Những chính sách giáo dục có hiệu lực từ tháng 10/2026

Từ tháng 10/2026, một loạt chính sách mới trong lĩnh vực giáo dục bắt đầu được áp dụng, liên quan đến học bạ số, du học sinh, người nước ngoài giảng dạy trong Quân đội, học bổng, hỗ trợ học phí và mở ngành đào tạo mới.

Học bạ số có giá trị pháp lý như học bạ giấy

Từ ngày 8/10/2026, theo Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT, học bạ số được tạo lập đúng thẩm quyền, đúng quy trình, đúng chuẩn dữ liệu, đầy đủ nội dung và được ký số theo quy định có giá trị pháp lý như học bạ giấy.

Học bạ số được sử dụng trong quản lý giáo dục và đào tạo, thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch hợp pháp có liên quan. Đáng chú ý, học bạ số có thể được sử dụng để phục vụ tuyển sinh, chuyển trường, xác minh thông tin học tập, xét hoàn thành chương trình và xét lên lớp.

Khi học bạ số, bản điện tử học bạ số hoặc bản trích lục điện tử học bạ số đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, cơ quan, tổ chức tiếp nhận không được yêu cầu người học nộp thêm học bạ giấy, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Người học hoặc người đại diện theo pháp luật có quyền yêu cầu cơ sở giáo dục chuyển đổi học bạ số sang văn bản giấy và không phải trả phí.

Mỗi người học được tạo lập một học bạ số duy nhất, gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời. Việc tạo lập được thực hiện theo từng năm học, trước ngày 30/6 hằng năm; trường hợp đặc biệt trước ngày 30/8.

Du học sinh có thể phải đền bù 100% chi phí đào tạo

Từ ngày 5/10/2026, Nghị định 322/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 86/2021/NĐ-CP quy định một số trường hợp du học sinh phải đền bù toàn bộ chi phí đào tạo.

Theo đó, du học sinh không phải là công chức, viên chức thuộc diện đi học bằng nguồn kinh phí ngân sách nhà nước hoặc theo chương trình học bổng do phía nước ngoài đài thọ phải đền bù 100% chi phí nếu thuộc một trong ba trường hợp: tự ý bỏ học, bỏ việc trong thời gian đào tạo; bị kỷ luật buộc thôi học; hoặc không được cơ sở đào tạo cấp văn bằng, chứng chỉ tốt nghiệp.

Chi phí đền bù gồm học phí, chi phí đi lại, sinh hoạt phí và các khoản chi khác liên quan đến học tập đã được ngân sách nhà nước chi trả và do cơ quan cử đi học cung cấp.

Trường hợp không được cấp văn bằng, chứng chỉ do thiên tai, dịch bệnh, chiến sự tại nước đến học; bệnh hiểm nghèo hoặc lý do sức khỏe; hoặc du học sinh đã chết thì không phải đền bù.

Nếu nguyên nhân liên quan đến an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định việc miễn đền bù.

Người phải đền bù có thể nộp một lần hoặc nhiều đợt, nhưng thời hạn tối đa không vượt quá thời gian đào tạo theo quyết định cử đi học.

Người nước ngoài giảng dạy trong Quân đội phải đáp ứng 3 điều kiện

Từ ngày 5/10/2026, theo Thông tư 119/2026/TT-BQP, người nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật tại các cơ sở giáo dục trong Quân đội phải đáp ứng các điều kiện chung.

Cụ thể, người nước ngoài phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự; có lý lịch rõ ràng, bảo đảm yêu cầu về an ninh chính trị và không thuộc trường hợp bị cấm nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú tại Việt Nam; có giấy khám sức khỏe theo quy định, trừ trường hợp kết quả khám sức khỏe đã được kết nối, chia sẻ trên hệ thống hoặc cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế.

Tiêu chuẩn về chuyên môn, học hàm, học vị và các tiêu chuẩn khác do cơ sở giáo dục trong Quân đội yêu cầu, phù hợp quy định pháp luật Việt Nam và Bộ Quốc phòng.

Nội dung giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật có sự tham gia của người nước ngoài phải được thẩm định trước khi triển khai. Đối với thông tin, dữ liệu thuộc bí mật nhà nước, bí mật quân sự chưa được phép công khai, phải được cơ quan chức năng thẩm định và cấp có thẩm quyền cho phép.

