Những bối cảnh phục dựng công phu trong phim Việt

Để khán giả thực sự bước vào thế giới của nhân vật, bối cảnh phim là một phần không thể thiếu để tạo hiệu ứng thị giác mạnh nhất. Đằng sau vài phút xuất hiện trên màn ảnh có thể là nhiều tuần chuẩn bị, nghiên cứu, phục dựng và những yêu cầu khắt khe về kỹ thuật. Với những tác phẩm lấy chất liệu lịch sử, chiến tranh hoặc tái hiện một thời kỳ đã qua, bài toán ấy càng phức tạp. Đoàn phim không chỉ cần một không gian đẹp mà phải tạo được cảm giác đúng với thời đại, câu chuyện và đời sống của nhân vật. Thời gian gần đây, nhiều bộ phim Việt được đầu tư công phu, tỉ mỉ về bối cảnh đã tạo hiệu ứng cho khán giả khi xem phim.

Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh: tái hiện không gian 1.000 năm trước

Lấy cảm hứng từ câu chuyện về 7 hộ linh tráng sĩ đưa 99 quan tài của vua Đinh theo bảy hướng nhằm đánh lừa những kẻ muốn phá hoại lăng mộ, bộ phim của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình đặt nhân vật trong không gian gắn với thời Đinh và những lớp huyền sử Việt.

Một trong những khung cảnh tái hiện thời cổ đáng chú ý là cảnh đêm Trung thu ở trong cung và ngôi làng ven đô. Đoàn phim đã tái hiện không khí chợ quê và lễ hội trăng rằm với hàng loạt chi tiết mang đậm màu sắc văn hóa truyền thống. Từ gian hàng tò he, những màn thổi lửa, múa lân sư tử đến các quầy lồng đèn, bánh cổ truyền, không gian đêm hội được tạo dựng với nhịp điệu nhộn nhịp, giàu màu sắc. Theo ý tưởng của đạo diễn và Giám đốc hình ảnh (DOP), đêm hội Trung thu cần một biểu tượng lớn, đủ sức tạo điểm nhấn cho toàn bộ không gian. Nhà sản xuất vì thế tìm đến nơi chế tác mô hình rồng Đại Long dài khoảng 20m. Mô hình được phỏng tác theo nguyên mẫu từ Lễ hội Phủ Dầy (Nam Định) thế kỷ 19, giữ dáng vẻ uy nghi nhưng được tạo hình với đôi má tròn đặc trưng Việt Nam, mang lại cảm giác gần gũi, thân thiện. Các chi tiết trang trí trên thân rồng được lấy cảm hứng từ hoa văn thời Lê, góp phần tạo nên diện mạo vừa cổ truyền vừa phù hợp với ngôn ngữ hình ảnh của bộ phim.

Mâm cỗ Trung thu trong phim cũng được chăm chút từ những vật phẩm nhỏ. Các loại bánh được làm từ bột gạo, bột nếp như bánh cốm, bánh tròn, bánh vuông được sử dụng để tạo nên mâm cỗ, trong đó bánh tròn và bánh vuông mang ý nghĩa tượng trưng cho Trời và Đất. Đáng chú ý, trên mâm bánh còn xuất hiện một loại bánh được tạo hình mô phỏng đồng tiền Thái Bình Hưng Bảo - đồng tiền đầu tiên của Việt Nam do vua Đinh Tiên Hoàng cho đúc.

Nghỉ hè sợ nghỉ hưu: Thao trường là phim trường

Đạo diễn Huỳnh Lập lựa chọn một cách tiếp cận đặc biệt cho những phân cảnh hồi tưởng về thời chiến. Để có thể tái hiện hình ảnh người lính và các thao tác chiến đấu một cách chính xác, ekip đã nhờ sự hỗ trợ của chương trình Sao nhập ngũ để được giới thiệu đến Lữ đoàn Đặc công 429.

Các cảnh chiến tranh được thực hiện tại thao trường của Lữ đoàn. Những yêu cầu về an toàn cháy nổ và thiết bị chuyên dụng được đặt lên hàng đầu. Đây cũng là nơi ekip có cơ hội làm việc trực tiếp với những người có kinh nghiệm thực tế trong huấn luyện và chiến đấu.

Chuyên viên hiệu ứng cháy nổ Nguyễn Ngọc Sơn cho biết phim sử dụng hệ thống máy bắn được lập trình để kiểm soát hình ảnh, hiệu ứng đạn bắn và các vụ nổ theo ý đồ của đạo diễn. Đằng sau những khuôn hình tưởng như diễn ra trong vài giây là quá trình tính toán kỹ lưỡng về góc máy, vị trí thiết bị và thời điểm kích hoạt hiệu ứng. Số lượng đạn hơi, kíp nổ có giới hạn càng khiến mỗi lần ghi hình trở thành một quá trình đòi hỏi sự tập trung cao độ của toàn bộ ekip. Huỳnh Lập cũng mời các cán bộ, chiến sĩ thuộc Lữ đoàn Đặc công 429 tham gia diễn xuất trong những phân cảnh này.

Mãi nợ một lời tạm biệt: Khung cảnh Việt Nam những năm 1970

Thử thách của đoàn phim là phải đưa khán giả trở về giai đoạn cách đây hơn 50 năm qua những hình ảnh chợ quê, đường phố, kiến trúc lớn như tu viện, trại lính và các không gian sinh hoạt đời thường.

