Nhân lực Điện - Cơ khí trước bài toán thích ứng với hệ thống sản xuất ngày càng thông minh

Tự động hóa, robot, AI đang khiến các hệ thống sản xuất ngày càng tích hợp nhiều thiết bị, công đoạn và công nghệ. Khi đó, người làm Điện – Cơ khí không chỉ cần vững chuyên môn riêng mà còn phải hiểu cách các bộ phận kết nối và cùng vận hành trong một hệ thống.

Với đào tạo kỹ thuật, điều đó đồng nghĩa người học cần được tiếp cận những bài toán tích hợp thay vì chỉ thực hiện các thao tác riêng lẻ. Cuộc thi "Coding - MPS Production Station" do Bộ môn Điện - Cơ khí, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic cơ sở Hà Nội tổ chức là một ví dụ, khi sinh viên phải trực tiếp hoàn thiện, lập trình và vận hành mô hình dây chuyền sản xuất tích hợp.

Khi kỹ thuật không còn là những chuyên môn tách rời

Trong môi trường sản xuất hiện đại, cơ khí, điện, khí nén và hệ thống điều khiển ngày càng được kết nối. Điều này đòi hỏi nhân sự kỹ thuật không chỉ vững một chuyên môn mà còn có khả năng phối hợp nhiều nhóm kiến thức để xử lý một hệ thống hoàn chỉnh.

Theo thầy Lã Đình Hội – Trưởng môn Tự động hóa, tại FPT Polytechnic Hà Nội, xu hướng này khiến việc đào tạo nhân lực kỹ thuật cần gắn nhiều hơn với thực hành và các bài toán tích hợp.

"Trong một hệ thống tự động hóa, người kỹ thuật không thể chỉ xử lý riêng phần cơ khí hay điện. Các bộ phận liên kết với nhau nên người vận hành cần hiểu được mối quan hệ giữa cơ cấu, cảm biến, khí nén, điều khiển và phần mềm", thầy Hội nhận định.

Theo đó, nhân sự kỹ thuật trong môi trường sản xuất hiện đại cần đồng thời có nền tảng về cơ khí, khí nén, điện và khả năng lập trình, điều khiển hệ thống. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, khả năng phát hiện nguyên nhân và xử lý sự cố cũng trở thành một phần quan trọng của năng lực nghề nghiệp.

Thu nhỏ dây chuyền triệu đô vào bài thi 120 phút

Điểm nhấn của cuộc thi là trạm MPS (Modular Production System) – mô hình mô phỏng một dây chuyền sản xuất linh hoạt với nhiều công đoạn được kết nối, từ cấp phôi, kiểm tra, gia công đến phân loại sản phẩm. Sân chơi chuyên môn này đã thu hút đông đảo sinh viên tham gia tranh tài để kiểm chứng tay nghề trước khi tốt nghiệp.

Trong thời gian giới hạn 120 phút, các đội thi phải trực tiếp hoàn thiện phần cứng, lập trình điều khiển và vận hành toàn bộ trạm máy. Thay vì chỉ thực hiện từng thao tác kỹ thuật riêng lẻ, sinh viên buộc phải phối hợp nhiều mảng kiến thức để hoàn thành một bài toán thống nhất. Áp lực thời gian thực cũng rèn luyện cho các bạn khả năng phát hiện, phân tích và xử lý các lỗi kỹ thuật phát sinh trong quá trình hệ thống vận hành.

Thay vì chỉ thực hiện từng thao tác kỹ thuật riêng lẻ, sinh viên phải phối hợp nhiều nhóm kiến thức để hoàn thành một bài toán thống nhất. Qua đó, các bạn có cơ hội làm quen với cách một hệ thống sản xuất được vận hành và kiểm soát, đồng thời rèn luyện khả năng phát hiện, phân tích và xử lý vấn đề trong giới hạn thời gian.

Từ góc độ chuyên gia cung ứng thiết bị công nghiệp, anh Nguyễn Công Hải – đại diện Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa – đánh giá cao việc sinh viên được trực tiếp thao tác trên hệ thống tích hợp.Theo anh, quá trình "làm thử - sai - sửa" giúp người học hiểu sâu hơn bản chất kỹ thuật, đồng thời có cơ hội làm quen với các yêu cầu trong lắp đặt và vận hành thiết bị công nghiệp.

Doanh nghiệp trực tiếp "chấm" năng lực sinh viên

Không chỉ là một cuộc thi chuyên môn, hoạt động còn tạo cơ hội để doanh nghiệp trực tiếp quan sát cách sinh viên giải quyết bài toán kỹ thuật trong điều kiện giới hạn về thời gian.

Theo dõi quá trình các đội thi xử lý các vấn đề phát sinh, anh Lương Văn Phong – đại diện Công ty Kỹ nghệ Gama – đánh giá cao sự chủ động của sinh viên.

"Điều doanh nghiệp tìm kiếm nhất ở các bạn trẻ chính là sự độc lập. Đề bài trạm MPS không hề dễ, nhưng các bạn bình tĩnh phân tích, bắt đúng lỗi kỹ thuật và xử lý rất gọn gàng theo chuẩn công nghiệp", anh Phong chia sẻ.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, nền tảng chuyên môn vẫn là yêu cầu cốt lõi, nhưng khả năng phân tích vấn đề, chủ động xử lý sự cố và phối hợp giữa nhiều bộ phận mới giúp nhân sự kỹ thuật thích ứng tốt hơn với môi trường sản xuất thực tế.

Nhận định từ phía doanh nghiệp cũng phản ánh đúng mục tiêu mà FPT Polytechnic theo đuổi đối với khối ngành Kỹ thuật – một trong những mũi nhọn đào tạo trọng điểm của nhà trường với các chuyên ngành như công nghệ kỹ thuật điện, điện tử; Công nghệ kỹ thuật Tự động hoá hay Chip & Bán dẫn.

Bám sát triết lý "Thực học – Thực nghiệp", FPT Polytechnic dành 70% thời lượng đào tạo cho thực hành, giúp sinh viên có cơ hội rèn luyện tay nghề thông qua các bài tập, dự án và mô hình mô phỏng gần với môi trường làm việc thực tế. Việc học không chỉ tập trung vào từng thiết bị riêng lẻ mà hướng đến khả năng kết nối kiến thức để giải quyết một bài toán kỹ thuật hoàn chỉnh.

Song song với đào tạo thực hành, nhà trường xây dựng mạng lưới hợp tác với hàng nghìn doanh nghiệp sản xuất và tập đoàn công nghệ. Doanh nghiệp trực tiếp đồng hành cùng các sân chơi chuyên môn, tham gia hoạt động kết nối và mở ra cơ hội để sinh viên tiếp cận môi trường thực tế thông qua các chương trình thực tập, tuyển dụng phù hợp.

Qua đó, sinh viên được rèn luyện đồng thời tay nghề, khả năng phân tích và xử lý sự cố, cùng tác phong công nghiệp – những năng lực cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các vị trí kỹ thuật trong môi trường sản xuất hiện đại.