Những rào cản đối với kịch bản "Mỹ rời NATO"

NATO sẽ suy yếu nếu thiếu Mỹ?

Được thành lập năm 1949, NATO là liên minh quân sự dựa trên nguyên tắc phòng thủ tập thể, trong đó các quốc gia thành viên cam kết hỗ trợ lẫn nhau khi một nước bị tấn công.

Hiện nay, Mỹ là trụ cột quân sự và tài chính lớn nhất của NATO, đóng góp khoảng 62% tổng chi tiêu của liên minh. Do đó, nếu Washington rút khỏi NATO, sức mạnh tổng thể của khối này sẽ suy giảm đáng kể.

Đặc biệt, Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương - quy định rằng một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên sẽ được coi là tấn công vào toàn bộ liên minh - có nguy cơ mất đi tính răn đe nếu thiếu sự hậu thuẫn quân sự của Mỹ.

Mặc dù việc rút khỏi NATO có thể giúp Mỹ giảm chi phí đóng góp tài chính và thu hẹp hiện diện quân sự ở nước ngoài, song những lợi ích này được cho là không bù đắp được các tổn thất chiến lược. Việc rời liên minh sẽ khiến Mỹ mất quyền tiếp cận nhiều căn cứ quân sự quan trọng tại châu Âu, châu Phi và Trung Đông, từ đó hạn chế đáng kể khả năng triển khai lực lượng toàn cầu.

Theo các chuyên gia, Hải quân Mỹ sẽ phải hoạt động gần lãnh thổ hơn, trong khi không quân gặp khó khăn trong việc tiến hành các chiến dịch tầm xa.

Ngoài ra, việc rút khỏi NATO có thể làm suy giảm vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ, đẩy nhanh xu hướng chuyển dịch sang một trật tự thế giới đa cực, trong đó Washington không còn giữ vị trí trung tâm như trước.

Một hệ quả đáng chú ý khác là ảnh hưởng tiêu cực tới ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ. Các quốc gia đồng minh hiện là khách hàng lớn của vũ khí và thiết bị quân sự Mỹ. Nếu rời NATO, các nước này có thể tìm kiếm nguồn cung thay thế, dẫn đến sụt giảm đơn hàng quốc tế. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới doanh thu của các tập đoàn quốc phòng mà còn đe dọa hàng trăm nghìn việc làm tại Mỹ.

Rào cản pháp lý và chính trị

Dù nhiều lần chỉ trích NATO, Tổng thống Donald Trump sẽ gặp nhiều khó khăn nếu thực sự muốn rút Mỹ khỏi liên minh này.

Thứ nhất, một đạo luật được Quốc hội Mỹ thông qua năm 2023 quy định Tổng thống không thể đơn phương rút khỏi Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương nếu không có sự chấp thuận của 2/3 Thượng viện hoặc một đạo luật của Quốc hội.

Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả khi toàn bộ nghị sĩ đảng Cộng hòa ủng hộ, Tổng thống Trump vẫn cần sự đồng thuận từ một bộ phận đáng kể các nghị sĩ Dân chủ - kịch bản được đánh giá là khó xảy ra.

Thứ hai, dư luận Mỹ nhìn chung vẫn ủng hộ NATO. Khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew năm 2025 cho thấy khoảng 66% người Mỹ cho rằng nước này được hưởng lợi từ việc tham gia liên minh, trong khi chỉ 32% có quan điểm ngược lại.

Sự ủng hộ này tồn tại ở cả hai đảng, dù mức độ khác nhau, tạo thêm áp lực chính trị đối với bất kỳ quyết định rút lui nào.

Rào cản thứ ba mang tính chiến lược là việc rời NATO có thể làm suy yếu đáng kể sức mạnh quân sự của Mỹ. Các nghiên cứu trong lĩnh vực quan hệ quốc tế cho thấy sức mạnh trong chiến tranh không chỉ phụ thuộc vào năng lực của từng quốc gia, mà còn vào tổng nguồn lực mà các liên minh có thể huy động.

Trong cuốn sách "Sự trỗi dậy và sụp đổ của các cường quốc", nhà sử học Paul Kennedy chỉ ra rằng lợi thế về nguồn lực là yếu tố quyết định trong các cuộc chiến lớn của thế kỷ XX.

Các dữ liệu từ dự án nghiên cứu Correlates of War cho thấy khi kết hợp năng lực của Mỹ với các đồng minh NATO như Đức, Anh, Pháp, Italy và Thổ Nhĩ Kỳ, tổng sức mạnh vượt xa nhiều đối thủ lớn.

Do đó, giả định rằng Mỹ có thể duy trì ưu thế quân sự toàn cầu nếu đứng ngoài NATO bị nhiều chuyên gia đánh giá là thiếu cơ sở.

Mặc dù khả năng Mỹ chính thức rút khỏi NATO được đánh giá là thấp, các chuyên gia cảnh báo rằng Washington vẫn có thể khiến ảnh hưởng của liên minh suy giảm ngay cả khi Mỹ vẫn duy trì tư cách thành viên.

Chính quyền Mỹ có thể giảm chia sẻ thông tin tình báo, hạn chế cung cấp vũ khí, hoặc không thực thi đầy đủ các cam kết phòng thủ tập thể theo Điều 5. Những động thái này, nếu xảy ra, có thể làm suy giảm niềm tin giữa các đồng minh và làm suy yếu hiệu quả hoạt động của NATO.

Tuy nhiên, với những rào cản pháp lý, chính trị và chiến lược hiện hữu, khả năng Mỹ rời NATO trong ngắn hạn được đánh giá là khó xảy ra. Dù vậy, chỉ riêng việc truyền thông quốc tế đặt ra khả năng này cũng đủ tạo ra những tác động đáng kể, thúc đẩy các nước châu Âu tăng cường tự chủ quốc phòng và làm thay đổi cán cân quyền lực trong hệ thống quốc tế.