Những tồn tại tiềm tàng đối với thỏa thuận khung Mỹ - Iran

Thỏa thuận khung Mỹ - Iran chuẩn bị được ký kết chính thức bất chấp những câu hỏi được đặt ra về kết cục của chương trình hạt nhân Tehran và các cuộc tấn công của Israel ở Lebanon.

Thỏa thuận Mỹ - Iran được ký kết điện tử hôm 14/6 nhằm mục đích mang lại một lệnh ngừng bắn có ý nghĩa trong cuộc chiến kéo dài nhiều tháng, đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người trên khắp Trung Đông, đẩy giá nhiên liệu, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác lên cao. Tuy nhiên, những thách thức về hậu cần và quân sự đã cho thấy tính chất mong manh của thỏa thuận - dự kiến sẽ được ký kết chính thức vào ngày 19/6 tại Geneve, Thụy Sĩ.

Cốt lõi của thỏa thuận là kế hoạch mở lại eo biển Hormuz - điểm nghẽn đã làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới. Tuy nhiên, ngay cả việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz cũng không thể ngay lập tức giải quyết được cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Một trở ngại tiềm tàng khác liên quan đến Israel - quốc gia đã cùng Mỹ phát động chiến tranh Iran vào ngày 28/2, nhưng lại không phải là một bên tham gia thỏa thuận. Quân đội Israel hôm 14/5 đã tiến hành các cuộc không kích ở miền Nam Lebanon, nơi họ đang giao tranh với lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn. Và vào ngày 15/6, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Israel tuyên bố rằng lực lượng nước này sẽ không rút khỏi vùng đất đang kiểm soát ở Lebanon.

Theo Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, thỏa thuận Mỹ - Iran là quyết định của Tổng thống Donald Trump. Ông Netanyahu nói rằng Israel có những mục tiêu riêng, chủ yếu là bảo vệ quốc gia và chống lại mối đe dọa hạt nhân tiềm tàng từ Iran. Trong khi Iran muốn Israel rút khỏi Lebanon, ông Netanyahu kiên quyết nói rằng lực lượng Tel Aviv sẽ vẫn hiện diện trong vùng đệm "chừng nào còn cần thiết".

Những tồn tại khác tập trung vào kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran - vật liệu mà Mỹ và Israel lo ngại có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân, bất chấp việc Tehran khẳng định trong nhiều năm rằng họ không có tham vọng đó. Thỏa thuận chỉ cho Iran khoảng thời gian 60 ngày để quyết định sẽ làm gì với số uranium làm giàu cao này.

Iran và các cường quốc thế giới đã mất nhiều năm đàm phán để đạt được thỏa thuận hạt nhân năm 2015 nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Tehran. Tổng thống Donald Trump đã đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, tạo tiền đề cho những căng thẳng dẫn đến cuộc chiến hiện nay với Iran.