Nhà sáng lập Trường Đại học Thăng Long nêu hai bài toán để đổi mới giáo dục Đại học Việt Nam

Ở tuổi 92, nhà sáng lập, nguyên chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Thăng Long, GS Hoàng Xuân Sính chia sẻ trong một lần hiếm hoi trả lời phỏng vấn báo chí. Nhiệm vụ của trường đại học là đào tạo và nghiên cứu. Tình trạng chung của các cơ sở giáo dục bậc cao tư thục tại Việt Nam chưa thể tập trung cho nghiên cứu là do phần lớn trường đại học hoạt động dựa chủ yếu vào nguồn thu từ học phí, chưa có tài trợ như các trường đại học nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Tầm nhìn 100 năm để hướng tới đại học nghiên cứu

Năm 1988, GS. Hoàng Xuân Sính cùng nhóm nhà khoa học gốc Việt sáng lập Trường Đại học Thăng Long tại Hà Nội. Với nền tảng "Tây học" từ Pháp, bà hiểu rõ đại học theo hướng nghiên cứu là bước tiến thể hiện vị thế của cơ sở đào tạo bậc cao. Do đó, trong tầm nhìn 100 năm phát triển trường, bà đặt mục tiêu trong 40 năm cuối cùng, Trường Đại học Thăng Long sẽ mạnh về nghiên cứu.

GS. Hoàng Xuân Sính, mái tóc giờ đã bạc, nhưng giọng nói và thần thái vẫn rất tinh anh, nhấn mạnh: "Hiện nay, các trường đại học tư của Việt Nam có nguồn thu hầu như chỉ dựa vào học phí. Ngoài ra, còn có nghĩa vụ đóng thuế. Do đó, ngân sách nghiên cứu khoa học rất hạn chế."

GS. Hoàng Xuân Sính cho rằng đại học có ảnh hưởng quốc tế phải tuyển được nhiều sinh viên chất lượng cao trong và ngoài nước, có nhiều giáo sư uy tín trong cộng đồng khoa học quốc tế. Để làm được điều đó, phải giải được hai bài toán.

Thứ nhất là "làm cho mọi người dân được hưởng giáo dục." Nhà nước vừa ban hành sắc lệnh miễn học phí cho học sinh mọi cấp, tạo ra cơ hội giáo dục cho tất cả mọi người, từ đó, việc đào tạo nhân lực chất lượng cao mới có hiệu quả.

Bài toán thứ hai phải giải là các trường đại học không chỉ đào tạo mà còn nghiên cứu. Bộ Khoa học và Công nghệ vừa công bố 21 bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Như vậy, các trường có cơ hội tham gia những dự án dài hơi từ Nhà nước và doanh nghiệp. Điều này nếu thực hiện tốt sẽ rất có lợi cho các giáo sư, các nghiên cứu sinh và tình hình nghiên cứu nói chung tại các cơ sở giáo dục.

Niềm tin vào thế hệ tiếp nối

Giảng đường trường Đại học Thăng Long đang treo chân dung của hai người có ảnh hưởng lớn tới con đường sự nghiệp của bà và quá trình hình thành nhà trường. Bà muốn những thế hệ sau ghi nhớ những cá nhân đã nâng đỡ bà ở những giờ khắc khó khăn. Đó là nhà toán học đoạt giải Fields - Laurent Schwartz - thành viên hội đồng chấm luận án tiến sĩ của bà tại Pháp, và có nhiều tình cảm với sự nghiệp giáo dục của Việt Nam. Người thứ 2 là nhà toán học người Pháp Alexander Grothendieck, người thầy hướng dẫn từ xa luận án tiến sĩ toán học của bà.

"Ông ấy để lại cho tôi di sản vô giá. Đó là tư duy làm cho điều khó trở nên dễ và sống chân thật với bản thân và mọi người" GS Hoàng Xuân Sính nhớ lại.

Nhớ lại hành trình đặt nền móng và chèo lái Trường Đại học Thăng Long, GS Hoàng Xuân Sính nghĩ đến 3 từ "Lao động - Kiên trì - Lương thiện". "Bà quan tâm tới thực chất" Hiệu trưởng Trương Nhật Hoa cho biết. Khi dẫn dắt ngôi trường là tâm huyết cuộc đời bà nội, Trương Nhật Hoa hiểu rằng mình đang mang trong mình "niềm tin thế hệ".

GS Hoàng Xuân Sính nói bà luôn tin vào thế hệ trẻ khi xã hội đang trong thời đại AI và chuyển đổi số: "Chúng ta cần những người lãnh đạo trẻ giữ trọng trách xây dựng tương lai của giáo dục Việt Nam vì họ có sức khỏe, có kiến thức mới để vượt lên trong cơn sóng lớn của khoa học và công nghệ ngày nay."

GS Hoàng Xuân Sính: Con người của những lần đầu tiên

Nữ tiến sĩ Toán học đầu tiên của Việt Nam

Người phụ nữ nước ngoài đầu tiên bảo vệ thành công luận án tiến sĩ quốc gia về Toán học tại Pháp

Hiệu trưởng đầu tiên của trường đại học tư thục đầu tiên tại Việt Nam

Bà được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân năm 1996.

Bà được chính phủ Pháp trao tặng "Huân chương Cành cọ Hàn lâm" vào năm 2003 vì những đóng góp to lớn của cá nhân bà cho công cuộc phát triển và hợp tác giữa hai quốc gia Pháp - Việt.