Nhiều vướng mắc trong quá trình xử lý cơ sở nhà đất dôi dư

Hàng loạt cơ sở nhà đất dôi dư vẫn chờ xử lý

Ngày 14/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ký Công điện số 39/CĐ-TTg về việc đẩy nhanh tiến độ khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.

Theo cập nhật số liệu mới nhất đến ngày 27/4, Cục Quản lý công sản - Bộ Tài chính cho biết, có 11.396 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, cần tiếp tục xử lý bước 2. Trong đó, 6.369 cơ sở vẫn đang trong quá trình xử lý. Đáng chú ý, có tới gần 4.000 cơ sở vẫn chưa xác định được phương án sử dụng cụ thể.

Sở Tài chính tỉnh Hưng Yên sắp xếp vị trí chỗ ngồi làm việc tại trung tâm hành chính mới ngay sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính đã được hoàn thành. Khó khăn vẫn có, nhưng tinh thần là đảm bảo ổn định, triển khai công việc hiệu quả..

Tuy nhiên, với cơ sở nhà đất dôi dư sau sáp nhập đơn vị hành chính, hoàn thành việc sắp xếp, xử lý lại là điều chưa thể.

Văn phòng Sở tài chính tỉnh Thái Bình cũ, nằm trong trụ sở liên cơ - UBND tỉnh Thái Bình cũ, hai tòa nhà lớn hiện đại mới đưa vào hoạt động từ năm 2015, gần một năm qua chỉ có duy nhất một bóng người, đó là ông Hảo, nhân viên bảo vệ tại đây.

Trong khi đó, trên địa bàn tỉnh Hà Nam cũ, hàng loạt cơ sở nhà đất dôi dư cũng đang chờ để có phương án xử lý.

Trụ sở Viện kiểm sát nhân dân huyện Thanh Liêm cũ, trụ sở Chi cục thuế huyện Thanh Liêm cũ, cùng trụ sở Kho bạc Nhà nước…, ba cơ sở nhà đất này nằm trên một tuyến đường chưa tới 1km và có chung một đặc điểm: vẫn đang bỏ không và dần hoang hóa.

Số liệu đến ngày 27/4 của Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính cho biết, có hơn 11.000 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, cần tiếp tục xử lý bước 2. Đến nay, mới chỉ hơn 5.000 cơ sở đã hoàn thành xử lý hoặc được đưa vào khai thác.

Những vướng mắc trong quá trình xử lý cơ sở nhà đất dôi dư

Một cơ sở nhà đất dôi dư đã được chuyển đổi công năng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Trụ sở của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Nam cũ đã được chuyển đổi thành Khu hành chính của Bệnh viện Đa khoa Hà Nam, đúng với tiêu chí sắp xếp, ưu tiên sử dụng trụ sở dôi dư cho ngành y tế, giáo dục và văn hóa cộng đồng.

Rõ ràng, khi mỗi cơ sở nhà đất dôi dư được sắp xếp, chuyển đổi hợp lý, nỗi lo lãng phí sẽ không còn. Bài toán tiết kiệm, hiệu quả sử dụng cũng có những lời giải tốt. Tuy nhiên, thực tế tại các địa phương, để đưa ra được phương án xử lý cho số lượng lớn cơ sở nhà đất dôi dư trong tình trạng mỗi cơ sở một hiện trạng, mỗi cơ sở một vấn đề còn gặp không ít vướng mắc

Theo đại diện Trung tâm Phát triển Quỹ đất Ninh Bình, đơn vị này đã rà soát từng vị trí, cơ sở nhà đất dôi dư với hiện trạng thực tế để đưa ra phương án đề xuất xử lý. Tuy nhiên, các phương án xử lý hiện tại đều có điểm vướng.

Trụ sở Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 tỉnh Ninh Bình - một trong những cơ sở nhà đất dôi dư còn rất mới do vừa đưa vào hoạt động không lâu, đang được chính quyền địa phương đề xuất chuyển cho Trường THCS Hòa Mạc nằm ở phía đối diện.

Trong bối cảnh trường chật, không có khả năng mở rộng diện tích tại chỗ, phương án này được đánh giá là hợp lý và đúng với mục tiêu ưu tiên hàng đầu cho các cơ sở y tế, trường học hay không gian sinh hoạt cộng đồng nhằm phục vụ tốt nhất người dân. Tuy nhiên, việc chuyển đổi công năng hiện đang gặp khó, theo chia sẻ từ phía đơn vị tiếp nhận xử lý.

Trong khi đó, với những trụ sở lớn như trụ sở liên cơ - UBND tỉnh Thái Bình cũ, việc chuyển đổi công năng như thế nào để hợp lý, hiệu quả, tránh lãng phí cũng là thách thức không nhỏ với đơn vị quản lý thực hiện.

Theo chia sẻ từ Sở Tài chính của một số địa phương, các khó khăn chính trong quá trình thực hiện xử lý cơ sở nhà đất dôi dư tập trung ở một số nội dung: hiện trạng và hồ sơ pháp lý của các cơ sở nhà đất; quy hoạch đất đai; giá và bảng giá cho thuê…

Trong quý II/2026 sẽ phải hoàn thành xử lý trụ sở dôi dư, đây là yêu cầu của Chính phủ. Như vậy, thời hạn hoàn thành chỉ còn hơn 1 tháng tới. Khẩn trương và quyết liệt nhưng vẫn phải đảm bảo đưa tài sản nhà đất dôi dư vào khai thác thực tế một cách hiệu quả. Các địa phương đang cấp tập thực hiện, đồng thời vẫn chờ một cú hích về chính sách từ Nghị quyết đặc thù về cơ chế đẩy nhanh tiến độ khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư mà Bộ Tài Chính đang dự thảo và trình Chính phủ xem xét.

Tinh gọn bộ máy là để nâng cao hiệu quả hoạt động, nhưng nếu những trụ sở dôi dư sau sắp xếp vẫn tiếp tục bị bỏ không, xuống cấp, thì bài toán tiết kiệm sẽ khó thể trọn vẹn. Bởi phía sau mỗi công trình ấy không chỉ là giá trị tài sản công rất lớn, mà còn là kỳ vọng về một nguồn lực có thể tiếp tục phục vụ cho phát triển.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đang rất quyết liệt để tìm lời giải: nơi chuyển thành trường học, nơi bổ sung cho y tế, nơi tính toán phương án khai thác mới phù hợp hơn với nhu cầu người dân. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra nhanh hơn, hiệu quả hơn và đồng bộ hơn, ngoài nỗ lực của địa phương, cũng cần thêm những cơ chế đủ rõ ràng, linh hoạt và sát thực tế để tháo gỡ các nút thắt hiện nay.