Phát huy truyền thống văn hóa, khoa bảng trong đời sống đương đại

Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076–2026), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với UBND phường Yên Hòa, TP Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "Truyền thống văn hóa, khoa bảng phường Yên Hòa, Hà Nội", góp phần bồi đắp truyền thống hiếu học và khơi dậy tiềm năng di sản của vùng đất cổ ven kinh đô xưa.

Thăng Long - Hà Nội từ bao đời nay là tâm điểm hội tụ và lan tỏa tri thức của cả dân tộc. Nằm ngay trong kinh thành Thăng Long, Quốc Tử Giám là cái nôi đào tạo nên hàng nghìn bậc đại khoa hiền tài cho đất nước. Trong bức tranh văn hóa chung ấy, các làng quê ven đô đóng vai trò như những cái nôi nuôi dưỡng, vun đắp nên truyền thống hiếu học.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, phường Yên Hòa hiện nay bao gồm các địa bàn làng cổ Hạ Yên Quyết (Kẻ Cót), Trung Kính Thượng, Trung Kính Hạ (Kẻ Giàn) và một phần làng Hòa Mục (Kẻ Đáy). Đây là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và giáo dục.

Trải qua các triều đại, Yên Hòa có 11 vị đại khoa cùng hàng trăm cử nhân, hương cống, tú tài, giám sinh. Tiêu biểu là cụ Hoàng Quán Chi (Hạ Yên Quyết), đỗ Thái học sinh thời Trần, được xem là người khai khoa của vùng Từ Liêm xưa; Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên, từng đảm nhiệm nhiều trọng trách trong triều đình, trong đó có chức Tế tửu Quốc Tử Giám dưới triều Lê Thánh Tông. Đặc biệt, các dòng họ Hoàng, Nguyễn ở Hạ Yên Quyết đã góp phần làm nên truyền thống khoa bảng nổi tiếng của vùng đất này. 

Bên cạnh truyền thống hiếu học, Yên Hòa còn sở hữu kho tàng di sản văn hóa đồ sộ với 05 di tích cấp quốc gia và 08 di tích cấp thành phố. Hệ thống di sản Hán Nôm phong phú gồm sắc phong, thần tích, văn bia, hoành phi, câu đối cùng các lễ hội dân gian truyền thống đang được cộng đồng trân trọng gìn giữ.

Ban Tổ chức đã nhận được 26 tham luận của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại diện các cơ quan nghiên cứu, cơ sở giáo dục, cơ quan quản lý di tích và một số dòng họ trên địa bàn phường Yên Hòa. Nội dung các nghiên cứu tập trung vào ba vấn đề chính:

Thứ nhất, truyền thống hiếu học và các danh nhân khoa bảng Yên Hòa. Các tham luận tập trung làm rõ cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của các danh nhân; vai trò của gia đình, dòng họ và cộng đồng trong việc nuôi dưỡng nhân tài, hình thành các dòng họ, làng khoa bảng và truyền thống hiếu học địa phương.

Thứ hai, hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phường Yên Hòa. Các tham luận làm rõ giá trị lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật, tín ngưỡng của các di tích, tư liệu Hán Nôm và sinh hoạt văn hóa truyền thống; đồng thời đề xuất định hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Thứ ba, phát huy truyền thống văn hóa, giáo dục Yên Hòa trong đời sống đương đại. Các tham luận đề xuất giải pháp phát huy giá trị di sản và truyền thống khoa bảng trong giáo dục cộng đồng, bồi dưỡng tinh thần hiếu học và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước.

Hội thảo khoa học "Truyền thống văn hóa, khoa bảng phường Yên Hòa, Hà Nội" không chỉ góp phần làm sáng tỏ những đóng góp của một vùng đất cổ ven đô đối với chiều sâu văn hiến Thăng Long, mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc, biến vốn quý di sản thành động lực phát triển con người trong kỷ nguyên mới.