Nhiệt độ trung bình ở nội đô TP Hồ Chí Minh có thể tăng 3,5-3,7 độ C vào cuối thế kỷ 21

Chiều 16/10, tại TP Hồ Chí Minh, Cục Biến đổi khí hậu phối hợp Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo công bố Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam, bản cập nhật năm 2025.

Kịch bản mới cho thấy nắng nóng, mưa cực đoan và nguy cơ ngập lụt có thể gia tăng trong những thập niên tới, nhất là theo kịch bản phát thải cao. Riêng TP Hồ Chí Minh, nhiệt độ trung bình tại khu vực nội đô có thể tăng 3,5-3,7 độ C vào cuối thế kỷ 21; số ngày có nhiệt độ trên 35 độ C tăng thêm khoảng 90-110 ngày.

Phát biểu tại hội thảo, bà Mai Kim Liên, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, nhấn mạnh ý nghĩa của việc cập nhật kịch bản làm cơ sở khoa học phục vụ ứng phó biến đổi khí hậu, quy hoạch và phát triển kinh tế - xã hội. Kịch bản cần được sử dụng phù hợp với điều kiện từng địa phương, lĩnh vực và mức độ rủi ro.

Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam bản cập nhật năm 2025 được xây dựng trên cơ sở các kết quả nghiên cứu mới, cập nhật tri thức khoa học quốc tế và bổ sung thông tin phục vụ đánh giá tác động ở quy mô địa phương. Nội dung bao gồm các kịch bản phát thải, mức độ nóng lên toàn cầu, biến đổi khí hậu cực đoan và nguy cơ ngập do nước biển dâng.

Theo kịch bản phát thải cao, vào cuối thế kỷ 21, số ngày nắng nóng ở Việt Nam có thể tăng hơn 50 ngày, số ngày nắng nóng gay gắt tăng khoảng 20 ngày. Lượng mưa cực đại trong một ngày và năm ngày có thể tăng khoảng 30-40% tại Bắc Bộ và Nam Bộ. Ở một số khu vực thuộc Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, số ngày có lượng mưa trên 100 mm cũng có thể tăng mạnh.

Mức độ biến đổi phụ thuộc vào diễn biến phát thải khí nhà kính và mức nóng lên toàn cầu. Vì vậy, kịch bản không phải là dự báo chắc chắn về những gì sẽ xảy ra, mà đưa ra các khả năng có cơ sở khoa học để các bộ, ngành, địa phương đánh giá rủi ro và lựa chọn giải pháp thích ứng.

Đối với nước biển dâng, đến cuối thế kỷ 21, mực nước biển trung bình khu vực Biển Đông có thể tăng khoảng 46,1 cm theo kịch bản thấp và 63,7 cm theo kịch bản cao. Với toàn bộ vùng ven biển Việt Nam, mức tăng theo kịch bản cao khoảng 61,9 cm; giới hạn trên của khoảng bất định có thể lên tới 82 cm. Đồng bằng sông Cửu Long được xác định là một trong những khu vực có nguy cơ ngập cao.

Những thay đổi này đặt ra yêu cầu đánh giá đồng thời tác động của nắng nóng, mưa lớn, nước biển dâng và các yếu tố dễ làm gia tăng thiệt hại. Thông tin kịch bản cần được đưa vào quy hoạch đô thị, hạ tầng thoát nước, giao thông, sản xuất nông nghiệp và phương án phòng, chống thiên tai.

Tại hội thảo, TS Nguyễn Hữu Quyền, Trưởng phòng Nghiên cứu Khí tượng nông nghiệp và Dịch vụ khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, cho biết với kịch bản phát thải cao vào cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình khu vực nội đô TP Hồ Chí Minh có thể tăng 3,5-3,7 độ C so với thời kỳ cơ sở. Số ngày có nhiệt độ trên 35 độ C có thể tăng thêm 90-110 ngày; lượng mưa năm tăng khoảng 15-30%. Các chỉ số mưa cực đoan cũng có xu hướng gia tăng, với mức thay đổi đáng chú ý tại khu vực đô thị.

Số ngày có chỉ số nhiệt ướt WBGT vượt 32 độ C tại thành phố có thể tăng từ khoảng 100 ngày hiện nay lên khoảng 185 ngày mỗi năm vào cuối thế kỷ 21 theo kịch bản được nêu tại hội thảo. Đây là yếu tố cần được tính đến trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tổ chức lao động ngoài trời và xây dựng các phương án ứng phó nắng nóng.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh Nguyễn Hồng Nguyên, sau sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố có 168 phường, xã và đặc khu, với đặc điểm địa hình đa dạng, hệ thống sông, kênh rạch dày đặc và khu vực ven biển. Các yếu tố này khiến việc cập nhật dữ liệu khí hậu, nước biển dâng và nguy cơ ngập có ý nghĩa trực tiếp đối với quy hoạch, đầu tư hạ tầng và bảo đảm an toàn cho người dân.

Ông Nguyễn Hồng Nguyên cho biết, thành phố sẽ sử dụng Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 làm căn cứ khoa học phục vụ quy hoạch, xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư thích ứng. Thành phố cũng sẽ cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng, đánh giá tác động, tính dễ bị tổn thương, rủi ro và điều chỉnh Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2075.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh đề nghị cơ quan chuyên môn hướng dẫn lựa chọn kịch bản phù hợp với các ngưỡng nóng lên toàn cầu và phương án phát thải, nhất là đối với quy hoạch hạ tầng thoát nước, đê, kè. Thành phố cũng mong muốn được cung cấp dữ liệu chi tiết theo địa giới hành chính mới, bản đồ ngập xét đến tác động của nước biển dâng và hỗ trợ chuyển giao công cụ, hệ thống WebGIS phục vụ cán bộ chuyên môn.

TP Hồ Chí Minh sẽ triển khai các mục tiêu, nhiệm vụ cập nhật kế hoạch thích ứng giai đoạn 2026-2030, tăng cường phối hợp với cơ quan chuyên môn để đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Việc cập nhật và sử dụng kịch bản khí hậu cần gắn với đặc điểm từng địa phương, đồng thời tính đến những bất định trong dự báo. Đây là cơ sở để lựa chọn giải pháp đầu tư phù hợp, giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu trước các tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.