Phát hiện đường rò hiếm gặp từ đại tràng lên phổi

Nam bệnh nhân 54 tuổi nhập viện trong tình trạng sốt cao kéo dài, ho nhiều đờm có mùi hôi bất thường. Kết quả chụp cắt lớp vi tính tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phát hiện ổ áp xe lớn ở phổi phải thông với ổ dịch vùng dưới gan qua vị trí thủng cơ hoành.

BS Tạ Quang Hiện, Khoa Ngoại tổng hợp cho biết, bệnh nhân có tiền sử u đại tràng trái, đã phẫu thuật cắt u tại địa phương khoảng 3 tháng trước. Sau mổ, bệnh nhân liên tiếp gặp biến chứng. Khoảng 2 tháng trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân được phẫu thuật nội soi gỡ dính ruột do tắc ruột. Sau đó, tình trạng đau bụng tái diễn, được chẩn đoán rò miệng nối đại tràng và làm hậu môn nhân tạo bên trái.

Khoảng 10 ngày trước khi chuyển viện, bệnh nhân bắt đầu sốt cao liên tục, ho nhiều đờm có mùi hôi bất thường. Sau 2 ngày điều trị tại cơ sở y tế nhưng không cải thiện, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, áp xe phổi.

Kết quả chụp CT ngực và bụng ghi nhận ổ áp xe lớn ở phổi phải thông với ổ dịch dưới gan qua lỗ thủng cơ hoành, kèm ổ dịch vùng thành bụng trái. Các bác sĩ xác định bệnh nhân có nhiều tổn thương phối hợp, gồm áp xe phổi phải, thủng cơ hoành, áp xe dưới gan do thủng đại tràng phải và rò miệng nối đại tràng trái.

Theo BS Tạ Quang Hiện, điểm đặc biệt của ca bệnh là tổn thương trong ổ bụng đã tạo thành đường thông bất thường qua cơ hoành lên phổi. Dịch nhiễm khuẩn từ đường tiêu hóa theo đường rò lan lên lồng ngực, gây áp xe phổi và khiến đờm có mùi hôi đặc trưng.

Với tổn thương phức tạp liên quan cả ổ bụng và lồng ngực, các bác sĩ xác định cần phẫu thuật để kiểm soát nguồn nhiễm. Hai ekip phẫu thuật lồng ngực và ổ bụng được huy động. Ekip lồng ngực mở ngực, làm sạch và dẫn lưu ổ áp xe phổi phải. Do ổ áp xe ở thùy dưới phổi phải lớn, dính nhiều tổ chức xung quanh, việc tiếp cận lỗ thủng cơ hoành từ phía lồng ngực gặp khó khăn.

Tiếp đó, ekip phẫu thuật ổ bụng thám sát, phát hiện lỗ thủng đại tràng phải lan lên vùng dưới gan, gây hoại tử và thủng cơ hoành, tạo đường thông lên phổi phải. Các bác sĩ cũng xác định vị trí rò tại miệng nối đại tràng trái, không phải vị trí hậu môn nhân tạo. Ekip tiến hành làm sạch ổ bụng, khâu phục hồi lỗ thủng cơ hoành qua đường bụng và đưa hai vị trí tổn thương ở đại tràng phải, đại tràng trái ra làm hậu môn nhân tạo nhằm kiểm soát nguồn nhiễm.

BS Tạ Quang Hiện cho biết, trong những trường hợp nhiễm khuẩn phức tạp như vậy, chỉ dẫn lưu ổ áp xe phổi hoặc sử dụng kháng sinh là chưa đủ. Điều quan trọng là xác định và xử lý nguồn gây nhiễm, bao gồm các vị trí thủng, rò ở đại tràng và đường thông qua cơ hoành.

Ca phẫu thuật kéo dài hơn 5 giờ. Khoảng 10 giờ sau mổ, bệnh nhân tỉnh, không còn phải thở máy. Đến ngày thứ hai sau phẫu thuật, huyết động ổn định, bước đầu qua giai đoạn nguy kịch.

BS Tạ Quang Hiện khuyến cáo, người bệnh sau phẫu thuật đường tiêu hóa cần tái khám đúng hẹn, chú ý các dấu hiệu như sốt kéo dài, đau bụng tăng, bụng chướng, rò dịch bất thường, ho kéo dài hoặc đờm có mùi hôi lạ. Những biểu hiện ở đường hô hấp đôi khi có thể liên quan đến biến chứng trong ổ bụng. Thăm khám và xử trí sớm giúp kiểm soát nguồn nhiễm, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn nặng và đe dọa tính mạng.