Những khoản thu nhập nào sẽ chính thức được "xóa nợ" thuế?

Trong những nỗ lực làm mới hệ thống quản trị quốc gia, dự thảo Nghị định chi tiết Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) lấy người nộp thuế làm trung tâm và dùng ưu đãi thuế để kích hoạt các dòng chảy kinh tế xanh, công nghệ cao và an sinh bền vững.

Thuế TNCN bắt nhịp hơi thở cuộc sống: Nâng ngưỡng thuế, miễn tiền tăng ca

Trong suốt nhiều thập kỷ, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vốn được xem là "phễu lọc" quan trọng để điều tiết thu nhập và đảm bảo nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, dự thảo Nghị định thực thi Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 đang đánh dấu một cuộc "đảo chiều" lịch sử trong tư duy lập pháp. Việc bổ sung 5 loại thu nhập miễn thuế, nâng tổng danh mục lên con số 21, không chỉ đơn thuần là cắt giảm con số; đó là thông điệp về một Nhà nước kiến tạo, sẵn sàng nhường lại một phần lợi ích ngân sách để đầu tư vào nguồn lực con người – động cơ vĩnh cửu của nền kinh tế số.

Thuế TNCN thường được nhìn nhận dưới góc độ là một công cụ để tăng thu ngân sách và điều tiết thu nhập. Tuy nhiên, dự thảo Nghị định mới thực thi Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 đã tạo ra một sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Chính sách mới bổ sung thêm 5 loại thu nhập miễn thuế, nâng tổng số danh mục được miễn lên con số 21. Sự thay đổi này thể hiện mục tiêu lớn là Nhà nước sẵn sàng để lại một phần lợi ích ngân sách để đầu tư ngược lại cho con người, là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế số.

Điểm chạm đầu tiên khiến người nộp thuế thực sự "ấm lòng" chính là việc nâng ngưỡng tính thuế đối với quà tặng, bản quyền và thừa kế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng. Các chuyên gia tài chính phân tích rằng, đây là sự thấu hiểu và thừa nhận của cơ quan quản lý trước biến động của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và nhu cầu chi tiêu tối thiểu của người dân. "Trước đây, một món quà hay khoản thừa kế nhỏ cũng khiến chúng tôi loay hoay với thủ tục kê khai, nộp thuế dù giá trị thực tế chẳng được bao nhiêu sau khi trượt giá. Việc nâng ngưỡng lên gấp đôi giúp giải tỏa áp lực tâm lý, khiến chúng tôi thấy chính sách thuế đang thực sự 'thở' cùng nhịp với đời sống", ông Nguyễn Thế Văn, một chuyên viên thiết kế tại Hà Nội chia sẻ.

Đặc biệt, bước đột phá nhân văn nhất nằm ở quy định miễn thuế cho toàn bộ tiền làm đêm và làm thêm giờ. Đây được coi là cú hích trực tiếp vào thu nhập thực tế của hàng triệu người làm công ăn lương. Trước đây, quy định chỉ miễn thuế phần tiền lương "vượt trội" (chênh lệch giữa lương thêm giờ và lương chính thức) thường gây ra nhiều tranh cãi và khó khăn trong tính toán.

Có thể thấy, việc miễn thuế toàn bộ khoản này chính là sự ghi nhận công bằng đối với những nỗ lực lao động ngoài giờ, đặc biệt là trong các ngành sản xuất và dịch vụ trọng điểm. Khi tăng ca đêm không còn bị chi phối bởi nghĩa vụ thuế, động lực cống hiến của người lao động sẽ được khơi thông mạnh mẽ.

Đáng chú ý, chính sách thuế mới còn hỗ trợ trường hợp người lao động gặp rủi ro mất việc. Việc miễn thuế hoàn toàn cho các khoản trợ cấp thôi việc, mất việc làm, kể cả phần doanh nghiệp chi trả cao hơn quy định của Luật Lao động là một sự điều chỉnh hợp lý. Trong bối cảnh thị trường lao động biến động, khoản tiền này chính là nguồn lực tài chính cần thiết để họ tái đào tạo hoặc duy trì cuộc sống trước khi tìm được công việc mới.

