Ngư dân Quảng Trị “canh nước” ra khơi vì cửa lạch bị bồi lấp

Tàu cá "mắc cạn" ngay cửa lạch

Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, tại xã Nam Trạch, hàng trăm tàu cá của ngư dân rơi vào tình cảnh "án binh bất động". Nguyên nhân chính là cửa sông Dinh bị bồi lấp nghiêm trọng, khiến tàu thuyền không thể ra vào an toàn.

Ghi nhận tại khu vực cửa sông cho thấy, hàng loạt tàu cá nằm san sát nhau dọc hai bên bờ, nhiều chiếc phủ bạt kín, không có dấu hiệu hoạt động. Không khí nhộn nhịp thường thấy trong mùa đánh bắt đầu năm gần như biến mất, thay vào đó là sự trầm lắng và lo âu.

Theo người dân địa phương, cửa sông Dinh là lối ra vào chính của hàng trăm tàu cá, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động khai thác thủy sản. Những năm trước, khu vực này cũng từng xảy ra tình trạng bồi lắng, song nhờ được nạo vét định kỳ nên chưa ảnh hưởng lớn đến sản xuất.

Tuy nhiên, từ cuối năm ngoái đến nay, tình trạng bồi lấp diễn biến phức tạp hơn. Sóng biển liên tục đẩy cát vào cửa sông, hình thành một doi cát lớn chắn ngang dòng chảy. Doi cát này kéo dài hơn 500 mét, rộng khoảng 150 mét, khiến luồng lạch bị thu hẹp và biến dạng nghiêm trọng.

Độ sâu tại cửa lạch giảm mạnh, nhiều vị trí chỉ còn đủ cho các tàu nhỏ di chuyển trong điều kiện thủy triều lên cao. Với những tàu công suất lớn, việc ra vào gần như không thể thực hiện.

Ông Nguyễn Xuân Mát, Trưởng thôn Nhân Bắc, cho biết tình trạng này đã kéo dài nhiều tháng qua và ngày càng nghiêm trọng hơn. Ngư dân trong thôn nhiều lần kiến nghị lên chính quyền mong sớm có giải pháp khơi thông luồng lạch.

"Bà con rất mong cửa sông được nạo vét kịp thời để tàu thuyền ra vào thuận lợi. Nếu kéo dài, không chỉ thiệt hại kinh tế mà đời sống của ngư dân cũng bị ảnh hưởng nặng nề" - ông Mát nói.

Theo thống kê của địa phương, hiện có gần 350 tàu cá của ngư dân hai thôn Nhân Bắc và Nhân Hòa bị ảnh hưởng trực tiếp. Đây là con số đáng lo ngại, nhất là trong bối cảnh đang bước vào mùa đánh bắt chính trong năm.

Chật vật mưu sinh, mong giải pháp bền vững

Không thể ra khơi như thường lệ, nhiều ngư dân buộc phải tìm cách thích nghi trong điều kiện khó khăn. Một số người lựa chọn "canh nước" chờ thủy triều dâng cao để đưa tàu vượt qua cửa lạch. Tuy nhiên, cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ông Nguyễn Lãm, ngư dân thôn Nhân Hòa, cho biết để đưa tàu ra biển, họ phải thức từ nửa đêm. Thời điểm thuận lợi nhất thường rơi vào khoảng từ 0 giờ đến 3 giờ sáng, khi mực nước dâng cao nhất.

"Có hôm thức trắng đêm để chờ nước lên, nhưng không phải lúc nào cũng ra được. Nhiều chuyến tàu bị mắc cạn giữa doi cát, sóng đánh mạnh làm hư hỏng, thiệt hại rất lớn" - ông Lãm chia sẻ.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ hư hỏng tàu thuyền, ngư dân còn chịu thiệt hại về ngư lưới cụ. Nhiều trường hợp mất hàng chục triệu đồng do tàu bị mắc cạn hoặc va chạm khi cố vượt qua khu vực bồi lấp.

Trong khi đó, một số tàu cá không thể vào bờ phải neo đậu ngoài biển trong thời gian dài. Điều này khiến nguy cơ mất an toàn tăng cao, đặc biệt khi thời tiết diễn biến xấu.

Ông Trần Lích, Chủ tịch UBND xã Nam Trạch, cho biết hiện tượng bồi lắng tại cửa sông Dinh xảy ra hằng năm, nhưng mức độ năm nay nghiêm trọng hơn nhiều. Nguyên nhân chủ yếu do sự thay đổi của dòng chảy biển, kết hợp với tác động của sóng và địa hình khu vực.

"Dòng chảy thay đổi đã đẩy lượng cát lớn vào cửa sông, hình thành doi cát chắn ngang. Điều này làm biến dạng luồng lạch và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của tàu cá" - ông Lích cho hay.

Trước mắt, chính quyền địa phương đã triển khai một số giải pháp tạm thời nhằm giảm bớt khó khăn cho ngư dân. Cụ thể, vận động bà con lựa chọn thời điểm thủy triều phù hợp để ra vào cửa lạch, đồng thời khuyến khích một số tàu chuyển sang hoạt động tại khu vực cửa Nhật Lệ.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, đây chỉ là giải pháp tình thế và không thể áp dụng lâu dài. Việc di chuyển sang khu vực khác cũng phát sinh nhiều chi phí và bất tiện cho ngư dân.

Về lâu dài, giải pháp căn cơ vẫn là nạo vét, khơi thông luồng lạch tại cửa sông Dinh. Tuy nhiên, việc này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả và tránh phát sinh hệ lụy.

"Việc nạo vét phải có cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế. Nếu làm không đúng, có thể gây sạt lở hoặc làm thay đổi dòng chảy, ảnh hưởng đến các khu vực lân cận" - ông Lích nhấn mạnh.

Trong khi chờ đợi phương án xử lý bền vững từ các cơ quan chức năng, ngư dân xã Nam Trạch vẫn từng ngày thấp thỏm. Những con tàu nằm bờ không chỉ là tài sản, mà còn là kế sinh nhai của cả gia đình.

Nguyện vọng lớn nhất của bà con lúc này là sớm có giải pháp khơi thông cửa sông, giúp tàu thuyền ra vào thuận lợi, để họ có thể trở lại với biển, ổn định cuộc sống và tiếp tục bám nghề truyền thống.