Nguy kịch vì vi khuẩn não mô cầu, dễ nhầm với liên cầu khuẩn lợn

Khoảng hai ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân Đ.K.M. (52 tuổi, trú tại Lào Cai) tham dự một đám cỗ và có ăn thịt lợn không rõ nguồn gốc, điều kiện vệ sinh. Ngày hôm sau, bệnh nhân xuất hiện sốt cao tới 40 độ C, được đưa vào Trạm Y tế xã truyền dịch. Sau khi về nhà, tình trạng nhanh chóng diễn biến nặng với các biểu hiện đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở, kích thích, sau đó giảm dần ý thức, lơ mơ, kèm ban xuất huyết đỏ tím ở ngực, bụng và hai chi.

Trước diễn biến nguy kịch, các bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn, lập tức chuyển tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não - màng não, xơ gan, giảm tiểu cầu, diễn tiến tối cấp. Bệnh nhân phải đặt nội khí quản, an thần thở máy và được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, bác sĩ Trần Văn Kiên cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nặng, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt, xuất hiện nhiều ban xuất huyết dạng tử ban ở mặt, thân mình và hai chi. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống 13 G/L, kèm rối loạn đông máu và suy thận cấp. Bệnh nhân được lọc máu liên tục cấp cứu và làm các xét nghiệm sinh học phân tử. Kết quả Real-time PCR dịch não tủy xác định dương tính với Neisseria meningitidis - vi khuẩn não mô cầu, tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.

Bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp, phù não trên nền xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Do rối loạn huyết động nặng, người bệnh phải duy trì thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng rất dè dặt.

Theo ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) dễ bị nhầm lẫn do cùng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội. Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này có thể gây tổn thương nội mô mạch máu, rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng. Trên lâm sàng, hai bệnh có nhiều biểu hiện tương đồng, việc phân biệt cần dựa vào đặc điểm ban xuất huyết và các xét nghiệm vi sinh, sinh học phân tử.

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông - xuân, lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp và có nguy cơ bùng phát thành dịch. Bệnh khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng. Dù có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm, bệnh vẫn có tỷ lệ tử vong cao; khoảng 20% người sống sót có thể để lại di chứng nặng nề.

BSCKII. Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khuyến cáo người dân cần chủ động phòng bệnh bằng cách giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng viêm đường hô hấp và tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine theo khuyến cáo y tế.