Người nước ngoài chỉ được tiếp cận tài liệu, thiết bị, hệ thống thông tin và làm việc trong phạm vi nội dung, chương trình, kế hoạch đã được phê duyệt.

Quỹ Học bổng Quốc gia triển khai 5 nhóm chương trình

Từ ngày 1/10/2026, theo Nghị định 317/2026/NĐ-CP, Quỹ Học bổng Quốc gia tổ chức 5 nhóm chương trình học bổng gồm: học bổng tài năng; học bổng cho người học đi học tại nước ngoài; học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam; và học bổng tạo cơ hội phát triển.

Trong đó, học bổng tài năng hướng tới phát hiện, khuyến khích, bồi dưỡng và phát triển người học có thành tích xuất sắc, năng khiếu, năng lực nổi trội hoặc tiềm năng phát triển đặc biệt trong học tập, nghiên cứu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và các lĩnh vực ưu tiên.

Học bổng tạo cơ hội phát triển nhằm hỗ trợ người học trong học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động, hội nhập quốc tế và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Nhóm này ưu tiên người gặp khó khăn trong tiếp cận cơ hội học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề hoặc thuộc ngành, lĩnh vực, địa bàn cần khuyến khích, hỗ trợ.

Tùy chương trình, các khoản hỗ trợ có thể gồm học phí, sinh hoạt phí, chi phí học tập, nghiên cứu, thực hành, thực tập, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số, ngoại ngữ, đi lại, bảo hiểm, thị thực, cư trú và một số chi phí phục vụ nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp.

Hỗ trợ học phí cho người học ngành khó tuyển sinh

Từ ngày 5/10/2026, Nghị định 334/2026/NĐ-CP quy định cơ chế hỗ trợ đối với người học các ngành, nghề đặc thù hoặc cần thiết cho phát triển kinh tế - xã hội nhưng khó thu hút người học. Danh mục cụ thể do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Người học thuộc diện này được hỗ trợ tiền đóng học phí bằng mức thu thực tế của cơ sở giáo dục, nhưng không vượt mức trần học phí của cơ sở giáo dục công lập tương ứng với cấp học, trình độ và ngành, nghề đào tạo.

Khoản hỗ trợ được chi trả trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của người học. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày kết thúc tiến trình nhập học thực tế hằng năm, người học phải cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng chính chủ và xác nhận thông tin trên hệ thống.

Việc chi trả học bổng, chi phí sinh hoạt và hỗ trợ học phí được thực hiện hằng tháng theo số tháng thực học.

Đáng chú ý, dù Nghị định 334/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/10/2026, các chính sách hỗ trợ người học, học bổng và chi phí sinh hoạt được tính hưởng từ ngày 1/7/2026. Với chính sách gắn với kỳ nhập học năm học 2026-2027, cơ quan, cơ sở giáo dục có trách nhiệm rà soát và thực hiện chi trả truy lĩnh cho người học.

Nghị định cũng quy định người học các ngành, nghề thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể dục thể thao được áp dụng cơ chế hỗ trợ như đối với sinh viên sư phạm.

Ngoài ra, nghiên cứu sinh tham gia chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian được hưởng học bổng và phải dành toàn bộ thời gian cho học tập, nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ học thuật, không làm việc toàn thời gian tại cơ quan, tổ chức khác.

Ngành đào tạo mới phải có ít nhất 30% kiến thức, kỹ năng khác ngành gần nhất

Từ ngày 12/10/2026, Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT quy định điều kiện xem xét bổ sung ngành đào tạo mới vào Danh mục ngành đào tạo các trình độ của giáo dục đại học.

Theo đó, ngành đào tạo mới phải có ít nhất 30% khối lượng kiến thức, kỹ năng chuyên môn cốt lõi khác với ngành đào tạo gần nhất trong Danh mục ngành.

Bên cạnh đó, ngành mới phải có nhu cầu về nguồn nhân lực và đã được đào tạo tại ít nhất 10 cơ sở giáo dục đại học có uy tín ở nước ngoài hoặc được liệt kê trong ít nhất 2 bảng phân loại ngành đào tạo quốc tế phổ biến.

Một số ngành đặc thù hoặc ngành mới phát sinh từ nhu cầu thực tiễn trong nước được áp dụng yêu cầu riêng.

Khi đáp ứng đủ điều kiện, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ sung ngành mới vào Danh mục ngành và cấp mã ngành.

Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT áp dụng đối với các khóa tuyển sinh từ ngày 1/1/2027.