Phòng ngừa sạt lở bãi thải than trong mùa mưa bão

Trong mùa mưa bão, việc phòng ngừa sạt lở tại các tỉnh miền Bắc nói chung và ở các bãi thải sau khai thác than nói riêng là hết sức cần thiết. Tại Quảng Ninh, sau vụ sạt lở bãi thải than trong trận mưa lớn kỷ lục kéo dài một tuần cách đây 10 năm, nhiều giải pháp đã được triển khai để tăng cường an toàn. Ghi nhận tại mỏ than Núi Béo, một trong những mỏ than có trữ lượng khai thác lộ thiên lớn nhất của tỉnh, công tác phòng ngừa đang được thực hiện chặt chẽ.

Bãi thải tại đây có diện tích hơn 10.000 ha, chủ yếu là đất đá sau khai thác lộ thiên. Giải pháp hàng đầu để chống sạt lở là đổ thải theo thiết kế, phân tầng hợp lý, đảm bảo độ cao ổn định. Bước cuối cùng là phủ xanh bãi thải. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế phức tạp hơn nhiều so với lý thuyết. Việc trồng cây chỉ mất vài mùa, nhưng chăm sóc, duy trì cây xanh lại là công việc quanh năm. Trong mùa mưa, nhiệm vụ số một là kiểm soát hệ thống thoát nước.

Ông Nguyễn Xuân Toàn, Phó Trưởng phòng Đầu tư và Môi trường, Công ty cổ phần Than Núi Béo (tỉnh Quảng Ninh), chia sẻ: “Nguyên tắc quan trọng nhất trong phòng ngừa sạt lở bãi thải là kiểm soát hệ thống thoát nước. Trước hết, chúng tôi phải kiểm tra sự ổn định bề mặt và địa hình, đảm bảo không xuất hiện vết nứt. Nếu có, nước mưa sẽ ngấm qua khe nứt, thấm sâu vào bãi thải, gây trượt lở. Do đó, khi phát hiện hiện tượng này, chúng tôi tiến hành gia cố, san gạt, lấp kín các vết nứt để nước không thấm vào, tránh nguy cơ sạt lở".

Đây là kinh nghiệm quý của một đơn vị đã từng thành công khi không để xảy ra sạt lở bãi thải trong trận mưa lịch sử 10 năm trước. Tuy nhiên, may mắn không phải lúc nào cũng có. Thực tế, nhiều mỏ than khác đã phải gánh chịu thiệt hại nặng nề. Bài học về sạt lở bãi thải vì thế vẫn là lời nhắc nhở nghiêm khắc, đòi hỏi sự cảnh giác thường xuyên.

Ông Nguyễn Mạnh Chuyền, Phó Trưởng ban Môi trường, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, cho biết: “Đối với từng bãi thải, chúng tôi đều xây dựng, bổ sung hệ thống đê, đập chắn đất đá ở chân bãi thải và các hố lắng dọc theo tầng thoát nước. Đồng thời, hệ thống rãnh thoát nước cũng được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế từng khu vực, nhằm đảm bảo bãi thải có thể an toàn với lượng mưa dự tính".

Hiện nay, các bãi thải sau khai thác than đều được thiết kế, xây dựng và thi công đảm bảo hệ số ổn định từ 1,3 – 1,4 lần. Tuy nhiên, trong bối cảnh miền Bắc thường xuyên xuất hiện những đợt mưa lớn, công tác phòng ngừa sạt lở ở các bãi thải vẫn luôn cần được chú trọng đặc biệt.