Phát hiện giàn hỏa táng cổ nhất châu Phi cách đây 9.500 năm

Các nhà khoa học cho biết những mảnh xương người bị đốt cháy, được phát hiện tại địa điểm Hora 1 gần núi Hora ở miền Bắc Malawi, thuộc về một người phụ nữ sống cách đây khoảng 9.500 năm. Đây được xem là giàn hỏa táng cổ nhất từng được phát hiện tại châu Phi, theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances.

Phân tích pháp y cho thấy các mảnh xương, chủ yếu từ tay và chân, thuộc về một phụ nữ trong độ tuổi từ 18 - 60, cao chưa đến 1,5 m. Địa điểm Hora 1 nằm dưới một mái đá tự nhiên đủ chỗ trú cho khoảng 30 người và từng được xác định là khu chôn cất của cộng đồng săn bắt - hái lượm cổ đại.

Các nghiên cứu gần đây cho thấy con người đã sinh sống tại khu vực này từ khoảng 21.000 năm trước và chôn cất người chết trong giai đoạn từ 8.000 - 16.000 năm trước. Tuy nhiên, các mảnh xương bị thiêu là trường hợp hỏa táng duy nhất từng được ghi nhận tại đây, khiến phát hiện trở nên đặc biệt hiếm gặp.

Theo nhóm nghiên cứu, việc hỏa táng rất hiếm trong các cộng đồng săn bắt - hái lượm cổ đại do đòi hỏi nhiều công sức, thời gian và nhiên liệu. Phân tích trầm tích cho thấy giàn hỏa táng sử dụng khoảng 30 kg gỗ khô và đạt nhiệt độ trên 500^oC, với đám cháy có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày.

Các nhà khoa học cũng phát hiện công cụ đá được đặt trên giàn hỏa táng, cho thấy đây có thể là đồ tùy táng. Dấu vết cắt trên xương cho thấy thi thể đã được xử lý trước khi thiêu, song nhóm nghiên cứu loại trừ khả năng ăn thịt người do các vết cắt không trùng khớp với dấu vết trên xương động vật.

Đáng chú ý, không phát hiện mảnh xương sọ hoặc răng trong đống tro. Các nhà khoa học cho rằng phần đầu có thể đã được tách ra trước khi hỏa táng, phù hợp với giả thuyết về các nghi thức mai táng phức tạp, bao gồm việc lưu giữ hoặc chôn cất thứ cấp các bộ phận cơ thể.

Các bằng chứng khảo cổ cho thấy địa điểm Hora 1 tiếp tục được sử dụng cho các nghi lễ lửa lớn hàng trăm năm trước và sau thời điểm hỏa táng, cho thấy nơi đây có thể mang ý nghĩa đặc biệt trong ký ức cộng đồng.

Phát hiện này cho thấy các cộng đồng săn bắt - hái lượm tại châu Phi đã có hệ thống tín ngưỡng và nghi thức văn hóa phức tạp từ rất sớm, hàng nghìn năm trước khi xuất hiện các xã hội nông nghiệp và đô thị.