Sáng ngày 14/10, hai bên đường dẫn vào Nghĩa trang Liệt sĩ TP Hồ Chí Minh, nhiều người lặng lẽ dõi theo đoàn xe chở 731 bộ hài cốt liệt sĩ. Không khí trang nghiêm bao trùm buổi lễ. Có những ánh mắt dõi theo đoàn xe không rời, những gương mặt xúc động và cả những giọt nước mắt lặng thầm.
Với người dân thành phố mang tên Bác, đây là một ngày đặc biệt.
Sau gần 60 năm nằm lại dưới lòng đất, những người lính ngã xuống trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968 đã được trở về, đoàn tụ với đồng đội tại nghĩa trang.
Từ sáng sớm, người dân đã có mặt hai bên đường dọc tuyến đưa tiễn hài cốt các anh hùng liệt sĩ về với đất mẹ tại Nghĩa trang liệt sĩ TP Hồ Chí Minh với nhiều cành hoa trắng tri ân.
Ký ức về một thời chiến đấu hào hùng, về những người đã ra đi và chưa thể trở về với gia đình, dường như hiện diện trong từng bước chân, từng nén hương của buổi lễ viếng, truy điệu và an táng.
Những người ở lại vẫn chờ một ngày đoàn tụ
Bà Trần Thị Lệ Thu, con gái liệt sĩ Trần Văn Kiểu. Liệt sĩ Trần Văn Kiểu (1918-1968) là Khu ủy viên, Phó trưởng Ban Công vận đặc khu Sài Gòn - Gia Định. Tên ông được khắc trên bia tưởng niệm tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng và được đặt cho một tuyến đường ở quận 6 cũ.
Trong dòng người dự lễ, bà Trần Thị Lệ Thu, con gái liệt sĩ Trần Văn Kiểu, cũng mang theo những cảm xúc khó diễn tả. Cha bà hy sinh năm 1968, nhưng đến nay gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt.
Nhiều năm qua, mỗi lần đi qua những phần mộ liệt sĩ, bà Thu lại nuôi một hy vọng mong manh.
"Tôi đã hy vọng rất nhiều. Đôi khi đi qua những phần mộ ở đây, tôi đều mong rằng lỡ như, chỉ lỡ như thôi... đó là ba tôi", bà Thu nghẹn ngào nói.
Nỗi mong mỏi ấy từng được nhen lên khi bà nhận tin cơ quan chức năng phát hiện hố chôn tập thể có hơn 30 bộ hài cốt tại khu vực Bia tưởng niệm liệt sĩ Lê Thị Riêng và liệt sĩ Trần Văn Kiểu, trong Công viên văn hóa Lê Thị Riêng. Cùng thời điểm, công an khu vực liên hệ xin thông tin phía ngoại của cha bà để phục vụ việc thu thập thêm mẫu ADN.
Bà đã từng nghĩ có thể mình sắp tìm được cha. Nhưng sau khi tìm hiểu kỹ, bà biết cơ quan chức năng mới đang thu thập thông tin, chưa có kết quả xác định danh tính.
Dẫu vậy, bà Thu vẫn dõi theo từng thông tin về quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Với bà, mỗi hài cốt được tìm thấy và đưa về nghĩa trang là thêm một hy vọng cho những gia đình vẫn đang mòn mỏi chờ tin người thân.
"Tôi cảm thấy rất xúc động và ấm lòng. Tuy chưa tìm được ba, nhưng thấy các chú, các anh được đưa về nghĩa trang rộng rãi, thoáng đãng như thế này, tôi thấy sự hy sinh của họ được Nhà nước vô cùng quan tâm và trân trọng", bà Thu nói.
Với bà Thu, niềm mong mỏi lớn nhất vẫn là một ngày có thể đón cha trở về. Nhưng trong ngày 731 bộ hài cốt liệt sĩ được an táng tại nghĩa trang, bà cảm thấy ấm lòng khi những người đã hy sinh được trở về với đồng đội, được chăm sóc và tưởng nhớ.
Ngày trở về sau gần 60 năm
Từ 8 giờ sáng, bà Nguyễn Thị Liễu (68 tuổi, phường Long Bình) đã có mặt trước cổng nghĩa trang để chờ đón các liệt sĩ. Dù biết đoàn xe dự kiến đến vào khoảng 10 giờ, bà vẫn muốn có mặt từ sớm.
Khi những chiếc xe chở hài cốt liệt sĩ tiến vào nghĩa trang, bà Liễu không giấu được xúc động. Với bà, sau bao năm nằm lại nơi từng diễn ra những trận chiến ác liệt, các anh cuối cùng cũng có một nơi an nghỉ, được đồng đội và nhân dân chăm lo.
"Tôi rất xúc động khi cuối cùng đã đón được các anh hùng liệt sĩ về ngay tại nghĩa trang rồi. Ở đây có nhân dân, các anh sẽ thường xuyên được chăm lo, không phải nằm lưu lạc như biết bao nhiêu năm qua nữa", bà Liễu nghẹn ngào nói.
Không chỉ là sự trở về của những người lính đã hy sinh, buổi lễ còn là dịp để những người đang sống bày tỏ lòng biết ơn với thế hệ đi trước. Những nén hương được thắp lên, những phút mặc niệm lặng đi giữa không gian nghĩa trang, gợi nhắc về cái giá của hòa bình và những mất mát mà chiến tranh để lại.
Gần 60 năm sau trang sử Mậu Thân hùng tráng, những người lính từng chiến đấu trên đường tiến công giải phóng Sài Gòn đã được đón về an nghỉ bên đồng đội. Cuộc trở về ấy khép lại một chặng đường dài tìm kiếm, quy tập, đồng thời nối dài hành trình tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
Để ký ức không nằm lại dưới lòng đất
Buổi lễ trang nghiêm tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Hồ Chí Minh không chỉ đánh dấu thời khắc an nghỉ của 731 hài cốt liệt sĩ. Đó còn là cuộc gặp gỡ giữa ký ức lịch sử với tình cảm của những người đang sống, giữa niềm xúc động của người dân và những hy vọng vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Những người lính đã nằm lại gần 60 năm trước nay được trở về bên đồng đội. Nhưng đâu đó, vẫn còn những gia đình chưa tìm thấy người thân, vẫn chờ một thông tin, một cuộc gọi có thể khép lại những năm tháng kiếm tìm.
Với họ, mỗi cuộc quy tập thành công không chỉ là một dấu mốc trong hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn là lời nhắc rằng những người đã hy sinh chưa bao giờ bị lãng quên.
Giữa không gian tiếc thương trong một ngày tháng 10, những nén hương nối tiếp nhau được thắp lên. Những người lính đã trở về với đất mẹ, với đồng đội; còn người ở lại tiếp tục mang theo lòng biết ơn, sự chờ đợi và niềm hy vọng về những cuộc đoàn tụ còn dang dở.
Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.