Quản lý hàng rong ở đô thị du lịch: Bài toán giữa sinh kế và văn minh đô thị

Tại các thành phố du lịch, những gánh hàng rong vừa là phương kế mưu sinh của nhiều người dân, vừa góp phần tạo nên nét văn hóa đặc trưng và sự sinh động của mỗi điểm đến. Không ít du khách thừa nhận bản thân rất thích khám phá những gánh hàng rong khi đi du lịch, thưởng thức một món ăn vặt, một chút quà quê hay trò chuyện vài câu với người bán hàng để cảm nhận sự gần gũi và hiểu thêm về nhịp sống của người dân địa phương. 

Thế nhưng, bên cạnh những mặt tích cực đó, tình trạng chèo kéo khách, lấn chiếm không gian công cộng hay bán hàng không niêm yết giá lại đang gây ra không ít phiền hà cho du khách, đặt ra bài toán nan giải về công tác quản lý hàng rong sao cho vẫn giữ được nét đẹp đặc trưng của địa phương mà vẫn bảo đảm văn minh đô thị.

Ghi nhận tại thành phố Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) cho thấy ranh giới mong manh giữa những giá trị tích cực và mặt trái của loại hình kinh doanh tự phát này. Hồi tháng 4 năm nay, một phụ nữ bán dạo trái cây trên bãi biển Nha Trang đã tạo nên cơn sốt trên mạng xã hội nhờ những lời mời chào bằng các câu hát hài hước trong các video clip, thu hút tới 40 triệu lượt xem. Thế nhưng chỉ đến tháng 7, người bán hàng rong này đã bị lực lượng chức năng lập biên bản tịch thu quang gánh do vi phạm quy định bán hàng rong trong khu vực cấm và có dấu hiệu chèo kéo khách. 

Sự việc đã khiến nhiều người phải suy ngẫm về hai mặt của những gánh hàng rong. Không thể phủ nhận hàng rong là sinh kế của nhiều gia đình và là một phần trong bức tranh du lịch đa sắc màu, song đi kèm với đó là không ít nỗi lo và sự phiền toái cho du khách. 

Nhiều du khách phàn nàn về tình trạng mất vệ sinh, rác thải bừa bãi hay việc hàng rong chiếm hết không gian ngồi nghỉ ngơi của khách trên bãi biển. Đặc biệt, vào mùa đón khách quốc tế, bãi biển Nha Trang luôn đông đúc và các gánh hàng rong thường xuyên tiếp cận mời chào đủ loại đồ ăn, thức uống, quà lưu niệm. 

Dù tiện lợi cho một số người, nhưng điều này lại trở thành sự phiền toái cho nhiều du khách khác, chưa kể đến những nguy cơ tiềm ẩn về mất an toàn vệ sinh thực phẩm và tình trạng "chặt chém" giá cả. 

Đơn cử như giữa năm nay, vụ việc một người bán hàng rong ở bãi biển Nha Trang hét giá 100 nghìn đồng cho một que kem khi bán cho du khách Thái Lan đã gây xôn xao dư luận trên mạng xã hội.

Trước thực trạng trên, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp chấn chỉnh. Theo ông Ngô Khắc Thinh, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, lực lượng chức năng tiến hành xử lý ngay đối với hành vi buôn bán hàng rong trong khu vực cấm, điều khiển phương tiện trong khu vực cấm và bán hàng không niêm yết giá, qua đó phần lớn người vi phạm đều nhận thức được hành vi của mình. 

Đứng dưới góc độ chuyên gia và doanh nghiệp du lịch, ông Lê Kim Nhựt, đại diện Hiệp hội Du lịch tỉnh Khánh Hòa cho rằng, thay vì cấm đoán cực đoan, chúng ta cần định hướng và xây dựng cho những người bán hàng rong cách thức để tạo ra các sản phẩm ngày càng hấp dẫn hơn, bảo đảm tuyệt đối an toàn vệ sinh thực phẩm, niêm yết giá công khai để không xảy ra tình trạng "chặt chém", đồng thời hỗ trợ họ về kỹ năng truyền thông sản phẩm cũng như trang bị thêm ngoại ngữ để giao tiếp văn minh hơn với khách du lịch quốc tế. 

Nhiều ý kiến cũng cho rằng giải pháp căn cơ là cần tập hợp những người buôn bán hàng rong vào các hội, nhóm hoặc tổ chức nghiệp đoàn phù hợp để cơ quan chức năng dễ dàng định hướng, quản lý và hỗ trợ. 

Khi được quản lý bài bản, hàng rong sẽ không chỉ đơn thuần là công việc mưu sinh qua ngày mà còn trở thành một phần đặc sắc trong hoạt động du lịch, giúp du khách thêm hiểu, thêm yêu điểm đến qua những nét văn hóa và nhịp sống bình dị, chân thực của người dân địa phương.