh nghiệp, nghệ sĩ và đơn vị chuyên môn cũng chủ động đồng hành nhằm mở rộng sức lan tỏa của các hoạt động văn hóa cộng đồng.

Để những sân khấu ngoài trời trở thành hoạt động thường xuyên, thành phố đang tiếp tục nghiên cứu các giải pháp huy động nguồn lực xã hội, tạo điều kiện cho các đơn vị sáng tạo thêm nhiều sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu của khán giả.

Mục tiêu không chỉ dừng ở việc tổ chức các buổi biểu diễn mà còn hướng tới xây dựng những "thiết chế văn hóa mở" trong lòng đô thị. Khi đó, công viên, phố đi bộ, quảng trường hay các điểm sinh hoạt cộng đồng sẽ trở thành những điểm hẹn văn hóa quen thuộc của người dân.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, việc tổ chức hàng loạt hoạt động tại các địa điểm mở cũng đặt ra không ít thách thức. Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường hay phòng cháy, chữa cháy đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều đơn vị. Bên cạnh đó, ý thức giữ gìn không gian chung của cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng để các hoạt động này được duy trì lâu dài. Thực tế thời gian qua cho thấy những khó khăn ấy đang từng bước được tháo gỡ nhờ sự phối hợp tích cực giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nghệ sĩ và công chúng.

Xu hướng đưa nghệ thuật xuống phố sẽ tiếp tục được đẩy mạnh với hàng loạt sự kiện quy mô lớn. Trong đợt kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa qua, người dân và du khách đã được thưởng thức chuỗi biểu diễn kết hợp giao lưu 3D Mapping quốc tế diễn ra liên tục trong 5 ngày tại khu vực phía trước trụ sở UBND Thành phố. Cùng với đó là các hoạt động triển lãm, giao lưu cộng đồng, biểu diễn nghệ thuật, xem kịch và cải lương miễn phí.

Khi văn hóa hiện diện thường xuyên trong đời sống đô thị, người dân có thêm cơ hội giao lưu, thưởng thức nghệ thuật và tận hưởng những giá trị tinh thần tích cực. Đó cũng là nền tảng để bồi đắp đời sống nhân văn, góp phần xây dựng TP Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình và ngày càng nâng cao chất lượng sống.