Những thay đổi tích cực từ tháp dinh dưỡng năm 2026

Theo Tiến sĩ Frank Dumont, Giám đốc Y khoa điều hành tại Virta Health, tháp dinh dưỡng là một công cụ trực quan được tạo ra vào đầu những năm 1990 để hướng dẫn người Mỹ nên ăn gì và ăn bao nhiêu để có sức khỏe tổng thể. Mục đích là định hình thói quen ăn uống theo cách giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính và cải thiện sức khỏe cộng đồng.

Tiến sĩ Dumont lưu ý rằng, mặc dù tháp dinh dưỡng được thiết kế để cung cấp hướng dẫn tổng quát cho người Mỹ, nhưng nó chưa bao giờ hoàn toàn phù hợp với tất cả. Có sự khác biệt đáng kể giữa mọi người về sức khỏe, khả năng chuyển hóa và các bệnh lý liên quan. Tuy nhiên, xét một cách tổng thể, những khuyến nghị từ tháp dinh dưỡng dành cho người Mỹ vẫn có nhiều giá trị, mang đến lợi ích sức khỏe nổi bật sau đây:

- Nhấn mạnh việc ưu tiên thực phẩm nguyên chất và chế biến tối thiểu, đồng thời giảm thiểu các lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn. Các nghiên cứu cho thấy, thực phẩm nguyên chất giúp cải thiện sức khỏe trao đổi chất và có thể giúp đảo ngược các bệnh về chuyển hóa mà không cần quá phụ thuộc vào các sản phẩm, chế độ ăn kiêng, ít chất béo.

- Bổ sung protein lành mạnh. Các khuyến nghị dinh dưỡng mới nhấn mạnh và đề cao vai trò của các nguồn protein chất lượng cao, không chứa đường bổ sung hoặc tinh bột tinh chế. Đây là điểm thay đổi rõ rệt so với những tháp dinh dưỡng trước đây. Thực tế, lượng protein cao hơn giúp tạo cảm giác no, duy trì khối lượng cơ nạc và cải thiện kết quả trao đổi chất.

- Đưa sữa nguyên kem và các sản phẩm từ sữa nguyên kem vào chế độ ăn uống lành mạnh. Trước đây, sữa không béo hoặc ít béo được khuyến nghị để giảm áp lực từ tình trạng béo phì. Với tháp dinh dưỡng mới, các khuyến nghị còn đề cao chất béo tự nhiên có trong trứng, các loại hạt, hải sản, thịt, bơ, ô liu, hạt…

Để áp dụng tháp dinh dưỡng mới vào cuộc sống thường ngày một cách khoa học, theo các chuyên gia, có những cách thức thiết thực và hữu ích như sau:

- Hãy tăng cường rau củ, sau đó thêm ngũ cốc vào chế độ ăn nếu bạn muốn hoặc vẫn còn cảm giác đói. Điều này giúp chế độ ăn cân bằng, giàu dinh dưỡng và giảm việc ăn vặt không kiểm soát. Mặc dù theo tháp dinh dưỡng, có vẻ như vai trò của ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu bị giảm bớt nhưng các chuyên gia cho rằng đây là nguồn cung cấp chất xơ rất quan trọng giúp cho hệ tiêu hóa khỏe mạnh. Các loại đậu còn được gợi ý là nguồn nguyên liệu giàu giá trị dinh dưỡng, dễ chế biến, bảo quản và có mức giá thành hợp lý trong bối cảnh người dân phải thắt chặt chi tiêu.

- Đưa protein vào bữa ăn một cách khoa học. Các thực phẩm như trứng, đậu, sữa chua, cá, thịt gà, đậu phụ… giúp tạo cảm giác no, duy trì cơ bắp và cung cấp năng lượng ổn định hơn

- Tránh xa các loại thực phẩm chế biến sẵn. Thực phẩm chế biến sẵn có rất nhiều lợi thế cạnh tranh trong lựa chọn của người tiêu dùng như tiện, nhanh, đa dạng về chủng loại... Nhưng một trong những điều các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh là hãy tăng cường sử dụng những sản phẩm tươi, nguyên chất vì sẽ có nhiều chất xơ hơn, ít chất phụ gia hơn và giàu dinh dưỡng tốt hơn.

Ở Việt Nam, khi thừa cân, béo phì gia tăng, việc nhìn lại cấu trúc bữa ăn gia đình càng trở nên cấp thiết. Tháp dinh dưỡng mới - với sự nhấn mạnh vào thực phẩm nguyên chất, hạn chế đường bổ sung và chất béo không lành mạnh - có thể là một gợi ý tham khảo để điều chỉnh thói quen tiêu dùng thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, đồ ăn công nghiệp ngày càng phổ biến. Điều quan trọng là không phải sao chép nguyên mẫu, mà là chắt lọc tinh thần khoa học của khuyến nghị mới, từ đó xây dựng một mô hình dinh dưỡng phù hợp với khẩu vị, văn hóa và điều kiện kinh tế của người Việt, hướng tới mục tiêu lâu dài: ăn uống lành mạnh, cân bằng để sống khỏe bền vững.