Pháp đề nghị EU kích hoạt công cụ chống cưỡng ép kinh tế từ Mỹ

Trước nguy cơ Mỹ áp đặt các biện pháp tăng thuế quan mới đối với hàng hóa châu Âu, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 18/1 cho biết sẽ đề nghị Liên minh châu Âu (EU) kích hoạt công cụ chống cưỡng ép kinh tế - cơ chế được coi là biện pháp đáp trả thương mại mạnh mẽ nhất mà EU hiện có.

Theo giới chức Pháp, Tổng thống Macron sẽ “liên hệ trong suốt cả ngày với các nhà lãnh đạo châu Âu” và yêu cầu EU sẵn sàng kích hoạt công cụ chống cưỡng ép nếu các cảnh báo áp thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump trở thành hiện thực. Công cụ này, được EU thông qua năm 2023, cho phép khối áp đặt các biện pháp hạn chế như siết tiếp cận thị trường mua sắm công, hạn chế đầu tư hoặc thương mại đối với quốc gia bị coi là gây sức ép kinh tế.

Phát biểu trên kênh truyền hình RTL, Chủ tịch Hạ viện Pháp Yaël Braun-Pivet nhấn mạnh đây là “công cụ hoàn toàn phù hợp với tình hình hiện nay” và EU “không nên ngần ngại sử dụng nếu cần thiết”. Trong khi đó, một nguồn tin thân cận với Tổng thống Macron cho rằng các cảnh báo thuế quan mới của Mỹ đang đặt ra câu hỏi về hiệu lực của thỏa thuận thuế quan giữa EU và Mỹ đạt được hồi tháng 7/2025, vốn giúp hạ nhiệt căng thẳng thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Về phía Chính phủ Pháp, Quốc vụ khanh Quân lực Alice Rufo coi động thái của Mỹ là một “hình thức chiến tranh kinh tế”, cho rằng đây là hành vi cưỡng ép nhằm áp đặt chính sách thông qua các biện pháp trả đũa thương mại mạnh mẽ.

Theo thông tin công bố, các cảnh báo tăng thuế của Mỹ nhằm vào 8 quốc gia châu Âu, gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan.

Tại Brussels, EU dự kiến triệu tập cuộc họp bất thường của các đại sứ 27 nước thành viên nhằm điều phối phản ứng chung. Phía Pháp khẳng định EU “không hề thiếu công cụ” về ngoại giao, kinh tế và thương mại, đồng thời kêu gọi một phản ứng “thống nhất và nhất quán”.

Cũng liên quan đến vấn đề này, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, đang thăm Hàn Quốc, cho rằng việc Mỹ cảnh báo áp thuế mới là một “sai lầm”, đồng thời cho biết đã trao đổi trực tiếp với Tổng thống Donald Trump và Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về vấn đề Greenland. Bà nhận định căng thẳng hiện nay chủ yếu xuất phát từ “sự khác biệt trong nhận thức và truyền thông” giữa châu Âu và Mỹ.

Trong khi đó, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre cho biết Oslo – dù không phải thành viên EU – hiện chưa tính tới các biện pháp trả đũa thương mại đối với hàng hóa Mỹ, nhằm tránh nguy cơ leo thang thành một cuộc chiến thương mại toàn diện.

Công cụ chống cưỡng ép kinh tế của EU, được thiết kế như một biện pháp răn đe, cho phép EU hạn chế nhập khẩu, tiếp cận thị trường công hoặc đầu tư từ một quốc gia thứ ba nếu xác định có hành vi gây sức ép nhằm can thiệp vào những quyết định chủ quyền hợp pháp của EU hoặc các nước thành viên. Tuy nhiên, đến nay công cụ này chưa từng được kích hoạt, và hiệu quả thực tế cũng như tốc độ triển khai vẫn là dấu hỏi lớn.