Ninh Bình khẩn trương bảo vệ 6 trọng điểm đê điều xung yếu

Với tổng chiều dài gần 1.218 km, hệ thống đê điều trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống lũ, bão, triều cường, bảo vệ tính mạng, tài sản và hoạt động sản xuất của người dân. Tuy nhiên, bên cạnh phần lớn các tuyến đê, kè, cống cơ bản đáp ứng yêu cầu chống lũ theo thiết kế, vẫn còn những vị trí xuống cấp, thiếu cao trình hoặc thường xuyên chịu tác động mạnh của sóng và dòng chảy.

Năm 2026, UBND tỉnh Ninh Bình xác định 6 trọng điểm đê điều xung yếu cấp tỉnh cần xây dựng phương án bảo vệ cụ thể. Trong số này có những công trình đã được xây dựng cách đây hơn nửa thế kỷ, xuất hiện tình trạng nứt gãy, sụt lún, rò rỉ; có những đoạn đê chưa bảo đảm cao trình, mặt cắt thiết kế; cũng có khu vực đê biển từng xảy ra sự cố, đối mặt nguy cơ sạt lở và sóng tràn khi bão kết hợp triều cường.

Những điểm yếu trên tuyến phòng thủ dài gần 1.218 km

Một trong những trọng điểm được tỉnh Ninh Bình đặc biệt quan tâm là âu Chanh tại K4+360 đê Trường Yên, thuộc phường Tây Hoa Lư. Công trình được xây dựng từ năm 1957, đến nay nhiều bộ phận đã bộc lộ dấu hiệu xuống cấp.

Qua kiểm tra, phần chuyển tiếp và tường hướng dòng bằng đá xây có hiện tượng mủn, xốp; tường cánh bị nứt gãy. Nền đất hai bên mang âu bị sụt lún, tạo thành khe nứt giữa tường cống và phần đất đắp. Khi mực nước lũ dâng cao, hai bên mang cống xuất hiện tình trạng rò rỉ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với công trình và tuyến đê.

Cũng được xây dựng từ lâu, cống Lạc Thiện 1 tại K70+198 đê hữu Đáy, thuộc xã Quang Thiện, hiện có dấu hiệu sụt sạt hai bên mang cống phía hạ lưu. Công trình được xây dựng năm 1960 bằng bê tông cốt thép. Khi nước lũ lên cao, nguy cơ rò rỉ, thẩm lậu qua hai bên mang cống có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn đê điều.

Tại tuyến đê hữu Hồng, cống Mộc Nam ở vị trí tương ứng K123+050, thuộc phường Duy Tân, cũng được xác định là một trọng điểm xung yếu. Công trình xây dựng năm 1968, có chiều dài 46,9 m. Sau gần 60 năm khai thác, nhiều hạng mục đã xuống cấp, cần được theo dõi chặt chẽ trong mùa mưa lũ.

Cùng trên tuyến đê hữu Hồng, khu vực cống, âu thuyền Tắc Giang tại vị trí tương ứng K129+420 - K129+530, thuộc địa phận phường Duy Tiên, xã Nam Xang và xã Lý Nhân, được xây dựng năm 2007. Qua đánh giá hiện trạng, cơ quan chức năng xác định đây là trọng điểm đê điều xung yếu cấp tỉnh, cần có phương án bảo vệ riêng để bảo đảm an toàn cho toàn bộ hệ thống công trình trong mùa mưa bão năm nay.

Không chỉ các cống, âu thuyền lâu năm, tình trạng thiếu cao trình và mặt cắt chưa đạt yêu cầu thiết kế cũng đang đặt ra áp lực tại tuyến đê hữu Ninh và đê cửa sông hữu Ninh.

Cụ thể, đoạn đê hữu Ninh từ K28+150 đến K39+000 và đê cửa sông hữu Ninh từ K0+000 đến K1+500, thuộc địa phận các xã Nghĩa Sơn và Hồng Phong, có nhiều vị trí mặt đê thấp hơn cao trình thiết kế. Chiều rộng mặt đê và hệ số mái đê tại một số đoạn chưa đáp ứng yêu cầu theo mặt cắt được phê duyệt.

Năm 2018, cơ quan chức năng đã đắp trạch tại các vị trí thấp với tổng chiều dài khoảng 8 km, cao trình đỉnh từ 3,5 m đến 3,7 m. Tuy nhiên, giải pháp này vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phòng, chống thiên tai, nhất là trong trường hợp xuất hiện mưa lớn kéo dài, lũ cao hoặc triều cường.

Đáng lo ngại nhất là khu vực kè Hải Thịnh 2 và Hải Thịnh 3, từ K21+712 đến K27+060 đê biển Hải Hậu, thuộc xã Hải Thịnh. Đây là đoạn đê trực diện với biển, gần như vuông góc với hướng sóng chủ đạo nên thường xuyên chịu tác động mạnh của sóng, gió và dòng chảy ven bờ.

