Nhiều đại học tại Mỹ rút ngắn chương trình đào tạo cử nhân

Ngày càng nhiều trường đại học tại Mỹ triển khai chương trình cử nhân 3 năm với số tín chỉ thấp hơn chương trình 4 năm truyền thống, mở thêm lựa chọn cho những sinh viên muốn rút ngắn thời gian học, sớm tham gia thị trường lao động và giảm chi phí. Tuy nhiên, mô hình mới cũng làm dấy lên những tranh luận về chất lượng đào tạo, khả năng học tiếp sau đại học và yêu cầu cấp phép nghề nghiệp.

Khác với những chương trình tăng tốc đã tồn tại nhiều thập kỷ, trong đó sinh viên vẫn phải hoàn thành đầy đủ số tín chỉ nhưng học vào mùa hè, tận dụng tín chỉ chuyển đổi hoặc học các khóa ngắn hơn, mô hình mới trực tiếp giảm khối lượng tín chỉ cần thiết để được cấp bằng. Thay vì khoảng 120 tín chỉ như chương trình cử nhân 4 năm truyền thống, một số chương trình mới chỉ yêu cầu khoảng 90 tín chỉ, qua đó cho phép sinh viên hoàn thành việc học trong khoảng 3 năm.

Theo phân tích của tổ chức nghiên cứu RAND, tính đến tháng 5/2026, 119 chương trình cử nhân giảm tín chỉ đã được công bố tại Mỹ. Đến mùa Xuân năm nay, 26 bang có ít nhất một trường cung cấp chương trình cử nhân 3 năm theo mô hình giảm tín chỉ. Một trong những trường tiên phong là Ensign College, cơ sở giáo dục tư thục tại thành phố Salt Lake City, bang Utah. Trường đã chuyển các chương trình cử nhân sang mô hình yêu cầu ít tín chỉ hơn chương trình 4 năm truyền thống.

Anh Giles Sims, 34 tuổi, lựa chọn chương trình cử nhân khoa học ứng dụng về truyền thông 90 tín chỉ tại Ensign College sau khi nhiều lần gặp bất lợi khi tìm việc do chưa có bằng đại học. Là người phải hỗ trợ tài chính cho gia đình, Sims cho biết anh không thể rời thị trường lao động trong 4 năm và chương trình 3 năm khiến mục tiêu lấy bằng đại học trở nên khả thi hơn.

Những người ủng hộ mô hình này cho rằng chương trình cử nhân rút gọn có thể góp phần giải quyết bài toán chi phí giáo dục đại học ngày càng lớn tại Mỹ, đặc biệt đối với sinh viên trưởng thành, người đang đi làm hoặc những người có trách nhiệm tài chính với gia đình.

Theo tổ chức giáo dục College Board, trong năm học 2025-2026, học phí và lệ phí công bố trung bình đối với sinh viên trong bang tại các trường đại học công lập hệ 4 năm ở Mỹ là khoảng 11.950 USD/năm, trong khi tại các trường tư thục phi lợi nhuận hệ 4 năm, con số này vào khoảng 45.000 USD/năm. Trên thực tế, nhiều sinh viên được hưởng hỗ trợ tài chính và các khoản giảm học phí nên số tiền thực trả có thể thấp hơn. Việc rút ngắn một năm học vì vậy có thể mang lại khoản tiết kiệm đáng kể. Gabriella Staten, 20 tuổi, đang theo học chương trình marketing kỹ thuật số giảm tín chỉ tại Mount Mary University ở Milwaukee, bang Wisconsin, ước tính chương trình 3 năm có thể giúp cô tiết kiệm ít nhất 20.000 USD.

Mở đường cho mô hình mới

Bằng cử nhân 3 năm không phải mô hình mới trên thế giới. Hình thức đào tạo này đã phổ biến tại một số quốc gia như Anh, Ấn Độ, Pháp và Italy. Tuy nhiên, hệ thống giáo dục đại học Mỹ từ lâu chủ yếu dựa trên mô hình cử nhân 4 năm. Ý tưởng mở rộng chương trình 3 năm tại Mỹ từng nhận được sự chú ý từ năm 2009. Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn khi đó là quan niệm của các tổ chức kiểm định rằng chương trình cử nhân phải đáp ứng chuẩn 120 tín chỉ.

Đến năm 2022, trong bối cảnh những lo ngại về khả năng chi trả cho giáo dục đại học gia tăng, sáng kiến này được thúc đẩy trở lại thông qua mạng lưới College-in-3 Exchange, quy tụ hàng chục cơ sở giáo dục đại học nghiên cứu các giải pháp giúp sinh viên lấy bằng nhanh hơn.

