Phép thử ngành công nghiệp ô tô châu Âu

Ngành ô tô châu Âu bước vào triển lãm Paris giữa hàng loạt thách thức

Sự kiện hàng đầu với lĩnh vực ô tô quốc tế tuần này chính là Triển lãm Ô tô Paris – một trong những triển lãm danh giá hàng đầu của lĩnh vực này tại châu Âu. Tuy nhiên, triển lãm năm nay cũng diễn ra đúng vào thời điểm ngành công nghiệp ô tô – một trong những lĩnh vực trụ cột của kinh tế châu Âu với hơn 7% GDP và gần 14 triệu việc làm đang đứng trước nhiều cảnh báo khó khăn.

Một nghịch lý là thị trường ô tô tại châu Âu vẫn đang cho thấy sức tăng trưởng khả quan, nhất là ở các dòng xe năng lượng sạch. Các dữ liệu của năm nay cho thấy lượng xe đăng ký mới tại châu Âu đạt hơn 1,6 triệu chiếc, trong đó xe thuần điện có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất. Các dòng xe lai hybrid cũng chiếm tới gần 50% thị phần, nhờ vào nhu cầu chuyển đổi của người tiêu dùng dưới áp lực giá nhiên liệu cao do xung đột Trung Đông.

Tuy nhiên, chi phí nhân công và năng lượng đắt đỏ, biên lợi nhuận thu hẹp do biến động thương mại cùng với điều chỉnh chiến lược chậm chạp đang khiến các hãng ô tô châu Âu bị tụt lại đáng kể ngay trên sân nhà. Tiêu biểu là Volkswagen - nhà sản xuất số 1 của khối đang đứng trước nguy cơ phải đóng cửa nhà máy ngay tại quê nhà Đức khi đã dư thừa công suất tới nửa triệu xe. Các nhà sản xuất châu Âu cũng đang phải chật vật nhằm giảm phát thải về mức trần của EU, dù đã được hoãn thực hiện cho tới năm sau.

Trong khi các hãng xe châu Âu đến với triển lãm Paris với nhiều sự lo lắng, ở chiều ngược lại, Trung Quốc đang có sự hiện diện với số lượng đông đảo nhất từ trước đến nay ở triển lãm với 25 thương hiệu, cho thấy mục tiêu và những nỗ lực lớn của các nhà sản xuất nước này nhằm thâm nhập thị trường châu Âu.

Giới chức châu Âu tìm hướng đi hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô

Tại Paris, nhiều tên tuổi Trung Quốc đã tạo sức hút bằng việc công bố những dòng xe với công nghệ tiên tiến, như công nghệ sạc siêu nhanh 1.500 KW của BYD với khả năng sạc pin từ 10% lên 70% chỉ trong 5 phút, hay xe tích hợp AI và hệ sinh thái thông minh từ Xpeng.

Cùng với lợi thế từ năng lực sản xuất và tiến bộ công nghệ, các hãng xe Trung Quốc như Chery, BYD hay Geely cũng đang tích cực thâm nhập thị trường thông qua việc mở các nhà máy lắp ráp ngay tại nhiều nước EU. Chiến lược này vừa cho phép giảm bớt tác động từ rào cản thương mại, vừa tăng sức cạnh tranh ngay ở sân nhà của các tên tuổi châu Âu.

Năng lực sản xuất khổng lồ của các nhà sản xuất Trung Quốc từ lâu đã là mối đau đầu với giới chức châu Âu. Động thái áp thuế lên tối đa hơn 35% với xe thuần điện nhập khẩu từ Trung Quốc cách đây gần 2 năm chính là biểu hiện rõ ràng cho tâm lý thận trọng này.

