Quy định mới về nghệ danh ảnh hưởng các nghệ sĩ Hoa ngữ ra sao?

Trong làng giải trí Hoa ngữ, đôi khi cuộc chiến khốc liệt nhất không diễn ra trên phim trường, mà ở poster phim. Không ít dự án từng rơi vào cảnh trì hoãn, thậm chí khủng hoảng truyền thông chỉ vì tranh cãi quanh vị trí tên diễn viên trong dự án (hay còn gọi là "phiên vị"). Tên ai đứng trước, ai đứng sau; ai là "nhất phiên", ai là "nhị phiên" - những chi tiết tưởng chừng chỉ mang tính hình thức ấy từ lâu đã trở thành thước đo quyền lực, giá trị thương mại và vị thế của nghệ sĩ trong ngành. Thậm chí nhiều đoàn phim phải đưa ra khái niệm hai diễn viên bằng vai nhau - "bình phiên" để xoa dịu công chúng. Điều đặc biệt là thứ tự vai diễn không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các diễn viên cùng giới tính, mà ngay cả hai diễn viên chính đóng cặp cũng được đặt lên bàn cân so sánh.

Một vị trí cao hơn trong bảng tên không đơn thuần là vấn đề hình thức. Nó phản ánh mức độ được ưu tiên về truyền thông, sức ảnh hưởng thị trường, khả năng hút vốn đầu tư và giá trị thương mại của nghệ sĩ.

Điều đáng nói là cuộc chiến này không chỉ dừng ở nghệ sĩ hay ekip quản lý. Nó còn kéo theo các nhóm người hâm mộ bước vào những màn đối đầu căng thẳng trên mạng xã hội. Không ít bộ phim chưa kịp phát sóng đã trở thành tâm điểm tranh cãi vì chuyện này.

Khi tranh cãi về vị trí của diễn viên trong đoàn phim lấn át cả nội dung, ngành giải trí rõ ràng đang lệch khỏi quỹ đạo ban đầu. Đó là lý do ba hiệp hội lớn của Trung Quốc cùng ban hành Thông báo về việc chuẩn hóa tên diễn viên trong phim truyền hình và phim mạng, với mục tiêu đưa trọng tâm trở lại giá trị cốt lõi là chất lượng tác phẩm.

Theo quy định mới, diễn viên chỉ được phân vào ba nhóm: diễn viên chính, diễn viên đặc biệt, diễn viên nói chung. Các danh xưng như "đồng diễn chính" hay những cách gọi thiên về marketing như diễn viên ngôi sao, diễn viên hàng đầu... sẽ bị hạn chế.

Điểm thay đổi quan trọng nhất nằm ở cách sắp xếp. Trong từng nhóm, tên diễn viên sẽ được xếp theo số nét họ trong tên pháp lý, từ ít đến nhiều. Nếu trùng nét, hệ thống sẽ xét tiếp chữ thứ hai, thứ ba cho đến khi xác định được thứ tự.

Một điểm khác cũng gây chú ý không kém: nghệ sĩ phải ưu tiên dùng tên pháp lý. Nếu sử dụng nghệ danh, tên hiển thị bắt buộc theo cấu trúc: Tên thật (nghệ danh). Điều này đồng nghĩa với việc hàng loạt ngôi sao vốn nổi tiếng hoàn toàn bằng nghệ danh sẽ phải công khai danh tính pháp lý trong mọi tài liệu quảng bá. Về lý thuyết, cơ chế này khá rõ ràng: khi thứ tự không còn phụ thuộc vào lưu lượng hay độ nổi tiếng, cuộc chiến giành vị trí số 1 sẽ khó bùng phát hơn.

Ngay khi quy định chưa chính thức có hiệu lực, thị trường đã xuất hiện nhiều động thái thích nghi. Một số đoàn phim chọn cách giảm số lượng diễn viên được xếp vào nhóm diễn viên chính, chuyển một số gương mặt sang diễn xuất đặc biệt. Vai diễn không đổi. Thời lượng không đổi. Tầm quan trọng trong kịch bản cũng không đổi. Chỉ có danh xưng là thay đổi.

Cách làm này giúp giảm áp lực sắp xếp thứ tự, nhưng cũng cho thấy cuộc chơi chưa hề kết thúc. Tinh vi hơn, nhiều dự án thậm chí bắt đầu… hạn chế ghi tên diễn viên trên poster. Thay vì công bố đầy đủ danh sách cast như trước, một số nhà sản xuất chỉ tung teaser, hình ảnh nhân vật hoặc poster nhóm mà không ghi rõ ai là diễn viên chính. Điều này tạo ra một nghịch lý khá rõ. Mục tiêu của quảng bá vốn là truyền tải thông tin đến khán giả: phim nói về gì, ai đóng chính, đâu là điểm hấp dẫn. Nhưng giờ đây, khán giả lại phải tự suy đoán từ vị trí đứng trên poster, số lượng khung hình hoặc thời lượng xuất hiện trong trailer. Một quy định nhằm giảm tranh cãi lại khiến thông tin trở nên mơ hồ hơn.

Với giới giải trí Hoa ngữ, nghệ danh không chỉ là một cái tên dễ nhớ. Đó là cả một chiến lược xây dựng hình ảnh. Khán giả quen thuộc với nghệ danh, nhà quảng cáo định giá dựa trên nghệ danh, nhóm người hâm mộ cũng vận hành quanh nghệ danh. Bởi vậy, khi tên pháp lý bắt buộc phải xuất hiện, nhiều nghệ sĩ đứng trước bài toán định vị lại thương hiệu cá nhân. Trong thời gian đầu, điều này có thể tạo ra cảm giác xa lạ với công chúng. Nhưng về lâu dài, nó có thể giúp nghệ sĩ xây dựng hình ảnh trong giai đoạn mới.

Quy định mới chưa chắc xóa bỏ hoàn toàn cạnh tranh quyền lực trong showbiz. Nếu không thể tranh thứ tự tên, cuộc chiến có thể chuyển sang những vấn đề khác: vị trí đứng trên poster, diện tích ảnh, thời lượng xuất hiện trong trailer, hay mức độ ưu tiên truyền thông. Nói cách khác, "phiên vị" có thể biến mất trên danh nghĩa, nhưng vẫn tồn tại dưới những hình thức tinh vi hơn. Dù vậy, không thể phủ nhận đây là một bước đi mạnh mẽ của cơ quan quản lý Trung Quốc trong nỗ lực lập lại trật tự cho ngành giải trí.