Nguyên tắc "vàng" khi ở trên môi trường mạng

Trong cuộc sống, mỗi người đều có những nguyên tắc cơ bản phù hợp với tính cách và cách ứng xử của mình. Trên môi trường số cũng vậy, trong bối cảnh lừa đảo trực tuyến, cùng những nguy cơ mất an ninh, an toàn thông tin và dữ liệu luôn hiện hữu, mỗi người tham gia không gian mạng cần trang bị những nguyên tắc "vàng" để chủ động phòng ngừa, hạn chế tối đa thiệt hại. Đây cũng là nội dung được đề cập trong Bộ nguyên tắc nhận diện, phòng chống lừa đảo trực tuyến vừa được công bố.

Khi nhận thấy nguy cơ bị lừa đảo, hãy dừng lại 10 giây trước mọi quyết định liên quan đến tiền bạc hoặc thực hiện các chỉ dẫn từ người lạ như truy cập đường link, quét mã QR, mở hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin sinh trắc học cho người khác. Khi có nghi vấn, cần kiểm chứng thông tin qua các nguồn chính thống để xác minh tính xác thực.

Các hình thức lừa đảo ngày càng được dựng thành những kịch bản rất chặt chẽ, từ giả danh công an, người thân, lãnh đạo, đến deepfake giọng nói, hình ảnh hay dụ cài ứng dụng để chiếm quyền điện thoại. Điểm chung là kẻ gian luôn tìm cách khiến nạn nhân hoảng sợ, mất bình tĩnh và làm theo từng bước đã được vạch sẵn. Vì vậy, đừng để các "kịch bản" điều khiển hành động của mình.

Ông Vũ Ngọc Sơn - Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho biết: "Để tạo nên một cuộc tấn công ngoài lỗ hổng phần mềm thì các đối tượng tấn công cần phải có một kịch bản khai thác. Nếu người dùng đi theo kịch bản khai thác mà các đối tượng tấn công đã đặt ra lúc đó hệ thống phần mềm mới bị tấn công".

Phòng chống lừa đảo không chỉ là biết một vài thủ đoạn, mà cần duy trì cảnh giác và học hỏi thường xuyên bởi các phương thức lừa đảo luôn thay đổi. Do đó, mỗi người dùng cần chủ động cập nhật kiến thức, cải thiện kỹ năng số và khả năng nhận diện, tự bảo vệ mình trên không gian mạng ngày càng tốt hơn.

Ngoài ra, ngay cả việc kiểm tra lại các thiết lập bảo mật, bật xác thực hai lớp và luôn cập nhật phần mềm mới nhất cũng cần phải được người dùng hiểu rõ cơ chế hoạt động và thực hiện. Chỉ khi đó, tin tặc mới có thể khó tấn công vào các thiết bị và đánh cắp dữ liệu người dùng.