Đạo diễn hình ảnh Alexander Bonelli cho biết đội ngũ thiết kế mỹ thuật đã dành nhiều thời gian và tâm huyết cho việc phục dựng, tái hiện những bối cảnh thời xưa. Đạo diễn J. Robert Schulz cũng nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu kỹ để bộ phim phản ánh đúng thời kỳ được tái hiện.

Ở đây, phục dựng không đơn thuần là làm cho một con phố trông giống những năm 1970. Bối cảnh còn phải phù hợp với đời sống, con người và góc nhìn của nhân vật. Câu chuyện được nhìn phần lớn qua ký ức của Cu Đen. Vì thế, Việt Nam trong phim không chỉ là một địa điểm mà trở thành thế giới tuổi thơ của nhân vật: có gia đình, thiên nhiên, đời sống thường ngày và những biến động làm thay đổi tất cả. Đó cũng là lý do phần thiết kế mỹ thuật, màu sắc và âm thanh được đặt trong cùng một ngôn ngữ kể chuyện.

Chị chị em em 3: Tái hiện không gian văn hóa xứ Kinh Bắc 

Không chỉ chọn Bắc Ninh làm nơi ghi hình, bộ phim còn kỳ công phục dựng nhà cửa, chợ, ngựa xe và không gian văn hóa Kinh Bắc xưa. Để tạo một diện mạo khác biệt, nhà sản xuất và ekip đã lựa chọn Bắc Ninh làm bối cảnh chính, tìm về những nét văn hóa đặc trưng của vùng Kinh Bắc và Bắc Bộ xưa.

Những hình ảnh hậu trường hé lộ các đại cảnh với nhà cửa, ngựa xe, phiên chợ... được dựng trong không gian đậm màu sắc quá khứ. Ở đó, bối cảnh không đơn thuần là phông nền cho câu chuyện mà trở thành một phần quan trọng để tái hiện thời đại, đời sống và con người.

Một trong những bối cảnh gây ấn tượng với hai diễn viên Steven Nguyễn và Kỳ Duyên là ngôi nhà của nhân vật Thị Mầu. Theo thiết kế của phim, đây là gia đình giàu có nhất trong vùng, sở hữu nhiều đồ vật quý hiếm. Vì vậy, việc tạo dựng không gian này đòi hỏi tổ thiết kế phải chú ý tới từng chi tiết. Từ bộ bàn ghế, ấm trà, lọ hoa đến những vật dụng trong nhà đều được tìm kiếm, lựa chọn và sưu tầm với mục tiêu tạo nên một không gian có dấu vết của thời gian, phù hợp với đời sống của nhân vật và bối cảnh câu chuyện.

Đoàn phim đã tham khảo nhiều tư liệu, từ đó lựa chọn những không gian tương thích rồi phục dựng để đạt mức gần với nguyên bản nhất có thể. Cách làm này cho thấy một yêu cầu quan trọng của phim lấy bối cảnh lịch sử: không gian xưa không thể chỉ được tạo nên bằng những vật dụng mang dáng vẻ cổ. Kiến trúc, cách sắp đặt, chất liệu và những chi tiết nhỏ trong đời sống phải cùng tạo nên một thế giới có tính thuyết phục.

Bò sữa bay: nông trường Mộc Châu thời bao cấp

Mộc Châu hiện lên vừa quen vừa lạ trong Bò sữa bay, khi cảnh sắc Tây Bắc được phủ màu hoài cổ bởi những bối cảnh kỳ công được dựng giữa núi rừng. Vốn là điểm đến quen thuộc của điện ảnh Việt, núi rừng Tây Bắc một lần nữa bước lên màn ảnh rộng qua Bò sữa bay. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của ekip trẻ, Mộc Châu không chỉ hiện diện với vẻ đẹp vốn có mà còn được tái tạo bằng ngôn ngữ mỹ thuật pha trộn giữa retro, siêu thực và hơi hướng viễn tưởng. 

Theo thiết kế mỹ thuật Thái Hoàng Anh Dũng, đạo diễn định hình Bò sữa bay bao trùm bởi tông màu xanh lam. Từ cảnh quan có sẵn, đoàn phim bắt tay tạo dựng những không gian quan trọng theo đúng tinh thần kịch bản. 

Căn nhà của hai anh em Trâu, do Nguyễn Hùng đảm nhận, ban đầu là hai căn nhà gỗ tách rời. Đoàn phim mua sẵn, đưa vào giữa núi rừng Tây Bắc, sau đó ghép và chỉnh sửa để tạo thành một tổng thể thống nhất. Nếu căn nhà đòi hỏi sự khéo léo trong việc kết hợp những cấu trúc có sẵn, phòng thí nghiệm của San, do Ngọc Xuân đóng, lại là bối cảnh được đầu tư nhiều công sức nhất về thiết kế.

Tổ thiết kế mất không ít thời gian để tìm một thung lũng cỏ biệt lập, phù hợp đặt phòng thí nghiệm. Đạo diễn Nguyễn Phạm Thành Đạt cho biết, ngay cả người con quê Mộc Châu như anh cũng lần đầu biết đến địa điểm này. 

Để phục vụ câu chuyện, phim huy động khoảng 10 chiếc xe thuộc nhiều chủng loại. Trong giai đoạn tiền kỳ ưu tiên tìm kiếm xe ngay tại Mộc Châu, từ các hộ dân chăn nuôi bò sữa, các gia đình người đồng bào đến công ty sữa. Không chỉ phương tiện, hệ thống đạo cụ cũng được chuẩn bị từ nhiều nguồn. Đồ dùng sinh hoạt, vật tư công xưởng được đội ngũ thiết kế sưu tầm tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, sau đó vận chuyển lên Mộc Châu bằng những chuyến xe đường dài.