Đồng thời, tầm nhìn dài hạn của Chính phủ còn thể hiện qua việc khuyến khích doanh nghiệp đóng bảo hiểm hưu trí tự nguyện cho nhân viên. Việc nâng mức không tính thuế từ 1 triệu lên 3 triệu đồng/người/năm là "mũi tên trúng hai đích", vừa giúp người lao động có tuổi già an nhàn hơn, vừa giảm tải áp lực cho hệ thống an sinh xã hội quốc gia.

Theo khảo sát nhanh của phóng viên, đa số người nộp thuế đánh giá đây là một bước tiến dài về sự minh bạch. Khi các khoản chi phí thiết yếu cho y tế, giáo dục được ghi nhận đầy đủ hơn, thuế TNCN sẽ không còn là gánh nặng mà trở thành sự đóng góp tự nguyện và hãnh diện của mỗi công dân vào sự phát triển chung của đất nước.

Đòn bẩy thuế cho kinh tế xanh: Đầu tư bền vững trở thành ưu thế tài chính

Khác với những lần sửa đổi trước vốn thường chỉ tập trung vào thu nhập từ tiền lương, dự thảo Nghị định lần này đã tạo nên một bước ngoặt khi chính thức "lấn sân" sang lĩnh vực đầu tư bền vững. Đây là lần đầu tiên các công cụ tài chính xanh được đưa vào tâm điểm của chính sách ưu đãi thuế, phản ánh cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc hiện thực hóa lộ trình Net Zero vào năm 2050.

Cụ thể, dự thảo đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ Carbon. Trong bối cảnh thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam đang trong giai đoạn hình thành, chính sách này sẽ thu hút sự quan tâm của các cá nhân và tổ chức vào việc bảo vệ rừng và giảm phát thải. Song song đó, các công cụ tài chính như Trái phiếu xanh cũng nhận được đặc quyền miễn thuế lãi trái phiếu và thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu sau phát hành.

Theo chuyên gia kinh tế - thị trường Trần Mạnh Hùng, việc ưu đãi thuế cho trái phiếu xanh chính là lời giải cho bài toán thu hút dòng vốn trung và dài hạn vào các dự án năng lượng tái tạo, xử lý rác thải và hạ tầng môi trường. Khi nhà đầu tư cá nhân nhìn thấy lợi ích kinh tế trực tiếp từ việc nắm giữ các công cụ này, dòng vốn xã hội sẽ tự động dịch chuyển từ các lĩnh vực gây ô nhiễm hoặc thâm dụng tài nguyên sang các dự án bền vững. Điều này không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường chứng khoán mà còn giảm bớt áp lực cấp vốn cho các dự án xanh vốn thường đòi hỏi thời gian hoàn vốn dài.

Không chỉ dừng lại ở tài chính, chính sách thuế mới còn thâm nhập sâu vào lõi của nền kinh tế nông nghiệp để thúc đẩy mô hình "cánh đồng lớn". Việc miễn thuế cho lợi tức của nông dân khi ký kết với doanh nghiệp hoặc các liên hiệp hợp tác xã nông nghiệp thể hiện thông điệp Nhà nước quyết tâm khuyến khích sản xuất quy mô lớn và liên kết chuỗi giá trị. Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, manh mún với rủi ro cao, người nông dân giờ đây có thêm động lực kinh tế để bắt tay cùng doanh nghiệp, áp dụng khoa học kỹ thuật và hướng tới các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe.

"Những ưu đãi này sẽ tạo ra một "hệ sinh thái lợi ích" mới. Nếu thực hiện tốt, Việt Nam không chỉ đạt được mục tiêu môi trường mà còn xây dựng được một thế hệ nhà đầu tư có trách nhiệm, nơi lợi nhuận tài chính luôn song hành cùng giá trị cộng đồng. Đây chính là bước đi then chốt để đưa chính sách thuế từ vai trò điều tiết đơn thuần trở thành động lực kiến tạo cho một nền kinh tế xanh và hiện đại", ông Hùng nhấn mạnh.

Dự thảo Nghị định mới về thuế TNCN, bằng việc bổ sung các khoản giảm trừ cho y tế, giáo dục và mở rộng diện miễn thuế cho những ngành nghề mũi nhọn, Chính phủ đang thực hiện một chiến lược "khoan thư sức dân" kết hợp với "đột phá chiến lược"./.