Phát hiện hài cốt 8.000 năm tuổi trong hang ngập nước ở Mexico

Theo Viện Nhân chủng học và Lịch sử Quốc gia Mexico (INAH), bộ hài cốt - dấu tích của một địa điểm chôn cất có niên đại ít nhất 8.000 năm - được tìm thấy ở độ sâu khoảng 8m trong một hang động thuộc mạng lưới cenote và sông ngầm rộng lớn trải dài giữa hai điểm du lịch nổi tiếng Tulum và Playa del Carmen, trên bán đảo Yucatán.

Nhà khảo cổ học dưới nước Octavio del Río, làm việc với INAH, cho biết hài cốt được thu hồi vào cuối năm 2025 và đang được nghiên cứu chi tiết. Ông nhận định, căn cứ vào vị trí và độ sâu phát hiện, bộ xương chỉ có thể nằm ở đó khi hang động còn khô ráo, trước thời điểm mực nước biển dâng cao khiến khu vực bị ngập cách đây khoảng 8.000 năm, vào cuối Kỷ Băng hà.

Đáng chú ý, bộ hài cốt nằm trên một doi cát trầm tích trong không gian hẹp cạnh một khoang hang bên trong. Cách sắp xếp các phần xương cho thấy khả năng đây là một hình thức mai táng có chủ ý, có thể liên quan đến nghi lễ của cư dân cổ đại từng sinh sống tại khu vực này.

Phát hiện mới nâng tổng số bộ hài cốt tiền sử được tìm thấy trong khu vực lên 11 trong vòng 3 thập kỷ qua. Một số mẫu vật trước đó được xác định có niên đại hơn 13.000 năm, thuộc nhóm di cốt người cổ xưa nhất từng được phát hiện tại châu Mỹ. Các nhà nghiên cứu cho rằng mỗi phát hiện mới đều bổ sung dữ liệu quan trọng, giúp làm sáng tỏ quá trình di cư và thích nghi của các cộng đồng cổ đại tại bán đảo Yucatán - nơi từng là vùng đồng bằng và vách đá rộng mở, trước khi biến đổi thành rừng rậm và đường bờ biển như hiện nay.

Ngoài di cốt người, các hệ thống hang động ngập nước còn lưu giữ nhiều hóa thạch động vật khổng lồ đã tuyệt chủng như lười đất khổng lồ, hổ răng kiếm và gấu cổ đại, góp phần tái dựng bức tranh hệ sinh thái thời Kỷ Băng hà.

Phát hiện khảo cổ này diễn ra trong bối cảnh Mexico đẩy mạnh các nỗ lực bảo tồn hệ thống cenote vốn mong manh, từng chịu tác động môi trường trong quá trình xây dựng tuyến đường sắt Maya Train. Giới chức nước này cho biết đang xúc tiến kế hoạch công nhận mạng lưới sông ngầm là khu di sản tự nhiên và văn hóa được bảo vệ vào năm 2026, nhằm bảo đảm gìn giữ giá trị sinh thái và khảo cổ đặc biệt của khu vực.