Nhiều ngôi nhà cổ hàng trăm năm tuổi ở ĐBSCL xuống cấp

ĐBSCL có những ngôi nhà đã được xây dựng hơn một thế kỷ, lưu giữ không chỉ dấu ấn kiến trúc, mà còn cả ký ức của nhiều thế hệ và cả một vùng đất. Tuy nhiên, nhiều ngôi nhà đang đối mặt với nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng.

Nhiều công trình là tài sản tư nhân, gia chủ không đủ khả năng trùng tu, trong khi việc bảo tồn vẫn còn nhiều vướng mắc về cơ chế và nguồn lực. 

Nhà cổ ông Xoát ở làng cổ Đông Hòa Hiệp (xã Cái Bè, tỉnh Đồng Tháp) mang lối kiến trúc Đông - Tây hài hòa, từng là một trong những ngôi nhà bề thế và đẹp bậc nhất vùng. Không có ghi chép cụ thể nào về chi phí xây dựng căn nhà, nhưng gia chủ đã mất 10 năm để mua, vận chuyển gỗ từ Campuchia về. Riêng bộ cửa mất gần 3 năm thi công mới hoàn thành. 

Trải qua hơn hai thế kỷ nắng mưa, công trình gần 200 tuổi đang dần mục rã, mà gia chủ đành "lực bất tòng tâm".

Ông Lê Quang Xoát chia sẻ: "Lâu năm quá, mối mọt ăn phía trong, bị dột, mục, hư nhiều lắm. Gia đình cũng sửa lại nhiều, sửa đỡ thôi, không bảo vệ lâu năm được".

Cùng chung số phận, nhà cổ Cai Cường hơn 135 tuổi trên cù lao An Bình (tỉnh Vĩnh Long) là công trình pha trộn tinh tế giữa kiến trúc phương Đông và phương Tây. Thời gian xây dựng xuyên suốt 3 năm, nguyên vật liệu được mua từ Pháp, tiêu tốn hàng ngàn lượng vàng, nhưng tất cả những điều đó vẫn không ngăn nổi sự tàn phá của thời gian.

Chỉ riêng tỉnh Đồng Tháp có hơn 40 căn nhà cổ chưa được công nhận di tích, nhiều căn trong số đó xuống cấp nghiêm trọng. 

Trong khi đó, Tây Ninh hiện có hơn 100 ngôi nhà cổ, Cà Mau có khoảng 21 nhà cổ, hiện có khoảng 8 căn đang xuống cấp, trong đó 3 công trình cần được trùng tu khẩn cấp. 

Những con số này cho thấy "nút thắt" về cơ chế sở hữu tư nhân, nguồn lực trùng tu và tâm lý e ngại của gia chủ đang là bài toán cấp bách cần lời giải, trước khi những "báu vật" này mất đi mãi mãi.