Người trẻ hướng tới “chi tiêu tỉnh thức” trong năm 2026

Ngay từ những ngày đầu năm 2026, nhiều bạn trẻ đã bắt đầu lên kế hoạch chi tiêu cho cả năm. Từ câu chuyện vui về việc “giữ tiền lì xì để ngắm vài hôm rồi tính tiếp”, không ít người cho biết sẽ thay đổi cách sử dụng tiền theo hướng cân nhắc và có mục tiêu rõ ràng hơn.

Anh Nguyễn Xuân Sơn (Hà Nội) chia sẻ sẽ chi tiêu khôn ngoan hơn so với năm 2025, hạn chế mua sắm quá nhiều trên mạng. Thay vào đó, anh lựa chọn mua ít nhưng ưu tiên sản phẩm chất lượng.

Chị Nguyễn Thị Hương Thảo (Hà Nội) dự định dành một khoản nhỏ để đầu tư vàng, đồng thời đầu tư cho bản thân thông qua các khóa học. Nếu còn dư, chị sẽ để dành cho những chuyến du lịch.

Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Việt Trinh (Bắc Ninh) cho biết sẽ chi nhiều cho mỹ phẩm, trang sức, quần áo nhằm cải thiện diện mạo và tăng sự tự tin. Bên cạnh đó, chị đăng ký thêm các khóa học yoga và có thể dành từ một phần ba đến một nửa thu nhập cho việc làm đẹp.

Anh Nguyễn Việt Hùng (Hà Nội) lại phân bổ tài chính theo tỷ lệ cụ thể: 30% cho sức khỏe, 20% tiết kiệm và 50% dành cho bản thân cùng gia đình.

Nhìn chung, kế hoạch chi tiêu của nhiều bạn trẻ năm 2026 không chỉ xoay quanh mua sắm mà còn hướng đến đầu tư cho sức khỏe, kiến thức và sự phát triển cá nhân.

Người trẻ hướng tới “chi tiêu tỉnh thức”

Chỉ với một cú chạm trên màn hình, đơn hàng được xác nhận. Sự tiện lợi của mua sắm trực tuyến khiến không ít người trẻ chi tiêu theo cảm xúc.

Anh Phạm Hoàng Nam, nhân viên marketing tại Hà Nội, thừa nhận thường mua sắm bất cứ lúc nào: buồn thì mua để giải tỏa, vui cũng mua vì thấy “không quá đắt”. Có thời điểm, anh nhìn lại mới thấy đồ đạc chất đầy nhà, thậm chí còn chưa mở ra sử dụng.

Khảo sát của YouNet Media cho thấy tỷ lệ người trẻ thuộc thế hệ Z từng mua sắm theo cảm xúc ở mức cao. Những khoản chi nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần, cộng với việc thanh toán không dùng tiền mặt khiến họ thiếu cảm giác “đếm tiền”, dẫn đến khó kiểm soát tổng chi tiêu. Nhiều người chỉ giật mình khi xem sao kê cuối tháng.

Từ đó, khái niệm “chi tiêu tỉnh thức” dần được nhắc đến – tức tiêu dùng có kế hoạch, mục tiêu và giới hạn rõ ràng.

Anh Nam cho biết đã cắt giảm các khoản không cần thiết, hủy bớt hình thức mua trước trả sau và tập thói quen không mua ngay. Thay vào đó, anh cho sản phẩm vào giỏ hàng, cân nhắc lại xem có thực sự cần thiết hay không rồi mới quyết định.

Chị Hà My, nhân viên văn phòng tại Hà Nội, đặt ra nguyên tắc dành khoảng 20% thu nhập cho chi tiêu phụ và mua sắm, phần còn lại tiết kiệm để thực hiện mục tiêu sống độc lập. Theo chị, khi có mục tiêu rõ ràng, mỗi khoản tiết kiệm đều trở nên có ý nghĩa hơn.

Chi tiêu tỉnh thức không đồng nghĩa với thắt lưng buộc bụng cực đoan. Nhiều người trẻ sẵn sàng chi nhiều hơn cho sản phẩm chất lượng, sử dụng lâu dài. Trong bối cảnh thu nhập không tăng tương ứng với tốc độ tiêu dùng, họ học cách đánh giá lại thói quen mua sắm, không còn chi tiền để lấp đầy cảm xúc hay chạy theo xu hướng, mà hướng tới giá trị thực sự.

Giới trẻ kiểm soát chặt chi tiêu trong năm 2026

Bước sang năm 2026, nhiều bạn trẻ không chỉ “thức tỉnh” trong chi tiêu mà còn chuyển từ tư duy tiêu xài sang tích lũy và đầu tư. Không ít người sẵn sàng cắt giảm chi phí sinh hoạt để dồn nguồn lực cho mục tiêu khởi nghiệp và tự do tài chính.

Có thu nhập ổn định từ công việc dẫn chương trình và điều phối livestream, Quỳnh Hoa (phường Thông Tây Hội, TP Hồ Chí Minh) quyết định nâng tỷ lệ tích lũy lên ít nhất 50% thu nhập, tăng mạnh so với mức 30% của năm trước. Bên cạnh việc mua vàng tích sản, cô còn lên kế hoạch khởi nghiệp với một mô hình nhỏ như quán ăn hoặc shop quần áo trong năm 2026, coi đây là dấu mốc bứt phá mới.

Theo các chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân, ba yếu tố khiến giới trẻ quan tâm hơn đến tích lũy, đầu tư gồm: nhu cầu tận hưởng cuộc sống ngày càng đa dạng, sự mở rộng của các kênh đầu tư và biến động kinh tế thế giới.

Chuyên gia khuyến nghị, khi nhận lương, nên ưu tiên trích ngay khoản dành cho mục tiêu tích lũy, đầu tư. Phần còn lại chia vào hai tài khoản: thiết yếu và không thiết yếu. Tài khoản thiết yếu gồm chi phí thuê nhà, sinh hoạt, tiền chợ, phát triển bản thân… và nên kiểm tra mỗi tuần một lần. Tài khoản không thiết yếu dành cho du lịch, giải trí, ăn uống… cũng cần theo dõi số dư hàng tuần để kiểm soát chi tiêu.

Bài toán gia tăng thu nhập cần được thực hiện sớm và theo hướng đa dạng hóa kênh đầu tư, tránh dồn toàn bộ nguồn vốn vào một lựa chọn. Khi mỗi đồng tiền được phân bổ có chiến lược và mục tiêu dài hạn, nền tảng tài chính tương lai sẽ vững chắc hơn.