Nguy cơ ngộ độc từ thực phẩm ủ chua, đóng kín

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, nếu chế biến và bảo quản không đúng cách, những thực phẩm này có thể trở thành nguồn gây ngộ độc do vi khuẩn clostridium botulinum - một trong những loại độc tố nguy hiểm nhất đối với con người.

Độc tố hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm

Clostridium botulinum là vi khuẩn sinh độc tố trong môi trường yếm khí (kín, thiếu oxy). Khi thực phẩm được ủ, đóng kín hoặc bảo quản kéo dài trong điều kiện không bảo đảm, vi khuẩn có thể phát triển và sinh độc tố botulinum. Loại độc tố này tấn công hệ thần kinh, gây liệt cơ, suy hô hấp và có thể dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Các trường hợp ngộ độc botulinum thường xuất hiện sau khi ăn thực phẩm ủ chua, đóng kín như cá ủ chua, pate, thịt hộp tự chế, rau củ muối… nhất là khi thực phẩm không đủ độ chua, mặn hoặc bị hư hỏng nhưng vẫn được sử dụng. Dù không phổ biến, nhưng mỗi ca ngộ độc botulinum đều rất nặng, thời gian điều trị kéo dài và có nguy cơ để lại di chứng.

Triệu chứng dễ bị nhầm lẫn

Người nhiễm độc tố botulinum có thể xuất hiện triệu chứng sau vài giờ đến vài ngày sau khi ăn phải thực phẩm nhiễm độc. Dấu hiệu ban đầu thường là mệt mỏi, buồn nôn, đau bụng, sau đó nhanh chóng xuất hiện các biểu hiện thần kinh như nhìn mờ, sụp mi, nói khó, nuốt khó, yếu cơ. Trường hợp nặng có thể dẫn đến liệt toàn thân và suy hô hấp, phải thở máy kéo dài.

Do triệu chứng ban đầu khá giống rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thực phẩm thông thường, nhiều người chủ quan, đến bệnh viện muộn, làm tăng nguy cơ biến chứng nặng.

Nguy cơ tăng cao khi tích trữ thực phẩm ngày Tết

Trong những ngày Tết, thói quen chế biến sẵn và bảo quản thực phẩm để dùng nhiều ngày là khá phổ biến. Việc tự ủ chua, đóng kín thực phẩm hoặc bảo quản trong điều kiện nhiệt độ không phù hợp có thể tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Các chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến cáo, thực phẩm lên men cần đạt độ chua, mặn thích hợp để ức chế vi khuẩn. Những món ăn đóng kín, để lâu trong điều kiện không đông lạnh hoặc không được đun sôi kỹ trước khi ăn đều tiềm ẩn nguy cơ. Đặc biệt, các sản phẩm tự chế biến, đóng gói kín nhưng không qua tiệt trùng đúng quy trình càng dễ phát sinh độc tố.

Cách phòng tránh ngộ độc botulinum

Để bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết, người dân cần lưu ý:

Không sử dụng thực phẩm đóng kín, ủ chua nếu có dấu hiệu bất thường như phồng hộp, có mùi lạ, đổi màu. Thực phẩm lên men truyền thống cần bảo đảm đủ độ chua, mặn; khi hết chua không nên tiếp tục sử dụng. Ưu tiên ăn thực phẩm mới nấu chín, hạn chế tích trữ quá lâu. Không tự đóng kín thực phẩm để bảo quản dài ngày trong điều kiện không đông lạnh hoặc không bảo đảm vệ sinh. Đun sôi kỹ trước khi ăn đối với các thực phẩm nghi ngờ có nguy cơ.

Khi có biểu hiện như nhìn mờ, yếu cơ, khó nuốt, nói khó sau khi ăn thực phẩm nghi ngờ, cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Dịp Tết là thời điểm sum họp, nhưng cũng là lúc nhu cầu chế biến, tích trữ thực phẩm tăng cao. Việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm không chỉ giúp phòng tránh ngộ độc botulinum mà còn bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trong những ngày đầu năm mới.