Nguy cơ từ việc Iran đóng cửa không phận giữa căng thẳng với Mỹ

Ngày 15/1, Iran đã mở lại không phận đối với các chuyến bay thương mại sau nhiều giờ tạm thời hạn chế hoạt động hàng không, trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Mỹ liên quan đến những cảnh báo tấn công từ phía Washington.

Theo thông báo của Cục Hàng không Liên bang Hoa Kỳ (FAA), Iran đã áp dụng các biện pháp hạn chế không phận trong hai khung giờ rạng sáng 15/1 (giờ địa phương), khiến phần lớn các chuyến bay thương mại không được phép bay qua nếu không có sự phê chuẩn trước của Tổ chức Hàng không Dân dụng Iran. Dữ liệu theo dõi bay trực tuyến cho thấy trong thời gian hạn chế, chỉ có vài máy bay xuất hiện trên bầu trời Iran, trong khi hàng chục chuyến bay quốc tế buộc phải chuyển hướng vòng qua lãnh thổ nước này. Không phận Iran được mở lại vào khoảng 7h sáng cùng ngày (giờ địa phương).

Các biện pháp trên được triển khai trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn, cảnh báo khả năng sử dụng vũ lực nhằm vào Iran sau chiến dịch trấn áp biểu tình gây nhiều thương vong tại quốc gia Trung Đông này. Trước nguy cơ leo thang xung đột, Mỹ và Anh đã rút một số binh sĩ khỏi căn cứ không quân Al Udeid tại Qatar, trong khi nhiều quốc gia khác cũng phát đi khuyến cáo an ninh đối với công dân đang sinh sống và làm việc trong khu vực.

Trang Safe Airspace, chuyên cung cấp thông tin an toàn hàng không tại các khu vực xung đột, nhận định việc Iran đột ngột đóng không phận có thể là dấu hiệu cho thấy nguy cơ gia tăng hoạt động quân sự hoặc an ninh, bao gồm khả năng phóng tên lửa hoặc tăng cường hệ thống phòng không. Điều này làm gia tăng rủi ro đối với các chuyến bay dân sự, nhất là nguy cơ bị nhận diện nhầm trong bối cảnh căng thẳng cao độ.

Giới quan sát cũng nhắc lại sự cố nghiêm trọng năm 2020, khi lực lượng phòng không Iran bắn nhầm máy bay chở khách của Hãng hàng không Ukraine ngay sau khi cất cánh từ Tehran, khiến toàn bộ 176 người trên khoang thiệt mạng. Báo cáo điều tra sau đó xác định nguyên nhân là do nhận diện sai mục tiêu trong bối cảnh căng thẳng quân sự với Mỹ.

Trong ngày 15/1, Tổng thống Trump dường như đã hạ giọng khi cho biết ông nhận được thông tin rằng các vụ hành quyết người biểu tình tại Iran đã tạm dừng, song không loại trừ các biện pháp mạnh trong tương lai. Về phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi kêu gọi Washington ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhấn mạnh đàm phán vẫn là con đường tốt hơn chiến tranh.

Việc Iran nhanh chóng mở lại không phận được đánh giá là động thái nhằm trấn an cộng đồng quốc tế và hạn chế tác động tiêu cực đối với hàng không toàn cầu, trong khi tình hình khu vực vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường.