Quảng Yên (Quảng Ninh): Gỡ nút thắt mặt bằng Dự án đường ven sông

Giải phóng mặt bằng từ lâu vẫn được coi là "điểm nghẽn" lớn nhất của đầu tư công. Không ít dự án hạ tầng quy mô lớn phải điều chỉnh tiến độ, thậm chí kéo dài nhiều năm, chỉ vì không tháo gỡ được những vướng mắc liên quan đến đất đai, bồi thường và tái định cư. Dự án tuyến đường ven sông tại Quảng Yên (Quảng Ninh) là một trường hợp điển hình như vậy.

Thông tin tới VTV Times, lãnh đạo phường Quảng Yên cho biết, Dự án tuyến đường ven sông kết nối từ cao tốc Hạ Long – Hải Phòng đến thị xã Đông Triều được triển khai từ tháng 6/2021 với tổng diện tích thu hồi hơn 72ha trên địa bàn nhiều phường. Riêng đoạn qua phường Quảng Yên dài khoảng 1,5km, thu hồi hơn 7ha đất, ảnh hưởng trực tiếp tới 216 hộ dân, trong đó có 122 hộ liên quan đất ở. "Đây là dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, được kỳ vọng tạo trục kết nối liên vùng, giảm tải cho Quốc lộ 18 và mở ra không gian phát triển mới cho khu vực phía Nam tỉnh Quảng Ninh. Cho nên không chỉ góc độ phường mà lãnh đạo tỉnh cũng như người dân Quảng Ninh đều rất quan tâm." – Chủ tịch UBND phường Quảng Yên Nguyễn Văn Bắc cho biết.

Tuy nhiên, cũng như nhiều dự án khác, công trình này sớm gặp khó khăn ở khâu giải phóng mặt bằng. Việc chậm phê duyệt giá đất tái định cư, những vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, đơn giá bồi thường đối với đất nuôi trồng thủy sản, đất lúa, cùng với biến động giá vật liệu xây dựng đã khiến tiến độ bị ảnh hưởng. Trong giai đoạn trước, không ít hộ dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường, dẫn tới tình trạng mặt bằng bị "xôi đỗ", có thời điểm phát sinh việc cản trở thi công.

Khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, UBND phường Quảng Yên mới được thành lập và tiếp nhận lại khối lượng công việc còn tồn đọng từ tháng 7/2025. "Thời điểm đó, phường phải xử lý 28 trường hợp thu hồi đất ở chưa đồng thuận, cùng với nhiều hộ dù đã ký nhận tiền trên hồ sơ nhưng thực tế chưa di chuyển tài sản, chưa tháo dỡ công trình trên thực địa. Áp lực tiến độ đặt ra rất rõ, khi tỉnh yêu cầu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2025, trong khi khối lượng công việc khác của chính quyền cơ sở cũng không nhỏ." – Đại diện UBND phường Quảng Yên thông tin.

Điểm đáng chú ý là các vướng mắc không chỉ nằm ở thủ tục hành chính. Thực tế triển khai cho thấy bài toán lớn nhất là an cư của người dân sau thu hồi đất. Có những trường hợp sau khi nhận ô tái định cư tối thiểu 60m², số tiền bồi thường còn lại chỉ khoảng 200–400 triệu đồng. Với mức chi phí xây dựng hiện nay, con số này khó bảo đảm cho việc dựng lại một căn nhà mới, nhất là khi người dân không còn quỹ đất nào khác trên địa bàn. Chính yếu tố này khiến việc vận động bàn giao mặt bằng kéo dài, hình thành tâm lý "giữ quan điểm" của một bộ phận hộ dân suốt nhiều năm.

Theo chia sẻ của một cán bộ phòng Kinh tế phường Quảng Yên, trong bối cảnh đó, cách tiếp cận của chính quyền phường được đặt trên nền tảng rà soát lại toàn bộ phương án bồi thường theo quy định pháp luật. Những trường hợp tài sản chưa được kiểm đếm đầy đủ, áp giá chưa đúng, hoặc có cơ sở pháp lý để điều chỉnh đều được xem xét bổ sung, điều chỉnh phương án. Song song với đó là việc giải quyết đơn thư khiếu nại, kiến nghị, với nguyên tắc làm rõ nội dung trước khi tính đến các biện pháp hành chính mạnh hơn.

