Thế kỷ 21: Châu Á là chủ đạo

4 thập kỷ tăng trưởng kinh tế gần như không gián đoạn đã tạo ra một khu vực hòa bình, ổn định và hợp nhất khiến khu vực này trở thành tâm điểm của sự cạnh tranh lớn nhất trong lịch sử. Năm 2012 cũng là năm thế giới chứng kiến rất nhiều động thái chiến lược của các nước lớn tại khu vực này. Từ những kế hoạch điều chỉnh lực lượng quân đội, những hoạt động ngoại giao cho tới những chính sách về kinh tế... Tất cả đều được các nước lớn thực hiện nhằm giành được sự ảnh hưởng nhất định, đi kèm đó là lợi ích tại khu vực này.

Năm 2012, nếu thế giới không còn nghi ngờ về chính sách chuyển hướng chiến lược của chính quyền Mỹ sang khu vực châu Á- Thái Bình Dương, thì điều gây ngạc nhiên là những hệ quả và tác động của chính sách này tới khu vực. Cùng với Mỹ, nhiều nước lớn trên thế giới đã nhìn thấy cơ hội ở một lục địa đang phát triển sôi động nhưng cũng chứa đựng những mâu thuẫn, rủi ro và chuyển biến về mặt chính sách.

Thủ tướng Australia Gilani Gillard: “Những gì thế kỷ này mang lại, đó là nó sẽ mang tới cho châu Á vị trí lãnh đạo trên bản đồ thế giới. Châu Á đang nổi lên. Đó không chỉ là một tiến trình không thể chặn lại, mà đó là bước đi nước kiệu.”

Bà Gillard đưa ra nhận xét này trong lễ công bố Sách Trắng Australia trong thế kỷ châu Á, trong đó đề cập sự chuyển hướng chiến lược quan trọng của Australia tại châu Á - TBD. Australia, vốn tự coi mình là một quốc gia phương Tây, nhưng được bao quanh bởi 4 tỷ người châu Á. Chính quyền hiện nay của nước này đã nhận thức rằng, tương lai của họ rõ ràng gắn với các láng giềng châu Á. Và nếu muốn thực hiện mục tiêu lọt vào danh sách 10 quốc gia thịnh vượng nhất thế giới vào năm 2025, thì cách hiệu quả nhất là tăng cường tối đa các liên kết với những nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh ở châu Á.

Chính quyền Mỹ, sau một năm tích cực hoạt động ở châu Á, đã tái khẳng định khu vực này vẫn là trọng tâm trong chính sách đối ngoại khi Tổng thống Obama đắc cử nhiệm kỳ hai. Chuyến công du đầu tiên của ông Obama sau khi thắng cử là tới Thái Lan, Myanma và Campuchia. Có thể ông Obama đã không đưa ra tuyên bố chính thức nào về chính sách châu Á- TBD của Nhà Trắng sau khi thắng cử, nhưng sự có mặt của ông tại Hội nghị cấp cao ASEAN 21 ở Phnomphenh, Campuchia đã khẳng định điều mà các quan chức trong chính quyền Mỹ tuyên bố nhiều lần trong cả năm qua.

Ông Leon Panetta, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khẳng định: “ Sự tái cân bằng của Mỹ tại châu Á - Thái Bình Dương là sự thực, là chân thành và đó sẽ là chiến lược kéo dài trong tương lai. Nước Mỹ thuộc về khu vực này và với những đồng minh, những người bạn quen thuộc từ lâu, chúng tôi cố gắng thúc đẩy hòa bình, thịnh vượng trong khu vực. Sự tái cân bằng của Mỹ ở khu vực không chỉ được thể hiện ở trong lĩnh vực quốc phòng, nó còn được thể hiện ở lĩnh vực ngoại giao, văn hóa và thương mại.”

Sự chuyển hướng chiến lược của các nước tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã làm sôi động hơn tình hình an ninh khu vực. Điều đó thể hiện rõ với tình hình bán đảo Triều Tiên; tình hình biển Đông và cuộc tranh chấp chủ quyền biển đảo ở Đông Bắc Á tăng nhiệt.

Sự quan tâm của hầu hết các cường quốc thế giới đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng mang lại sự cạnh tranh. Nhưng quan trọng là ở chỗ, các nước liên quan sẽ tìm hướng đi như thế nào trong môi trường an ninh chiến lược phức tạp hiện nay.

Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh: “Ấn Độ và các nước ASEAN sẽ thúc đẩy sự can dự trong lĩnh vực an ninh biển vì một nền hàng hải tự do, an toàn ở khu vực và nhằm giải quyết hòa bình các tranh chấp biển đảo theo luật pháp quốc tế. Khả năng phối hợp của chúng ta trên bình diện toàn cầu sẽ mạnh hơn nếu chúng ta có thể làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác.”

Trên nền một khu vực đang hướng tới sự giao thương kinh tế mạnh mẽ, không ai muốn sống chung với lo ngại. Vì vậy, năm 2012, hợp tác vẫn là xu thế chủ đạo ở châu Á – Thái Bình Dương.