Ninh Bình: Cần minh bạch các khoản thu chi suất ăn bán trú tại trường học

Bữa ăn bán trú học đường không chỉ đòi hỏi sự bảo đảm về dinh dưỡng mà còn cần sự minh bạch tuyệt đối trong công tác thu chi và tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, những ghi nhận tại trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình đang cho thấy nhiều điểm bất hợp lý và sự nhập nhằng trong việc quản lý các khoản phí dịch vụ bán trú, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của học sinh và phụ huynh.

Để phục vụ bữa ăn cho hơn 1.000 học sinh, trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng đã ký hợp đồng với một doanh nghiệp cung cấp suất ăn với đơn giá trúng thầu là 21.000 đồng/suất. Theo hồ sơ báo giá của đơn vị cung cấp, mức giá này đã bao gồm trọn gói các chi phí từ thực phẩm, nhiên liệu đến nhân công, quản lý và lợi nhuận. Tuy nhiên, trên thực tế, dù đã đấu thầu mua suất ăn trọn gói nhưng nhà trường vẫn tự tuyển thêm 5 nhân viên nấu ăn và phụ bếp với mức chi trả khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng. 

Điều đáng nói, dù các nhân viên này khẳng định được nhà trường tuyển dụng và chưa qua tập huấn an toàn thực phẩm, nhưng trong hồ sơ dự thầu, họ lại có tên trong danh sách nhân sự của công ty trúng thầu. Sự chồng chéo này dẫn đến việc phụ huynh phải gánh thêm các khoản chi phí phát sinh ngoài giá trị suất ăn đã thỏa thuận.

Để có kinh phí chi trả cho bộ máy vận hành bán trú, bên cạnh khoản tiền ăn cố định, nhà trường còn thu thêm tiền dịch vụ bán trú với mức 170.000 đồng/tháng/học sinh. Từ nguồn thu này, hàng tháng nhà trường trích ra nhiều khoản chi cho bộ phận quản lý, trực ăn ngủ và phục vụ. Trong đó, Hiệu trưởng và kế toán nhà trường mỗi người nhận mức chi trả quản lý bán trú lên tới hơn 11 triệu đồng/tháng. Tổng mức chi cho các hoạt động dịch vụ bán trú tại đây dao động khoảng 180 triệu đồng/tháng, hoàn toàn do cha mẹ học sinh đóng góp. Việc xuất hiện các khoản chi hỗ trợ người trực trưa cũng được xác định là không nằm trong danh mục quy định tại Nghị quyết số 30/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Ninh Bình.

Thực trạng này hoàn toàn trái ngược với cách làm của một số trường tiểu học khác trên cùng địa bàn phường Hoa Lư như trường Tiểu học Ninh Khánh hay trường Tiểu học Lý Tự Trọng. Tại các đơn vị này, khi đã thực hiện đấu thầu mua suất ăn, nhà trường tuyệt đối không thu thêm tiền nhân công nấu ăn hay tiền dịch vụ bán trú theo tháng. Việc thay đổi mô hình quản lý theo hướng chuyên nghiệp hóa giúp cắt giảm chi phí phát sinh, đảm bảo phụ huynh chỉ phải trả tiền cho những buổi học sinh thực tế có ăn bán trú. Quan trọng hơn, việc minh bạch hóa các khoản thu giúp ưu tiên tối đa nguồn lực tài chính vào chất lượng dinh dưỡng của mỗi bữa ăn, thay vì dàn trải cho các bộ phận quản lý trung gian, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh trong mỗi giờ ăn học đường.

Cần công khai định lượng trong từng suất ăn bán trú của học sinh

Bữa ăn bán trú không chỉ là một dịch vụ đi kèm trong trường học mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe, sự phát triển của học sinh và niềm tin của phụ huynh. Tuy nhiên, thực tế tại một số cơ sở giáo dục cho thấy, việc thiếu công khai định lượng cụ thể đến từng suất ăn đang gây khó khăn cho công tác giám sát, dẫn đến những hoài nghi về việc đảm bảo quyền lợi thực tế của học sinh trên mỗi khẩu phần ăn hàng ngày.

Ghi nhận tại trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, quy trình cung cấp suất ăn bán trú bộc lộ nhiều điểm chưa thống nhất giữa hồ sơ và thực tế. Trong một ngày thực đơn gồm gà rang gừng và đậu phụ sốt cà chua phục vụ hơn 1.000 học sinh, lượng thực phẩm đầu vào được công bố là 98kg thịt gà. Tuy nhiên, con số này bao gồm cả 60kg thịt gà công nghiệp lẫn xương dùng để nấu canh và chỉ có 38kg ức gà nguyên thịt. 

Qua tính toán thực tế tại khu vực chia suất, sau khi trừ đi lượng nước và trọng lượng vật dụng, mỗi học sinh chỉ thực nhận khoảng 35 gam đến 50 gam thịt gà, thấp hơn mức ước tính ban đầu của nhân viên nhà bếp. Việc chia định lượng hiện nay chủ yếu thực hiện theo đơn vị phòng và ước lượng bằng mắt thường tại lớp học, dẫn đến tình trạng có học sinh bị thiếu khẩu phần hoặc phải chờ bổ sung thức ăn từ nhà bếp.

Dù lãnh đạo nhà trường khẳng định chất lượng và định lượng suất ăn luôn đảm bảo theo hợp đồng ký kết, nhưng việc mới chỉ dừng lại ở công khai tổng lượng thực phẩm đầu vào mà thiếu bảng định lượng chi tiết cho từng suất ăn chín đã khiến công tác giám sát của phụ huynh và nhà trường thiếu căn cứ cụ thể. Đáng chú ý, trong bảng định lượng suất ăn hàng ngày, ngoài phần ăn của học sinh, nhà trường còn trích thêm hàng chục suất ăn khác cho bộ phận trực trưa, nhân viên nhà bếp và bảo vệ. Điều này đặt ra dấu hỏi về việc liệu các khoản đóng góp của phụ huynh đã thực sự được chuyển hóa trọn vẹn vào chất lượng bữa ăn của con em mình hay chưa.

Theo quy định và kinh nghiệm triển khai tại các địa phương lớn như Hà Nội, để đảm bảo tính minh bạch, nhà trường cần công khai định lượng rõ ràng đến từng món ăn trong suất, bao gồm cả thực phẩm sống và thực phẩm chín. Minh bạch trong bữa ăn bán trú không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là trách nhiệm đối với sức khỏe của trẻ em. Việc thiết lập một khung quy định thống nhất và công khai định lượng cụ thể là giải pháp cấp thiết để đảm bảo mọi đồng tiền đóng góp của phụ huynh đều được sử dụng đúng mục đích, mang lại bữa ăn đủ chất, đủ lượng cho học sinh, thay vì chỉ dừng lại ở sự hợp lý trên những con số sổ sách.