Những điểm mới nổi bật của Luật Báo chí (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/7

Luật Báo chí (sửa đổi) 2025 sẽ thay thế Luật Báo chí 2016, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, có nhiều điểm mới đáng chú ý. Đây là lần sửa đổi toàn diện đầu tiên kể từ Luật Báo chí năm 2016, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số, bùng nổ thông tin trên không gian mạng và yêu cầu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. 

Luật gồm 4 chương, 51 điều, tập trung cập nhật các loại hình báo chí, mở rộng không gian hoạt động trên môi trường số và hoàn thiện các quy định quản lý.

Tạo cơ sở pháp lý cho truyền thông số

Theo Luật, báo chí được xác định gồm 4 loại hình: báo chí in, báo chí điện tử, phát thanh và truyền hình. So với quy định trước đây, Luật mới công nhận việc phát thanh, truyền hình được truyền dẫn trên không gian mạng, tạo cơ sở pháp lý cho các mô hình truyền thông số như livestream, podcast, OTT và các nền tảng truyền dẫn nội dung báo chí.

Nhiều chính sách hỗ trợ, phát triển báo chí

Một điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên Luật quy định cụ thể về chính sách phát triển báo chí. Theo đó, Nhà nước có chính sách đầu tư hạ tầng số báo chí quốc gia, xây dựng cơ sở dữ liệu báo chí, phát triển nguồn nhân lực báo chí số, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nhà báo, hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ chính trị, thực hiện cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và áp dụng các chính sách ưu đãi về tài chính, thuế. Đây được xem là cơ sở để các cơ quan báo chí phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số.

Bổ sung mô hình cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện

Luật cũng lần đầu tiên bổ sung quy định về mô hình cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện. Đây là mô hình có nhiều loại hình, nhiều sản phẩm báo chí, có cơ quan báo chí trực thuộc và được áp dụng cơ chế tài chính đặc thù, nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp hệ thống báo chí theo hướng tinh gọn, hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường truyền thông hiện đại.

Quy định mới về cấp phép hoạt động báo chí

Về điều kiện cấp phép hoạt động báo chí, Luật kế thừa các quy định hiện hành nhưng bổ sung nhiều yêu cầu phù hợp với chuyển đổi số. Đáng chú ý, cơ sở giáo dục đại học và tổ chức khoa học, công nghệ được đề nghị cấp phép hoạt động tạp chí khoa học khi đáp ứng các điều kiện theo quy định; đồng thời chuẩn hóa các yêu cầu về tổ chức, nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất và trách nhiệm của cơ quan chủ quản.

Tăng cường vai trò quản lý của địa phương

Luật tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về báo chí. Theo đó, một số thẩm quyền được giao cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và UBND cấp tỉnh theo quy định, góp phần nâng cao tính chủ động của địa phương, phù hợp yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về báo chí.

Đối với cơ quan thường trú, văn phòng đại diện và phóng viên thường trú, Luật bổ sung nhiều quy định theo hướng chuẩn hóa mô hình tổ chức và tăng cường vai trò quản lý của địa phương. Theo đó, lần đầu tiên tư cách pháp nhân của cơ quan thường trú được xác định rõ; quy định giới hạn số lượng phóng viên thường trú, rút ngắn thời gian thông báo hoạt động xuống còn 10 ngày và giao UBND cấp tỉnh kiểm tra điều kiện hoạt động, yêu cầu chấm dứt hoạt động nếu không đáp ứng quy định.

Bổ sung quy định về nền tảng số báo chí quốc gia

Đối với hoạt động báo chí trên không gian mạng, Luật dành riêng một mục quy định về báo chí số. Theo đó, mọi hoạt động báo chí trên môi trường mạng phải tuân thủ pháp luật về báo chí, an ninh mạng và đúng tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí. Luật cũng quy định trách nhiệm của cơ quan báo chí khi mở kênh nội dung trên nền tảng số, yêu cầu bảo đảm nội dung, bản quyền, thông báo với cơ quan quản lý, kết nối hệ thống lưu chiểu điện tử, đồng thời bổ sung quy định về nền tảng số báo chí quốc gia và công cụ giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng.

Chuẩn hóa các tiêu chuẩn cấp thẻ nhà báo

Một điểm mới khác là quy định cụ thể hơn về thẻ nhà báo. Luật xác định rõ đối tượng được xét cấp thẻ, gồm lãnh đạo cơ quan báo chí, phóng viên, biên tập viên, quay phim, đạo diễn chương trình và một số trường hợp điều chuyển công tác đặc thù; đồng thời chuẩn hóa các tiêu chuẩn về trình độ, thời gian công tác, bồi dưỡng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp và các trường hợp không được cấp thẻ. Thẩm quyền quản lý thẻ nhà báo được thống nhất giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Luật tách bạch quy định về cải chính thông tin và gỡ bỏ thông tin vi phạm thành hai cơ chế độc lập. Theo đó, việc cải chính, xin lỗi khi đăng thông tin sai sự thật và việc gỡ bỏ thông tin vi phạm theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền được quy định riêng, giúp xác định rõ trách nhiệm pháp lý, thẩm quyền và trình tự xử lý, đáp ứng yêu cầu quản lý thông tin trên môi trường số.

Bảo vệ bản quyền báo chí trong môi trường số

Về quyền tác giả, Luật hoàn thiện các quy định bảo hộ bản quyền báo chí trong môi trường số. Việc sử dụng, trích dẫn, sao chép hoặc khai thác tác phẩm báo chí trên Internet và các nền tảng số phải tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ và được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Luật cũng bổ sung trách nhiệm của cơ quan báo chí và các nền tảng số trong bảo vệ bản quyền, ngăn chặn hành vi sao chép, phát tán trái phép, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết về trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Ngoài các nội dung trên, Luật Báo chí sửa đổi 2025 còn bổ sung, điều chỉnh nhiều quy định khác có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, bổ sung, điều chỉnh nhiều điểm mới. Riêng nội dung “Trả lời phỏng vấn trên báo chí” có các quy định không thay đổi đáng kể giữa Luật Báo chí 2016 (Điều 40) và Luật Báo chí 2025 (Điều 33). Nội dung này chủ yếu chỉ được sắp xếp lại vị trí điều luật, còn nội dung cơ bản được kế thừa.

Luật Báo chí sửa đổi 2025 đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình hoàn thiện pháp luật về báo chí, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và sự thay đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông hiện đại. Những quy định mới không chỉ mở rộng không gian hoạt động, tăng cường quản lý mà còn nâng cao trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi của cơ quan báo chí và thúc đẩy nền báo chí chuyên nghiệp, minh bạch, nhân văn, phù hợp với xu thế phát triển trong tương lai.