Nhận diện và ngăn chặn tin giả do AI tạo ra

Tràn lan các kênh tin giả được tạo dựng từ AI

Cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, các ứng dụng AI cũng ngày càng thông minh hơn, tạo ra các hình ảnh, video giống thật hơn. Tuy nhiên, chính tính năng này lại bị các đối tượng xấu lợi dụng để tạo nên các tin giả, sai sự thật.

Từ năm 2025 đến nay, lực lượng an ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã xác minh, làm rõ, đấu tranh, xử lý 32 đối tượng trong nước quản trị trên 100 trang, kênh trên nền tảng mạng xã hội sử dụng AI tạo dựng thông tin giả mạo.

Tuy nhiên hàng chục nghìn video clip, hình ảnh tạo dựng bằng công nghệ AI chứa nội dung phản cảm, bạo lực, rùng rợn vẫn đang gây ra tác động rất xấu trên không gian mạng, xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.

"Góc nhìn sự thật", "ống kính đường phố", "rúng động Việt Nam" là những kênh youtube được cơ quan công an xác định tung tin giật gân, giả mạo. Hàng nghìn video mà các kênh này sử dụng AI để tạo dựng đều đăng tải những vụ án, câu chuyện, tin tức giật gân rùng rợn không có thật, nhưng lại gắn với các địa danh thực tế khiến người xem lầm tưởng.

Dù có nhiều tên gọi khác nhau nhưng các kênh này đều có đặc điểm chung là chứa nội dung bịa đặt, hư cấu về người, sự vật, sự việc với thông tin phản cảm, bạo lực, gây sợ hãi… tác động rất xấu trên không gian mạng, xâm phạm quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân.

Đại úy Phạm Khánh Hòa - Phó Trưởng phòng 3, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho biết: "Các đối tượng không chỉ đơn thuần tạo ra các video AI giả mạo mà thông qua đó để thực hiện hành vi tuyên truyền, phát tán các nội dung độc hại, sai lệch. Ngoài ra, qua những sản phẩm đó thâu tóm cảm xúc, tác động nhận thức, từ đó điều khiển hành vi người dùng. Khi các thông tin đó vô tình được các thuật toán của các nền tảng khuếch đại lên tạo thành buồng vang thông tin, từ đó lan truyền rất nhanh".

Trước tình hình này, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã khẩn trương xác minh, củng cố tài liệu, chứng cứ, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để xử lý một số vụ việc. Tăng cường tuyên truyền, cảnh báo về tin giả, nội dung "rác" do AI tạo ra, kêu gọi cộng đồng sáng tạo nội dung sử dụng AI đúng cách, lên án hành vi lợi dụng AI để trục lợi, tạo tin giả, nội dung xấu độc.

Hành vi "Lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm đến uy tín của cơ quan, tổ chức và danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị xử phạt theo các mức sau: Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với hành vi thông thường; Truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp hành vi có tính chất nguy hiểm cao, đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Dấu hiệu nhận biết tin giả từ AI

Có thể dễ dàng nhận thấy một số kênh YouTube đã đăng tải khối lượng lớn video sử dụng AI để ngụy tạo hình ảnh. Xúc phạm nghiêm trọng uy tín của lực lượng Công an. Nội dung các video này tập trung vào ba nhóm chính gồm: Bịa đặt các vụ án, kèm hình ảnh giả mạo chiến sĩ Công an mặc quân phục; bôi nhọ lực lượng Công an bằng các tình huống bịa đặt; dàn dựng hình ảnh cán bộ Công an không đúng lễ tiết, tác phong

Ví dụ hình ảnh chiến sỹ công an được ngụy tạo bằng AI trong kênh Youtube "Những vụ án chấn động" chỉ trong 1 clip dài 36 giây thể hiện tình huống cảnh sát giao thông dừng xe người dân, nhưng đã có tới 6 bộ quân phục khác nhau xuất hiện chỉ trong clip này. Và cả 6 bộ quân phục này đều không đúng theo điều lệnh của lực lượng Cảnh sát giao thông.