Bãi trước đê bị hạ thấp, dòng chảy áp sát chân công trình; nhiều cấu kiện mái kè bị bào mòn, lún võng. Sạt lở thường xuyên xảy ra, làm gia tăng nguy cơ sóng tràn qua mặt đê khi bão mạnh kết hợp với triều cường.

Thực tế cho thấy đây không còn là nguy cơ mang tính dự báo. Năm 2025, ảnh hưởng của bão số 10 đã gây sụt sạt mái đê tại vị trí K25+570, có thời điểm đe dọa trực tiếp an toàn tuyến đê. Đầu năm 2026, gió mùa kết hợp triều cường tiếp tục gây sạt lở tại 7 vị trí từ K21+870 đến K25+550.

Những sự cố liên tiếp cho thấy yêu cầu bảo vệ kè Hải Thịnh 2, Hải Thịnh 3 không chỉ đặt ra trong thời điểm bão đổ bộ mà cần được thực hiện thường xuyên, từ theo dõi diễn biến bãi biển, gia cố mái kè đến chuẩn bị lực lượng, vật tư và phương tiện xử lý sự cố ngay từ giờ đầu.

Không để bị động khi xảy ra sự cố

Theo UBND tỉnh Ninh Bình, những năm qua, hệ thống đê, kè, cống trên địa bàn đã được Trung ương và địa phương quan tâm đầu tư, nâng cấp, tu bổ, duy tu, bảo dưỡng. Phần lớn các công trình cơ bản bảo đảm khả năng chống lũ theo mực nước thiết kế, đáp ứng nhiệm vụ phòng, chống thiên tai.

Tuy nhiên, với những trọng điểm đã được xác định là xung yếu, việc xây dựng phương án bảo vệ mới chỉ là điều kiện ban đầu. Yêu cầu quan trọng hơn là phải thường xuyên kiểm tra hiện trạng, kịp thời phát hiện biến động và bảo đảm đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện để xử lý khi có tình huống phát sinh.

Ngày 3/7, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng đã ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-UBND về tăng cường công tác phòng, chống thiên tai trong thời gian tới.

UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương tiếp tục kiểm tra, đánh giá toàn bộ hệ thống đê điều, thủy lợi; huy động nguồn lực sửa chữa, khắc phục các công trình hư hỏng, xuống cấp. Trong đó, các trọng điểm đê điều và hồ chứa xung yếu phải được ưu tiên bố trí kinh phí từ ngân sách địa phương cùng các nguồn vốn hợp pháp khác.

Các địa phương có trách nhiệm duy tu, bảo dưỡng đê điều, bảo trì công trình thủy lợi theo quy định; không để những hư hỏng nhỏ kéo dài, tích tụ thành nguy cơ lớn khi mưa lũ xảy ra.

Đối với hệ thống giao thông, cầu, cống và công trình xây dựng, Sở Xây dựng được giao rà soát những vị trí có thể cản trở thoát lũ, khu vực có nguy cơ sạt lở hoặc mất an toàn. Vật tư, phương tiện và lực lượng phải được chuẩn bị để kịp thời khắc phục sự cố, bảo đảm giao thông thông suốt tại những khu vực bị ngập sâu, chia cắt.

Các đơn vị khai thác công trình thủy lợi phải rà soát, hoàn thiện quy trình vận hành cống dưới đê, nhất là các cống của trạm bơm tiêu; kiểm tra, sửa chữa máy móc, vận hành thử trạm bơm, cửa van và thiết bị phục vụ tiêu thoát nước, xả lũ trước khi xảy ra mưa bão lớn.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Công an tỉnh được giao chủ động chuẩn bị lực lượng, phương tiện tham gia ứng phó, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả thiên tai; tổ chức phân luồng giao thông tại khu vực ngập sâu, chia cắt hoặc có nguy cơ mất an toàn.

UBND các xã, phường phải chủ động rà soát khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở, lũ quét, ngập lụt; chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện và nhu yếu phẩm thiết yếu theo phương châm “4 tại chỗ”. Phương án sơ tán dân cư phải được xây dựng cụ thể, nhất là đối với các khu vực ven sông, ven biển, sườn dốc và hạ lưu công trình xả lũ.

Trong phòng, chống thiên tai, việc xác định đúng trọng điểm xung yếu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng tổ chức thực hiện tại hiện trường. Với những công trình đã xuống cấp hoặc từng xảy ra sự cố, công tác kiểm tra không thể chỉ tiến hành theo định kỳ mà cần được tăng cường trước, trong và sau mỗi đợt mưa lớn, bão và triều cường.

6 trọng điểm đê điều xung yếu là những mắt xích cần được ưu tiên trên hệ thống phòng, chống thiên tai của tỉnh Ninh Bình. Chủ động gia cố công trình, bố trí nguồn lực và chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm sẽ góp phần hạn chế rủi ro, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của người dân trong mùa mưa bão năm 2026.