Sau nhiều nỗ lực đàm phán, EU cuối cùng đã đạt được thỏa thuận với Trung Quốc áp hạn ngạch nhập khẩu với xe lai hybrid ở mức trần 350.000 chiếc/năm. Bên cạnh đó, khối cũng đã tạm lùi lại một số mục tiêu về giảm phát thải, như yêu cầu 100% chuyển sang xe điện vào năm 2035, nhằm cho phép những nhà sản xuất hàng đầu trong khối có thêm thời gian củng cố sức cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi

Không chỉ vậy, hai nền kinh tế hàng đầu khối là Pháp và Đức cũng đang thảo luận về một cơ chế bảo vệ sâu hơn cho chuỗi cung ứng ô tô nội địa

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu: "Chúng tôi đang trong quá trình hoàn tất thỏa thuận với phía Đức để đưa châu Âu tiến về phía trước, vừa bảo vệ ngành công nghiệp, vừa duy trì mục tiêu giảm phát thải. Thỏa thuận này sẽ cho phép chúng ta thống nhất về quy chế tỷ lệ linh kiện nội địa châu Âu. Điều tối quan trọng là phải gìn giữ chủ quyền và năng lực sản xuất của châu Âu".

Nỗ lực đổi mới của ngành ô tô châu Âu

Các biện pháp hỗ trợ đã và đang ngày càng đóng vai trò quan trọng, nhưng rõ ràng là sự bảo hộ không thể thay thế năng lực tự đổi mới của các hãng xe. Điều này phần nào đang được nhiều thương hiệu uy tín châu Âu thể hiện tại triển lãm Paris năm nay, với những thay đổi mạnh tay trong quy trình, nhằm đưa các sản phẩm mới ra thị trường nhanh chóng và mức giá vừa túi tiền.

Tại khu trưng bày của các hãng xe Pháp, một trong những cái tên nổi bật nhất chính là mẫu xe ý tưởng 2CV chạy điện của thương hiệu Citroen - tái hiện dòng xe kinh điển của hãng này ra mắt sau Thế chiến, với triết lý nhỏ gọn và mức giá mục tiêu chỉ 15.000 euro. Cùng với đó là việc bổ sung phiên bản động cơ hybrid trên nhiều sản phẩm mới của Renault hay Dacia - cho thấy các hãng đang quay về với tư duy: giải quyết bài toán phục vụ số đông người tiêu dùng

Ông Antoine Gaillot-Drevon - Giám đốc Thiết kế cấp cao, Hãng ô tô Citroen nêu ý kiến: "Mục tiêu của chiếc xe trước kia vẫn rất phù hợp với hiện nay. Đó là tạo ra một mẫu xe giá rẻ, trọng lượng nhẹ, dễ sử dụng và đó cũng là điều mọi người mong chờ hôm nay. Chúng tôi muốn tạo ra một chiếc xe điện đơn giản, với chi phí chỉ 15.000 euro và mang lại cảm giác thân thiện cho người cầm lái".

Đi cùng nỗ lực giảm giá thành, các nhà sản xuất châu Âu đang rốt ráo rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm để bắt kịp các đối thủ Trung Quốc. Tư duy phát triển xe điện cũng được điều chỉnh theo hướng thực dụng hơn, như đưa trở lại các nút bấm vật lý thay cho phím cảm ứng phức tạp trên mẫu xe mới của Volkswagen.

Ông Serge Gachot - Giám đốc điều hành Triển lãm Ô tô Paris nhận định: "Sự hiện diện của các đối thủ mới mang lại tính cạnh tranh rất lớn cho các hãng xe châu Âu. Nhưng đây cũng là động lực tốt. Nhờ sức ép này, nhiều mẫu xe mới đã được phát triển chỉ trong vòng hai năm, thay vì mất từ 3 đến 4 năm như trước".

Từ việc giảm giá thành, rút ngắn thời gian phát triển cho tới khai thác lại các thương hiệu di sản, các hãng xe châu Âu đang nỗ lực chứng minh khả năng tự đổi mới trong mắt người tiêu dùng - một tiến trình không dễ dàng nhưng là cần thiết để có thể tăng tốc trong kỷ nguyên điện hóa ô tô.