Nông sản vùng cao ngày càng chiếm lĩnh thị trường tiêu dùng

Các sản phẩm đặc sản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ bảo đảm nguồn cung cho thị trường mà còn từng bước khẳng định vị thế, trở thành lựa chọn quen thuộc trong mâm cỗ và giỏ quà Tết của nhiều gia đình thời gian qua.

Theo thống kê, nhu cầu tiêu dùng hàng thiết yếu dịp Tết năm nay tăng bình quân khoảng 30%, riêng tại Hà Nội có thể tăng tới 40%. Thành phố hiện có hơn 12.600 điểm bán hàng từ chợ truyền thống đến siêu thị, trung tâm thương mại và kênh trực tuyến. Tuy nhiên, sản lượng chăn nuôi, trồng trọt của Hà Nội mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu; 60% còn lại phải phối hợp với các địa phương để bảo đảm nguồn cung.

Ông Nguyễn Thế Hiệp - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hà Nội cho biết: "Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trên địa bàn thành phố đều có kế hoạch cung ứng bảo đảm hàng hóa. Năm nay, chúng tôi đề nghị các đơn vị tăng sản lượng dự kiến từ 5–40% để phục vụ tốt nhu cầu của người dân".

Thị trường mở rộng là cơ hội để đặc sản vùng cao tham gia sâu hơn vào hệ thống phân phối. Tại tỉnh Thái Nguyên, những ngày giáp Tết, HTX chè sạch Đạt Phát (xã Vô Tranh) hoạt động liên tục để kịp các đơn hàng cuối năm. Công nhân tăng ca đến 10–11 giờ đêm, tập trung đóng gói các dòng sản phẩm quà tặng.

Không chỉ tăng sản lượng, HTX chủ động chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang tư duy kinh tế nông nghiệp, áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm, sản xuất hữu cơ, truy xuất nguồn gốc và bán hàng qua thương mại điện tử. Hiện HTX có 4 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, trong đó chè ướp sen là sản phẩm nổi bật, được thị trường ưa chuộng trong dịp Tết.

Ông Vũ Thành Thơm - Giám đốc HTX chè sạch Đạt Phát cho biết: "Trà ướp sen là dòng sản phẩm cao cấp, rất ít đơn vị đạt OCOP 4 sao. Năm nay, lượng khách đặt mua tăng mạnh. Cuối năm, chúng tôi tập trung làm các hộp quà tặng mẫu mã đẹp để phục vụ nhu cầu biếu Tết".

Cùng địa bàn, HTX nông sản Phú Lương cũng chủ động tăng sản lượng khoảng 5% so với tháng thường, đồng thời tăng ca để bảo đảm tiến độ đơn hàng. Đến nay, HTX có 6 sản phẩm OCOP, trong đó 1 sản phẩm đạt OCOP 5 sao quốc gia. Ngoài các sản phẩm trà đặc trưng như trà tôm nõn, trà móc câu, trà mầm sương sớm, HTX còn cung ứng bún khô, phở khô, gạo nếp vải và liên kết phân phối thêm đặc sản các vùng miền khác, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng dịp Tết.

Tại xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai, HTX chế biến nông sản Tây Bắc Hiển Vinh cũng đang bước vào cao điểm sản xuất. Thịt trâu sấy, thịt lợn sấy và lạp sườn – những mặt hàng đặc trưng của vùng – được tiêu thụ gấp 3–4 lần so với ngày thường. Từ tháng 10, HTX đã chủ động chuẩn bị nguyên liệu để bảo đảm nguồn cung.

Không dừng lại ở sản phẩm truyền thống, các cơ sở tại Lào Cai còn đầu tư chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị. Tại xã Thác Bà, HTX Thủy sản Cường Diễm đã đưa dây chuyền tách xương vào sản xuất, chế biến cá hồ Thác Bà thành giò, chả, xúc xích. Việc này không chỉ khắc phục hạn chế nhiều xương của cá tự nhiên mà còn tạo thêm sản phẩm phù hợp thị hiếu thị trường.

Ông Phạm Văn Hiền - Chủ tịch UBND xã Thác Bà cho biết: "Cơ sở đã nắm bắt nhu cầu thị hiếu của người dân, mạnh dạn đầu tư trang thiết bị để chế biến sâu, nâng giá trị sản phẩm. Địa phương hỗ trợ về thủ tục hành chính, an toàn thực phẩm. Nhờ đó, sản phẩm được thị trường chấp nhận và tiêu thụ tốt".

Song song với phát triển sản xuất, công tác quản lý thị trường được siết chặt. Lực lượng chức năng tỉnh Lào Cai triển khai cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết; tăng cường kiểm soát thương mại điện tử, bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh và quyền lợi người tiêu dùng.

Tại tỉnh Cao Bằng, sức mua các mặt hàng đặc sản địa phương như mật ong rừng, miến dong, lạp sườn, bánh khảo, thạch đen… tăng rõ rệt. Hệ thống hơn 3.400 cơ sở bán lẻ, gần 60 cửa hàng tiện lợi, 6 siêu thị và 81 chợ truyền thống đang bảo đảm nguồn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng cao điểm.

Từ những chuyển động tích cực của thị trường có thể thấy, nông sản vùng cao đang dần thoát khỏi tư duy sản xuất nhỏ lẻ để bước vào quỹ đạo kinh tế hàng hóa hiện đại. Sự chủ động trong tổ chức sản xuất, đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường không chỉ giúp mở rộng đầu ra trong các mùa cao điểm tiêu dùng mà còn tạo nền tảng phát triển ổn định, lâu dài. Khi chất lượng, câu chuyện sản phẩm và giá trị bản địa được đặt ở vị trí trung tâm, nông sản vùng cao hoàn toàn có cơ hội vươn xa hơn, khẳng định vai trò ngày càng rõ nét trong chuỗi cung ứng nông nghiệp quốc gia.