Việc đối thoại trực tiếp với từng hộ dân, lắng nghe và giải thích cụ thể từng trường hợp được triển khai thường xuyên. Không ít hồ sơ tồn đọng nhiều năm đã có chuyển biến sau khi phương án được rà soát lại, quyền lợi được làm rõ hơn. Trên thực tế, có những trường hợp dù đã nằm trong diện chuẩn bị cưỡng chế thu hồi đất, nhưng sau quá trình vận động, thuyết phục, người dân đã tự nguyện bàn giao mặt bằng, giúp địa phương không phải tổ chức cưỡng chế.

Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận rằng đối thoại và vận động không thể kéo dài vô hạn. Đối với những trường hợp cố tình không hợp tác, khi đầy đủ cơ sở pháp lý đã được thiết lập, chính quyền địa phương vẫn phải chuẩn bị phương án cưỡng chế theo đúng quy định, nhằm bảo đảm kỷ cương pháp luật và tiến độ chung của dự án. Đây là ranh giới không dễ, đòi hỏi sự thận trọng để vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, vừa không làm gián đoạn một công trình hạ tầng trọng điểm.

Theo báo cáo của UBND phường Quảng Yên, đến ngày 16/12/2025, toàn bộ 28 trường hợp tồn đọng được tiếp nhận từ chính quyền cũ đã cơ bản hoàn thành việc bàn giao mặt bằng. Việc tháo gỡ nút thắt ở đoạn tuyến này tạo điều kiện để chủ đầu tư và các nhà thầu tổ chức thi công đồng bộ, xử lý nền đất yếu, rút ngắn thời gian chờ lún và đẩy nhanh tiến độ các hạng mục còn lại.

Trao đổi với VTV Times, một cán bộ phòng Kinh tế phường Quảng Yên cho rằng câu chuyện giải phóng mặt bằng tại dự án đường ven sông cho thấy một thực tế quen thuộc ở nhiều địa phương khi GPMB không chỉ là khâu kỹ thuật mà là bài toán quản trị, liên quan trực tiếp đến sinh kế, chỗ ở và niềm tin của người dân. Chính vì vậy, khi quyền lợi được rà soát thấu đáo, khi đối thoại được thực hiện đến nơi đến chốn, sự đồng thuận có thể hình thành, dù chậm.

Ngược lại, nếu nóng vội, bỏ qua những vướng mắc căn cơ về tái định cư và sinh kế, hệ lụy có thể kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng không chỉ đến tiến độ dự án mà còn đến ổn định xã hội. Gỡ được nút thắt mặt bằng vì thế không chỉ là hoàn thành một hạng mục công việc mà còn là bài toán không dễ tìm lời giải đối với chính quyền cơ sở trong bối cảnh triển khai các dự án hạ tầng lớn ngày càng nhiều.

Theo lãnh đạo UBND phường Quảng Yên, bước sang năm 2026, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm khi địa phương triển khai nhiều dự án hạ tầng mới. Trong đó có dự án đấu nối hạ tầng giao thông kết hợp vườn hoa Trường THPT Bạch Đằng mới tại phường Cộng Hòa và xã Tiền An với 40 hộ, tổ chức bị ảnh hưởng. Đến nay phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư đã được phê duyệt. Cùng với đó là các dự án đường dây tải điện 220kV Minh Thành – Nam Hòa, đường dây 110kV Chợ Rộc – Cát Bà và cầu Sông Chanh 01. Đại diện UBND phường cho biết, địa phương đang phối hợp với các chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ, xây dựng kế hoạch và tiến độ cụ thể, tổ chức họp dân theo quy định, phấn đấu hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng các dự án này trong nửa đầu năm 2026 như kế hoạch đặt ra.