Ở một trường hợp khác, một bức ảnh về hiện trường vụ tai nạn giao thông được AI tạo ra với mức độ chân thực cao, dễ khiến người xem tin là thật. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ sẽ phát hiện biển kiểm soát của xe công vụ mang dòng "80A-037.XX". Trong thực tế, hệ thống biển số xe của lực lượng chức năng không có ký tự "XX" ở cuối dãy số. Chỉ một chi tiết nhỏ cũng đủ để nhận diện đây là hình ảnh giả mạo do AI tạo ra.

Xử lý nghiêm tình trạng tạo dựng tin giả từ AI

Tại một trang mạng xã hội đăng tải nội dung kèm theo hình ảnh hiện trường tai nạn giao thông, tuy nhiên theo Công an tỉnh Lạng Sơn, đây hoàn toàn là các thông tin bịa đặt, được tạo dựng bằng AI. Trước đó trang Facebook này cũng liên tiếp đăng tải nhiều tin giả về cảnh sát giao thông gây tai nạn tại Lào Cai, Thái Nguyên, Bình Phước.

Trung tá Nguyễn Thùy Nga (Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an) cho biết: "Xuyên tạc hình ảnh Cảnh sát giao thông gây tai nạn, hay những hành vi thiếu chuẩn mực khi thực hiện nhiệm vụ, sau đó đăng lên các trang mạng để câu view, câu like. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, nền tảng số có tốc độ lan truyền rất nhanh, có thể tiếp cận hàng triệu người dân khi không được kiểm chứng…".

Từ năm 2025 đến nay, hệ thống giám sát của Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao đã ghi nhận khoảng 150 tài khoản đồng loạt đăng tải các nội dung sai sự thật liên quan đến lực lượng Cảnh sát giao thông theo cùng một mô típ kịch bản như: va chạm giao thông, lật xe, cán bộ tử vong…, vì mục đích lợi dụng AI câu view, câu tương tác bằng tin giật gân; hạ thấp uy tín của lực lượng thực thi pháp luật; gây hoang mang dư luận và làm nhiễu loạn thông tin.

Ngay sau khi đăng tải video được tạo dựng bằng AI có tiêu đề "Đang đi chơi thì bị CSGT đuổi", Công an tỉnh Điện Biên đã triệu tập chủ tài khoản YouTube "Tuyền Vlog" lên làm việc. Đối tượng này thừa nhận đã dùng AI tạo ra các hình ảnh không có thật, mang tính chất công kích lực lượng Cảnh sát giao thông trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Mục đích để thu hút người theo dõi và tăng lượng tương tác cho kênh

Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Điện Biên đã ra quyết định xử phạt đối tượng 7,5 triệu đồng, đồng thời yêu cầu gỡ bỏ clip vi phạm. Không chỉ có Tuyền Vlog, từ năm 2025 đến nay, lực lượng an ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã xác minh, làm rõ, đấu tranh, xử lý 32 đối tượng trong nước quản trị trên 100 trang, kênh trên nền tảng mạng xã hội sử dụng AI tạo dựng thông tin giả mạo. Sử dụng biện pháp nghiệp vụ tấn công, vô hiệu hóa hàng nghìn video, bài viết giả mạo bởi AI do số đối tượng ở nước ngoài, đối tượng ẩn danh tạo dựng.

Những biện pháp xử lý nghiêm của cơ quan chức năng cho thấy, không gian mạng không phải là nơi ai cũng có thể lợi dụng AI để bịa đặt thông tin, câu view hay trục lợi mà không phải chịu trách nhiệm.

Nhưng để tin giả không còn đất sống, sự vào cuộc của cơ quan chức năng thôi là chưa đủ. Mỗi người dùng mạng xã hội cũng cần trở thành một "người gác cổng" của thông tin, biết kiểm chứng trước khi tin và cân nhắc trước khi chia sẻ. Bởi trong thời đại AI, công nghệ có thể tạo ra những hình ảnh và câu chuyện rất giống sự thật. Nhưng niềm tin của cộng đồng chỉ có thể được bảo vệ bằng sự tỉnh táo và trách nhiệm của mỗi chúng ta.