Phòng ngừa sớm nguy cơ đường huyết tăng mùa Tết

Sự thay đổi đột ngột trong chế độ ăn uống, sinh hoạt thất thường và tâm lý chủ quan “ăn Tết vài ngày không sao” khiến nhiều trường hợp nhập viện vì tăng đường huyết cấp hoặc phát hiện bệnh muộn ngay sau kỳ nghỉ.

Một trong những nguyên nhân chính là chế độ ăn giàu tinh bột và đường. Bánh chưng, bánh tét, mứt Tết, nước ngọt, rượu bia đều chứa lượng carbohydrate và năng lượng cao. Khi được tiêu thụ liên tục trong nhiều ngày, đường huyết dễ tăng vọt, đặc biệt nếu ăn dồn vào buổi tối hoặc kết hợp nhiều món trong cùng một bữa. Với người đã có tiền sử đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường, nguy cơ mất kiểm soát đường huyết càng rõ rệt.

Bên cạnh đó, rượu bia trong dịp Tết là yếu tố thường bị đánh giá thấp. Rượu có thể gây hạ đường huyết tạm thời, nhưng sau đó lại làm rối loạn chuyển hóa glucose, khiến đường huyết dao động mạnh và khó kiểm soát. Việc uống rượu khi đói hoặc dùng kèm đồ ngọt càng làm tăng nguy cơ biến chứng, nhất là ở người đang dùng thuốc điều trị.

Giảm vận động thể lực cũng góp phần làm đường huyết tăng. Trong những ngày nghỉ Tết, nhiều người ít đi lại, sinh hoạt đảo lộn, thức khuya, ngủ muộn. Khi cơ thể tiêu hao năng lượng kém hơn, lượng đường trong máu dễ tích tụ, dẫn đến tăng đường huyết kéo dài sau kỳ nghỉ.

Để phòng ngừa nguy cơ này, điều quan trọng trước hết là kiểm soát khẩu phần ăn, thay vì kiêng khem tuyệt đối. Người dân nên ăn chậm, chia nhỏ bữa, ưu tiên rau xanh, chất đạm nạc và hạn chế các món nhiều đường, nhiều mỡ. Với bánh chưng, bánh tét, cần ăn với lượng vừa phải, không dùng liên tiếp nhiều bữa trong ngày. Tránh ăn khuya và hạn chế đồ ngọt sau bữa tối.

Việc duy trì vận động nhẹ hằng ngày trong dịp Tết có ý nghĩa rõ rệt trong ổn định đường huyết. Chỉ cần đi bộ, dọn dẹp nhà cửa hoặc tập các bài vận động đơn giản cũng giúp cơ thể tăng sử dụng glucose, hạn chế tình trạng tăng đường huyết kéo dài.

Người đang điều trị đái tháo đường cần tuân thủ nghiêm phác đồ thuốc, không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều trong những ngày lễ. Việc theo dõi đường huyết tại nhà, đặc biệt trước và sau các bữa ăn lớn, giúp phát hiện sớm những biến động bất thường để điều chỉnh kịp thời.

Ngoài ra, giữ nhịp sinh hoạt tương đối ổn định cũng là yếu tố quan trọng. Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya kéo dài giúp hệ nội tiết hoạt động cân bằng hơn, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Các dấu hiệu như khát nước nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi, nhìn mờ, buồn nôn hoặc sụt cân bất thường trong dịp Tết không nên bị xem nhẹ. Đây có thể là biểu hiện của tăng đường huyết cần được kiểm tra sớm. 

Chủ động phòng ngừa và kiểm soát đường huyết trong mùa Tết không chỉ giúp tận hưởng kỳ nghỉ trọn vẹn mà còn giảm nguy cơ biến chứng sức khỏe kéo dài sau kỳ nghỉ lễ. Một biện pháp phòng ngừa sớm nhưng thường bị bỏ qua là kiểm soát ngay từ khâu mua sắm và tích trữ thực phẩm dịp Tết. Việc mua quá nhiều bánh kẹo, mứt, nước ngọt, đồ uống có cồn để sẵn trong nhà khiến thói quen ăn ngọt diễn ra thường xuyên và khó kiểm soát hơn, đặc biệt với người có nguy cơ rối loạn đường huyết. Khi thực phẩm giàu đường và tinh bột luôn hiện diện, khả năng tiêu thụ vượt nhu cầu cơ thể tăng rõ rệt, làm đường huyết dễ dao động ngay cả khi chưa đến các bữa ăn chính.

Thay vì tích trữ số lượng lớn thực phẩm dễ làm tăng đường huyết, các chuyên gia khuyến cáo nên mua vừa đủ, ưu tiên rau xanh, thực phẩm giàu chất đạm, trái cây ít ngọt và các lựa chọn ít đường. Cách chuẩn bị này giúp giảm cám dỗ ăn vặt trong ngày Tết, đồng thời hỗ trợ kiểm soát đường huyết ngay từ giai đoạn đầu của kỳ nghỉ, trước khi các rối loạn chuyển hóa xuất hiện.