Ninh Bình hoàn thành giai đoạn 1 lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN

67 ngày đêm chạy đua với thời gian

Có những cuộc chạy đua không nhằm lập kỷ lục, cũng không hướng đến những con số thành tích. Đó là cuộc chạy đua với thời gian, với trách nhiệm và cả sự tri ân dành cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Suốt 67 ngày đêm, từ ngày 1/6 đến ngày 6/8/2026, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, y, bác sĩ pháp y, cán bộ lao động - thương binh và xã hội, đoàn viên thanh niên cùng chính quyền các địa phương trên địa bàn tỉnh Ninh Bình gần như không có ngày nghỉ. Họ lặng lẽ có mặt tại hàng trăm nghĩa trang liệt sĩ, cẩn trọng thực hiện từng công đoạn trong hành trình lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN.

Ngày 6/8, tại Nghĩa trang liệt sĩ Nhân Chính (xã Vĩnh Trụ), những phần việc cuối cùng của giai đoạn một được hoàn thành. Trong số 19 phần mộ được khai quật, lực lượng chức năng thu được 17 mẫu đủ điều kiện phục vụ giám định ADN, còn 2 phần mộ không thể lấy mẫu do hài cốt không còn đủ điều kiện.

Sự kiện này cũng đánh dấu thời điểm Ninh Bình hoàn thành việc lấy mẫu tại toàn bộ 250 nghĩa trang liệt sĩ thuộc 104 xã, phường trên địa bàn tỉnh, khép lại chặng đầu tiên của Chiến dịch 500 ngày đêm với nhiều nỗ lực bền bỉ.

Đằng sau con số ấy là biết bao ngày làm việc dưới nắng hè gay gắt, những buổi tối kéo dài dưới ánh đèn và cả những ca làm xuyên ngày nghỉ để kịp tiến độ của chiến dịch.

Từng mẫu ADN được gìn giữ bằng sự cẩn trọng và lòng tri ân

Mỗi phần mộ liệt sĩ là một câu chuyện còn dang dở, là nỗi mong chờ kéo dài hàng chục năm của biết bao gia đình.

Bởi vậy, việc lấy mẫu không đơn thuần là một quy trình kỹ thuật mà còn là công việc đòi hỏi sự tôn kính, cẩn trọng và trách nhiệm ở mức cao nhất.

Từ khâu rà soát hồ sơ, xác minh thông tin, khai quật, lấy mẫu, số hóa dữ liệu, bảo quản đến bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội đều được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt. Nguyên tắc "một hài cốt tại một thời điểm" được tuân thủ tuyệt đối nhằm tránh mọi nguy cơ nhầm lẫn hoặc nhiễm chéo ADN.

Sau khi lấy mẫu, từng phần hài cốt đều được hoàn táng trang nghiêm tại đúng vị trí ban đầu.

Trong suốt quá trình triển khai, các tổ công tác cũng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Không ít phần mộ đã được an táng từ nhiều chục năm trước. Nhiều mộ không còn tiểu hoặc hài cốt đã phân hủy hoàn toàn nên không thể thu được mẫu.

Thống kê cho thấy, toàn tỉnh đã khai quật toàn bộ 7.803 phần mộ liệt sĩ. Trong đó, thu được 6.871 mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN; 932 phần mộ không thể lấy mẫu, gồm 560 phần mộ không còn tiểu và 372 phần mộ không đủ điều kiện lấy mẫu.

Đến nay, 6.027 mẫu đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để thực hiện giám định ADN.

Đó là những con số biết nói, phản ánh khối lượng công việc khổng lồ mà các lực lượng đã hoàn thành trong thời gian ngắn với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Mở thêm hy vọng đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình

Đối với nhiều thân nhân liệt sĩ, điều day dứt nhất sau hàng chục năm không phải là khoảng cách địa lý, mà là việc người thân vẫn nằm lại dưới những tấm bia mang dòng chữ "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin".

Bởi vậy, mỗi mẫu ADN được thu thập hôm nay chính là thêm một cơ hội để nối lại những mối liên hệ tưởng như đã bị thời gian xóa nhòa.

Việc hoàn thành giai đoạn lấy mẫu không phải là điểm kết thúc, mà là nền tảng quan trọng để Chiến dịch 500 ngày đêm bước sang giai đoạn tiếp theo.

Sau giai đoạn một, Ninh Bình sẽ tiếp tục triển khai giai đoạn hai với nhiệm vụ chuẩn bị các điều kiện để lấy mẫu đối với hài cốt liệt sĩ còn một phần thông tin. Đồng thời, các cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Pháp y Quân đội tiến hành giám định ADN, đối sánh với mẫu sinh phẩm của thân nhân nhằm xác định danh tính các liệt sĩ.

Con đường phía trước vẫn còn nhiều khó khăn bởi không phải mẫu hài cốt nào cũng đủ điều kiện giám định thành công. Việc tìm kiếm thân nhân, thu nhận mẫu sinh phẩm và đối sánh dữ liệu cũng sẽ cần rất nhiều thời gian.

Thế nhưng, với hàng nghìn mẫu ADN đã được thu nhận, niềm hy vọng đang lớn dần lên từng ngày. Hy vọng về một ngày những tấm bia vô danh sẽ được khắc đầy đủ họ tên.

Hy vọng về ngày những người mẹ, người vợ, người con có thể đặt bó hoa trước đúng phần mộ của người thân sau bao năm dài mòn mỏi tìm kiếm.

Và hơn hết, đó là hành trình trả lại danh tính cho những người đã hiến dâng tuổi xuân và cả cuộc đời vì Tổ quốc.

Chiến dịch 500 ngày đêm ở Ninh Bình không chỉ hoàn thành một nhiệm vụ chuyên môn. Đó còn là biểu tượng của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", của trách nhiệm với lịch sử và của sự biết ơn được cụ thể hóa bằng từng nhát bay khai quật, từng mẫu xương được gìn giữ cẩn trọng, từng giọt mồ hôi của những con người lặng lẽ làm việc phía sau.

Mỗi mẫu ADN hôm nay không chỉ là dữ liệu khoa học. Đó còn là chiếc chìa khóa mở ra hy vọng đoàn tụ sau nhiều thập kỷ, để những người đã ngã xuống không còn mang tên "chưa biết", mà được trở về đúng với tên tuổi, quê hương và gia đình của mình.