Ninh Bình tăng tốc hành trình gỡ "thẻ vàng" IUU

Từ chỉ đạo của Trung ương đến hành động quyết liệt ở địa phương

Hơn tám năm kể từ khi Ủy ban châu Âu (EC) áp dụng cảnh báo "thẻ vàng" đối với thủy sản Việt Nam, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị. Đây không chỉ là yêu cầu để khôi phục thị trường xuất khẩu thủy sản sang châu Âu mà còn là cơ hội để tái cơ cấu nghề cá theo hướng hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, tỉnh Ninh Bình đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ. Các sở, ngành, lực lượng chức năng và chính quyền các xã ven biển tăng cường phối hợp quản lý tàu cá từ khâu đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác đến giám sát hoạt động trên biển và kiểm soát sản lượng tại cảng.

Song song với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm giúp ngư dân nhận thức rõ việc chấp hành quy định về chống khai thác IUU không chỉ để đáp ứng yêu cầu của EC mà còn bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn sinh kế lâu dài cho chính mình và các thế hệ mai sau.

Những "điểm nghẽn" cần sớm tháo gỡ

Bên cạnh những chuyển biến tích cực, thực tiễn triển khai vẫn còn không ít khó khăn.

Theo thống kê đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh còn 12 tàu cá thuộc nhóm nguy cơ cao vi phạm IUU; 15 tàu đã xóa đăng ký và 29 tàu không đủ điều kiện hoạt động. Những con số này cho thấy công tác quản lý vẫn còn khoảng trống cần tiếp tục được lấp đầy.

Nguyên nhân xuất phát từ nhiều phía. Một bộ phận chủ tàu vẫn chưa chủ động thực hiện đăng kiểm, gia hạn giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc giấy phép khai thác đúng thời hạn. Không ít trường hợp chỉ khi tàu chuẩn bị ra khơi mới làm thủ tục, dẫn đến tàu không đủ điều kiện hoạt động theo quy định.

Đáng chú ý, tình trạng mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) vẫn xảy ra. Có tàu mất tín hiệu từ nhiều giờ đến nhiều ngày nhưng chủ tàu chưa kịp thời báo cáo với cơ quan chức năng. Trong khi đó, việc xác minh nguyên nhân mất tín hiệu cũng gặp khó khăn do tàu còn hoạt động ngoài khơi hoặc chưa cập cảng để làm việc.

Không chỉ vậy, việc kiểm soát tàu cá ra vào cảng, cập nhật nhật ký khai thác, thực hiện truy xuất nguồn gốc điện tử trên hệ thống eCDT và giám sát sản lượng qua các bến cá truyền thống vẫn chưa đồng bộ. Đây đều là những tồn tại đã nhiều lần được EC khuyến nghị cần khắc phục triệt để.

Chuyển đổi số - chìa khóa hướng tới nghề cá bền vững

Một trong những giải pháp được Ninh Bình xác định là đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nghề cá.

Theo chỉ đạo của Chính phủ tại Công điện số 34/CĐ-TTg, địa phương đang tập trung hoàn thiện hệ thống giám sát hành trình tàu cá VMS, cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase và hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT.

Khi các nền tảng dữ liệu được kết nối đồng bộ, mọi thông tin về tàu cá, hành trình khai thác, sản lượng bốc dỡ và truy xuất nguồn gốc sẽ được quản lý thống nhất trên môi trường số. Điều này không chỉ giúp giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả giám sát mà còn hạn chế gian lận, tăng tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi khai thác, chế biến và tiêu thụ thủy sản.

Song song với các giải pháp quản lý, việc quan tâm đến sinh kế của ngư dân cũng được xem là yếu tố quyết định. Phát triển nuôi biển, mở rộng dịch vụ hậu cần nghề cá, đầu tư chế biến thủy sản và tạo thêm việc làm cho lao động ven biển sẽ góp phần giảm áp lực khai thác tự nhiên, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và nâng cao thu nhập cho người dân.

Gỡ bỏ "thẻ vàng" IUU không chỉ là mục tiêu trước mắt mà còn là động lực để xây dựng một ngành thủy sản hiện đại, có trách nhiệm và hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng hành của ngư dân, Ninh Bình đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nghề cá bền vững, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo của EC.