Nghiên cứu tại châu Âu: Hút thuốc có thể làm gia tăng cảm giác cô đơn

Kết quả nghiên cứu được Tiến sĩ Keir Philip, giảng viên lâm sàng về y học hô hấp tại Viện Tim và Phổi Quốc gia thuộc Đại học Imperial College London (Anh), trình bày tại Đại hội Hội Hô hấp châu Âu (ERS) ở Barcelona, Tây Ban Nha mới đây. Nhóm nghiên cứu đã  phân tích dữ liệu của hơn 50.000 người tham gia Khảo sát Sức khỏe, Lão hóa và Hưu trí tại châu Âu (SHARE), trải rộng tại 15 quốc gia. Một nguồn dữ liệu của nghiên cứu cho biết tổng cộng có 51.532 người tham gia tại 14 quốc gia châu Âu và Israel.

Độ tuổi trung bình của những người tham gia là 67, trong đó 54% là nữ và 22% đang hút thuốc vào thời điểm bắt đầu nghiên cứu. Gần một nửa số người tham gia, khoảng 48%, đang sống chung với từ hai bệnh mạn tính trở lên. Để đánh giá cảm giác cô đơn, các nhà khoa học sử dụng thang đo cô đơn UCLA gồm 3 tiêu chí, tập trung vào mức độ thường xuyên một người cảm thấy thiếu bạn đồng hành, bị bỏ rơi hoặc bị tách biệt với những người xung quanh. Điểm số dao động từ 3-9, trong đó điểm càng cao phản ánh mức độ cô đơn càng lớn.

Tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu năm 2013, điểm cô đơn trung bình của những người tham gia là 3,8. Kết quả cho thấy những người đang hút thuốc có điểm cô đơn cao hơn đáng kể so với những người không hút thuốc. Đáng chú ý, tình trạng hút thuốc ban đầu cũng có liên quan tới diễn biến của cảm giác cô đơn trong thời gian tiếp theo. Khi các nhà khoa học khảo sát lại những người tham gia sau 2 năm, nhóm đang hút thuốc từ đầu nghiên cứu ghi nhận mức tăng cảm giác cô đơn lớn hơn nhóm không hút thuốc.

Mối liên hệ này nhìn chung vẫn được ghi nhận sau khi các nhà nghiên cứu xem xét những yếu tố khác có khả năng ảnh hưởng tới kết quả như tuổi, giới tính, đặc điểm nhân khẩu học và mức độ cô đơn ban đầu. Kết quả giữa các khu vực tại châu Âu chỉ có sự khác biệt nhẹ.

Theo Tiến sĩ Philip, trước đây đã có nghiên cứu tại Anh cho thấy những người hút thuốc trở nên cô đơn hơn những người không hút thuốc. Tuy nhiên, khi đó các nhà khoa học chưa thể loại trừ khả năng kết quả chịu ảnh hưởng của văn hóa hoặc những chuẩn mực xã hội riêng liên quan đến hút thuốc tại một quốc gia.

Việc ghi nhận xu hướng tương tự trên một phạm vi địa lý rộng hơn lần này củng cố thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa hút thuốc và sức khỏe tâm lý - xã hội. Tuy nhiên, đây là một nghiên cứu quan sát nên kết quả không chứng minh rằng hút thuốc trực tiếp gây ra cô đơn. Nghiên cứu cho thấy hai yếu tố có mối liên hệ và việc hút thuốc ở thời điểm ban đầu có liên quan tới mức tăng cảm giác cô đơn trong thời gian theo dõi.

Các nhà khoa học đưa ra một số giả thuyết có thể giải thích mối liên hệ này. Theo Tiến sĩ Philip, một cơ chế có khả năng xảy ra là các bệnh liên quan đến hút thuốc tiến triển theo thời gian có thể hạn chế khả năng vận động, khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn hơn khi tham gia các hoạt động xã hội. Một yếu tố khác liên quan đến sự thay đổi của các chuẩn mực xã hội đối với thuốc lá. Những quy định cấm hút thuốc tại địa điểm công cộng và xu hướng xây dựng môi trường không khói thuốc trong nhà có thể khiến một số không gian trở nên ít thuận tiện hơn đối với người hút thuốc, qua đó có khả năng hạn chế cơ hội tương tác xã hội.

Các kết quả mới cũng đặt ra câu hỏi đối với quan niệm cho rằng hút thuốc là một hoạt động mang tính xã hội. Tiến sĩ Philip cho rằng tác động của thuốc lá cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ những tổn hại đã được xác định rõ đối với sức khỏe thể chất mà còn cả những hệ quả tiềm tàng đối với đời sống tâm lý - xã hội.

Giáo sư Des Cox, thành viên Hội đồng Vận động chính sách của ERS và Giáo sư lâm sàng tại Đại học College Dublin (Ireland), người không tham gia nghiên cứu, cho rằng kết quả này cung cấp thêm thông tin quan trọng đối với những người hút thuốc. Theo ông, việc hỗ trợ người hút thuốc từ bỏ thuốc lá cần được thực hiện mà không tạo ra sự kỳ thị. Kết quả nghiên cứu cho thấy bên cạnh những tác động đối với sức khỏe thể chất, hút thuốc dường như còn có thể ảnh hưởng bất lợi tới một số khía cạnh của sức khỏe tâm lý - xã hội.

Theo nhóm nghiên cứu, thay đổi nhận thức xã hội về hút thuốc cũng là một bước cần thiết. Thay vì gắn thuốc lá với giao tiếp và kết nối, các bằng chứng mới cho thấy thói quen này có liên quan tới mức độ cô đơn cao hơn và cảm giác cô đơn gia tăng theo thời gian, qua đó cho thấy những hệ lụy của thuốc lá có thể vượt ra ngoài phạm vi sức khỏe thể chất.