Nghiên cứu nâng ngưỡng xử lý hình sự đối với tội trốn thuế để phù hợp thực tiễn

Quy định truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn thuế từ 100 triệu đồng hiện nhận được nhiều ý kiến đóng góp tại dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Nhiều chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng, sau nhiều năm áp dụng, mức này đã không còn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội cũng như sự phát triển kinh tế của đất nước, nhất là khi quy mô doanh thu, dòng tiền và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp hiện nay đã có nhiều thay đổi. 

Theo Luật Quản lý thuế năm 2025, có 10 nhóm hành vi bị xác định là trốn thuế, trong đó bao gồm các hành vi như không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hoặc chậm nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày, không ghi chép đầy đủ doanh thu, hay không xuất hóa đơn. Thực tế này khiến nhiều hộ kinh doanh nhỏ và doanh nghiệp mới chuyển đổi cho rằng họ đang phải chịu áp lực thích ứng khá lớn; bởi lẽ các sai sót về kê khai hay nghiệp vụ kế toán nếu không được phân định rõ ràng với hành vi cố ý gian lận sẽ dễ dẫn đến rủi ro pháp lý. 

Ông Lê Huy Thành, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn VSA chia sẻ, các doanh nghiệp hiện nay khá dè dặt trong hoạt động vì lo sợ việc thiếu hụt kiến thức về thuế dẫn đến sai sót, từ đó bày tỏ nguyện vọng mong muốn được nâng ngưỡng xử lý này lên.

Trong bối cảnh mức doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ kinh doanh đã được nâng từ 100 triệu đồng lên 1 tỷ đồng mỗi năm, nhiều ý kiến đồng thuận cho rằng ngưỡng xử lý hình sự đối với hành vi trốn thuế cũng cần được nghiên cứu điều chỉnh tương ứng nhằm phù hợp bối cảnh kinh tế. 

Bà Đặng Hồng Minh, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán - Thuế Liên Việt đề xuất có thể nâng ngưỡng xử lý hình sự lên mức 500 triệu đồng đối với hộ kinh doanh và 1 tỷ đồng đối với doanh nghiệp để mở ra cơ hội cho các đơn vị phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, song song với việc nghiên cứu nâng ngưỡng xử lý hình sự thì cơ quan quản lý cũng cần tăng chế tài xử phạt hành chính tương ứng nhằm bảo đảm tính răn đe mạnh mẽ. 

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam nhận định việc tăng cường mức xử lý vi phạm hành chính về thuế, đồng thời tăng ngưỡng trốn thuế phải khởi tố hình sự là hướng đi hợp lý hơn. 

Đáng chú ý, khi tham gia góp ý đối với dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, Bộ Tài chính cũng đã chính thức đề xuất nâng ngưỡng xử lý hình sự đối với tội trốn thuế lên mức 200 triệu đồng đối với cá nhân và 400 triệu đồng đối với pháp nhân thương mại.