Bước ngoặt xuất hiện năm 2023, khi Northwest Commission on Colleges and Universities trở thành tổ chức kiểm định đầu tiên chấp thuận chương trình cử nhân giảm tín chỉ tại Ensign College và Brigham Young University-Idaho. Sau đó, các tổ chức kiểm định khác cũng bắt đầu chấp thuận mô hình tương tự, tạo điều kiện để số lượng chương trình tăng nhanh.

Theo tổ chức nghiên cứu RAND, khoảng 3/4 số chương trình cử nhân giảm tín chỉ hiện do các trường tư thục phi lợi nhuận cung cấp, trong đó nhiều chương trình được tổ chức trực tuyến. Các trường thường rút gọn chương trình bằng cách giảm số môn tự chọn, thay vì cắt giảm những nội dung cốt lõi của chuyên ngành.

Các ngành kinh doanh, trong đó có marketing và quản trị, chiếm tỷ lệ lớn nhất, tiếp theo là khoa học máy tính và thông tin. Trong khi đó, một số lĩnh vực khó rút gọn hơn. Chẳng hạn, ngành kỹ thuật đòi hỏi khối lượng lớn các môn toán và chuyên ngành. RAND chỉ ghi nhận 6 chương trình giảm tín chỉ thuộc lĩnh vực đào tạo giáo viên, vốn phải đáp ứng yêu cầu thực hành và quy định cấp phép của từng bang.

Tranh luận về chất lượng và giá trị của tấm bằng

Bên cạnh lợi ích về thời gian và chi phí, sự phát triển của chương trình cử nhân 3 năm cũng làm dấy lên những lo ngại. Hiệp hội Giáo sư Đại học Mỹ (AAUP) cho rằng việc giảm đáng kể khối lượng học tập có nguy cơ làm suy giảm giá trị của bằng đại học. Chủ tịch AAUP Todd Wolfson nhận định mô hình này về bản chất là cắt giảm chương trình chứ không phải một sự đổi mới giáo dục.

Một vấn đề khác là khả năng tiếp tục học sau đại học. Theo RAND, các chương trình giảm tín chỉ còn quá mới nên hiện chưa hình thành chuẩn chung về việc các trường sau đại học tiếp nhận người có bằng cử nhân 3 năm. Tại Mỹ, một số chương trình sau đại học có thể yêu cầu người sở hữu bằng cử nhân 3 năm phải học bổ sung.

Những ngành nghề đòi hỏi giấy phép hành nghề cũng đặt ra thách thức tương tự. Chẳng hạn, yêu cầu để trở thành kế toán viên công chứng (CPA) khác nhau giữa các bang. Nhiều nơi yêu cầu ứng viên phải có 120 tín chỉ học kỳ để dự thi và 150 tín chỉ để được cấp phép, đồng nghĩa người tốt nghiệp chương trình cử nhân 90 tín chỉ có thể phải tiếp tục hoàn thành thêm các khóa học.

Đối với chương trình đào tạo giáo viên, đại học Indiana Wesleyan University cho biết các chương trình giảm tín chỉ của trường được thiết kế để đáp ứng yêu cầu cấp phép tại bang Indiana. Tuy nhiên, sinh viên sống tại các bang khác cần kiểm tra liệu chương trình có đáp ứng quy định tại nơi họ muốn hành nghề hay không.

Ngay cả một số sinh viên lựa chọn chương trình 3 năm cũng thừa nhận đây là quyết định đi kèm những yếu tố chưa chắc chắn. Bên cạnh khoản tiết kiệm về thời gian và học phí, họ vẫn quan tâm liệu nhà tuyển dụng có đánh giá bằng 90 tín chỉ tương đương bằng cử nhân 4 năm truyền thống hay không, cũng như liệu có phải học thêm nếu muốn tiếp tục lên cao học hoặc theo đuổi nghề nghiệp có điều kiện.

Dù những vấn đề trên chưa có câu trả lời thống nhất, sự gia tăng từ các chương trình thử nghiệm ban đầu lên 119 chương trình được công bố cho thấy mô hình cử nhân giảm tín chỉ đang trở thành một hướng đi đáng chú ý trong giáo dục đại học Mỹ. Trong bối cảnh chi phí học đại học tiếp tục là vấn đề lớn đối với nhiều gia đình, cuộc tranh luận trong thời gian tới nhiều khả năng sẽ tập trung vào bài toán cân bằng giữa khả năng chi trả, thời gian đào tạo và chất lượng của tấm bằng đại học.