Người dân giảm gánh nặng tài chính khi chuyển đổi đất nông nghiệp

Thời gian qua, nhiều hộ dân khi làm thủ tục chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất ở để tách hộ cho con cái hoặc xây dựng nhà ở không khỏi lo lắng vì số tiền phải nộp tăng vọt, có trường hợp cao gấp nhiều lần so với trước đây. Nguyên nhân là khi Luật Đất đai 2024 cùng bảng giá đất mới có hiệu lực, chi phí chuyển mục đích sử dụng đất tại nhiều địa phương tăng mạnh, tạo áp lực tài chính cho người dân.

Tuy nhiên, từ đầu năm nay, câu chuyện này đã có sự thay đổi. Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 254 về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn thực hiện Luật Đất đai. Theo đó, hộ gia đình, cá nhân khi chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất ở sẽ được giảm đến 70% số tiền chênh lệch. Chính sách mới được kỳ vọng giúp giảm gánh nặng tài chính, đảm bảo an sinh xã hội và nhu cầu đất ở của người dân.

Đối với những phần đất nông nghiệp khi hộ dân muốn chuyển đổi lên đất ở thay vì trước đây, hộ dân phải đóng 100% tiền chuyển đổi theo bảng giá đất thì bây giờ chỉ đóng 30% nếu như phần đất nằm trong hạn mức. Trường hợp, phần diện tích vượt hạn mức giao đất ở thì phải đóng 50%.

Khu đất có diện tích 225m2 tại xã Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh đã sẵn có 125m2 đất ở. Gia đình ông Đạt dự kiến chuyển đổi thêm 40m2 đất nông nghiệp sang đất ở để xây dựng nhà. Với diện tích đó, nếu áp dụng bảng giá đất của thành phố thì gia đình ông sẽ phải đóng số tiền chênh lệch hơn 400 triệu đồng. Trong khi, nếu áp dụng chính sách mới thì số tiền phải đóng sẽ được giảm một nửa.

Ông Huỳnh Văn Đạt - TP Hồ Chí Minh cho hay: "Ai có đất và trên đất có thổ cư như tôi có ý định muốn xây nhà thì người ta sẽ mạnh dạn đi đăng ký để lên thổ cư hơn. Thay vì đợt trước mình phải đóng 100%, như tôi sẽ được giảm 50%".

Theo quy định cũ, người dân khi chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất ở chỉ nộp tiền sử dụng đất tính theo tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp. Mức thu là 30% với diện tích trong hạn mức và 50% khi vượt. Tuy nhiên, khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, cơ chế này không còn được áp dụng. Thay vào đó, người dân phải nộp toàn bộ phần chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp. Cùng với việc nhiều địa phương ban hành bảng giá đất mới, số tiền phải nộp vì thế tăng lên gấp nhiều lần… Do đó, chính sách giảm 70% tiền sử dụng đất là bước điều chỉnh cần thiết để người dân dễ dàng chuyển đổi đất với chi phí hợp lý hơn.

"Bây giờ họ chuyển 150m2 đất lên thổ cư, giả sử chênh lệch giữa đất ở và nông nghiệp là 5 triệu thì như quy định hiện tại họ phải đóng 750 triệu. Nếu như họ được trường hợp miễn giảm đất trong hạn mức của họ thì đóng 30%, tức họ chỉ đóng 225 triệu", ông Lê Quốc Kiên - TP Hồ Chí Minh cho hay.

Ông Võ Hồng Tú - Tổng Giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú đánh giá: "Đối với những người dân người ta có nhu cầu tách để ở sẽ phải đóng ít tiền hơn. Còn đối với người dân về đầu tư kinh doanh hoặc đầu cơ, người ta sẽ phải đóng nhiều tiền. Như vậy, nó đã có sự phân hoá rõ ràng giữa nhu cầu và mục đích sử dụng đất của người dân. Tôi cho rằng đây là một chính sách rất hay trong thời điểm này".

Chính sách ưu đãi này chỉ áp dụng một lần cho hộ gia đình, cá nhân. Các lần chuyển đổi mục đích sau sẽ phải nộp toàn bộ chênh lệch. Tuy nhiên, vẫn còn một số ý kiến băn khoăn về quy định: Thửa đất được xem là chuyển mục đích lần đầu phải được tách ra từ một thửa đất có sẵn đất ở hoặc trên thửa đất đó phải có một phần diện tích là đất ở.

Ngoài ra, người dân đã chuyển mục đích sử dụng đất từ 1/8/2024 đến trước ngày 1/1/2026 sẽ được cơ quan thuế tính lại tiền sử dụng đất. Số tiền tính lại thấp hơn khoản đã nộp được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính khác hoặc hoàn trả lại. Các chuyên gia đánh giá, điều chỉnh này vừa giúp người dân hợp thức hóa quyền sử dụng đất, ổn định chỗ ở, vừa thể hiện sự linh hoạt của chính sách, bảo đảm hài hòa lợi ích của người dân.